Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] stycznia 2005 roku, Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Miasta L. z dnia [...] września 1979 roku, Nr [...] zezwalającej właścicielowi szeregowego pawilonu rzemieślniczego (przeznaczonego na pracownię wyrobów cukierniczych, w budynku murowanym piętrowym z zapleczem socjalnym) położonego przy ul. [...] (obecnie [...]) w L., na użytkowanie go jako zakładu wyrobów cukierniczych.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła właścicielka zakładu H. C. Postanowieniem z dnia [...] maja 2005 roku, Nr [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zawiesił z urzędu postępowanie odwoławcze.
W uzasadnieniu postanowienia Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że zmarła jedna ze stron postępowania – M. F. co zgodnie z treścią art.97§l pkt.1 kpa obliguje organy administracji publicznej do zawieszenia postępowania jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art.30§5 kpa.
Pismem z dnia [...] maja 2005 roku Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zwrócił się do Sądu Rejonowego w L. o przekazanie kopii postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub o rozważenie możliwości ustanowienia kuratora po zmarłej M. F. Od powyższego postanowienia wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożył J. R. podnosząc zarzut, iż decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego stała się ostateczna i w tej sytuacji nie można zawiesić postępowania, które nie jest prowadzone. Nadto zdaniem J. R. brak jest podstaw do zawieszenia postępowania, gdyż zgon M. F. nie spowodował braku reprezentacji prawnej żadnej ze stron postępowania. D. C. występowała i występuje nadal jako osoba wspołreprezentująca współwłaściciela nieruchomości i jednocześnie główny spadkobierca w postępowaniu spadkowym.
Zdaniem J. R. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego dopuścił się ponad rocznej zwłoki w rozpoznaniu sprawy i próbuje w sposób bezprawny uniemożliwić jej zakończenie.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2005 roku, Nr [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] maja 2005 roku.
W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że wobec złożenia odwołania przez pełnomocnika D. C. decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie stała się ostateczna.
Na powyższe postanowienie skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył J. R. podnosząc następujące zarzuty:
* powołania w uzasadnieniu postanowienia o zawieszeniu postępowania nieprawdziwych powodów zawieszenia,
* naruszenia przepisu kpa mówiącego o konieczności rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego we własnym zakresie przez organ administracji publicznej,
* nie wyrażenia przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego stanowczego żądania niezwłocznego ustanowienia kuratora do postępowania w sprawie spadku po zmarłej M. F.,
* naruszenia obowiązku wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierował się Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego przy wydawaniu postanowienia,
* naruszenia zasady szybkości postępowania,
* zawieszenia postępowania w sprawie w której wydana została decyzja ostateczna i wykonalna, co wynika z pisma Głównego
Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2005 roku,
* rozpatrywania odwołania, które wpłynęło po terminie.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego postanowienia z prawem materialnym i procesowym. Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające zapadły z naruszeniem art.3O § 5 kpa i art. 97 § 1 pkt.1 kpa.
Zgodnie z treścią art. 97 § 1 pkt.1 kpa organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 kpa, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe.
W sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta L. z dnia [...] września 1979 roku, Nr [...] zmarła jedna ze stron postępowania, to jest M. F. Nie oznacza to jednak, że organ administracji ma obowiązek natychmiastowego zawieszenia toczącego się postępowania. Z akt sprawy wynika, że jako uczestnicy postępowania występowały M. F. oraz jej córka H. C. Sądowi z urzędu wiadomo, że mąż M. F., a ojciec H. C. Z. F. zmarł [...] maja 2004 roku. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] sierpnia 2004 roku, sygn. akt [...] jedynym spadkobiercą po nim została H. C. Prawdopodobnie jest więc ona również spadkobierczynią po zmarłej matce M. F. Przed zawieszeniem postępowania organ administracji winien zwrócić się do H. C. o wskazanie spadkobierców po jej zmarłej matce. Dopiero złożenie przez H. C. oświadczenia, iż nie jest w stanie stwierdzić, czy jest ona jedyną spadkobierczynią po zmarłej matce bądź jej milczenia w tym przedmiocie upoważniałoby organ administracji do zawieszenia postępowania.
W wyroku z dnia 7 czerwca 2000 roku, sygn. akt I SA 972/99 (niepublikowany) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że śmierć strony w świetle postanowień art.97 § 1 pkt.1 kpa nie nakłada na organ administracji bezwzględnego obowiązku zawieszenia postępowania w każdym przypadku. Dopiero wtedy gdy wezwanie spadkobierców zmarłej strony nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art.30 § 5 kpa, a postępowanie nie stało się wobec śmierci strony bezprzedmiotowe, organ administracji zawiesza postępowanie. Zatem zawieszenie postępowania z przyczyny określonej w art.97 § pkt.1 kpa jest obligatoryjne wówczas, gdy ustalenie spadkobierców zmarłej strony nastręcza trudności i osób tych nie można powiadomić o toczącym się postępowaniu".
Również Barbara Adamiak w glosie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 1999 roku, sygn. akt II SA/Po 750/98 (OSP 2000/4/61) stwierdza, że "Organ administracji publicznej obowiązany jest w razie śmierci strony lub jednej ze stron ustalić, czy nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 30 § 5 kpa, a zatem czy w razie braku możliwości wezwania spadkobierców do udziału w postępowaniu jako strona w sprawie nie działa osoba sprawująca faktyczny zarząd majątkiem masy spadkowej, a w sytuacji braku też tej osoby, czy nie został ustanowiony przez sąd kurator spadku. W razie jednak wyniku negatywnego tych czynności, organ obowiązany jest wystąpić do sądu o wyznaczenie kuratora spadku, zawieszając do tego czasu postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt.4 kpa"
Wystąpienie do sądu powszechnego o ustanowienie kuratora spadku winno mieć charakter jednoznaczny. Wniosek do sądu o rozważenie możliwości ustanowienia kuratora spadku tak jak uczynił to Główny
Inspektor Nadzoru Budowlanego w swoim piśmie z dnia 13 maja 2005 roku nie spełnia tego wymogu.
Nie można zgodzić się z zarzutami skarżącego, że zawieszone zostało postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją administracyjną. Z akt sprawy wynika, iż od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2005 roku wniesione zostało odwołanie. Okoliczność, iż skarżący został błędnie poinformowany, że decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego jest ostateczna nie wywołuje skutku w postaci ostateczności tejże decyzji. Brak jest również podstaw do przyjęcia, że odwołanie złożone zostało po terminie.
Nie można też zgodzić się z zarzutem skarżącego, że organ administracji zaniechał rozstrzygnięcia we własnym zakresie zagadnienia wstępnego. Ustalenie spadkobierców zmarłej strony postępowania nie jest zagadnieniem wstępnym. Gołosłowny jest również zarzut skarżącego, że w uzasadnieniu postanowienia organ administracji powołał nieprawdziwe powody zawieszenia. Okoliczność śmierci M. F. nie jest przez strony kwestionowana, a to właśnie ta okoliczność wskazana została przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego jako podstawa zawieszenia postępowania.
Na marginesie stwierdzić należy, iż z przedstawionych przez skarżącego przed Sądem pism z Prokuratury Rejonowej [...] wynika, że prowadzone było śledztwo w sprawie o sygn. akt [...] dotyczące sfałszowania decyzji Naczelnika Miasta L. z dnia [...] września 1979 roku, Nr [...]. Zdaniem Sądu Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego winien zapoznać się z rozstrzygnięciem kończącym to postępowanie. Jeśli z ustaleń Prokuratury wynika, że decyzja ta została sfałszowana (podrobiona w rozumieniu art.270 § 1 kk) to oznaczałoby to, iż decyzja z dnia [...] września 1979 roku, Nr 343 nigdy nie została przez Naczelnika Miasta L. wydana, nie występowała w obrocie prawnym i nie wywoływała skutków prawnych. Prowadzenie postępowania nieważnosciowego w stosunku do nieistniejącej decyzji jest niedopuszczalne, a jeżeli zostało już wszczęte winno być umorzone.
Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 c, art.135 i art. 152 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.