Uzasadnienie
W dniu 6 sierpnia 2015r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek o przyznanie prawa pomocy K. B. uzupełniony na formularzu PPF w którym wniosła o zwolnienie od kosztów
i ustanowienie adwokata.
W nadesłanym formularzu wniosku PPF wnioskodawczyni podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z matką. Wspólnie utrzymują się z dochodów
w wysokości 3.807, 34 złotych miesięcznie. Na kwotę ta składa się wynagrodzenie uzyskiwane przez matkę z tytułu pracy w wysokości 3.174 złotych oraz renta rodzinna uzyskiwana przez wnioskodawczynię po zmarłym ojcu w wysokości 633,34 złotych. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że matka jest zatrudniona na czas określony do dnia 15 września 2015r. Podała, że matka posiada dom o pow. 527 m², mieszkanie o pow. 63 m². Wspólnie z matką wnioskodawczyni posiada nieruchomość rolną o pow. 1,40 ha.
W uzasadnieniu wniosku podniosła, że nie pracuje ponieważ studiuje, a renta rodzinna nie pozwala jej pokryć kosztów sądowych i wynająć adwokata. Pozostaje na utrzymaniu matki.
Zarządzeniem z dnia 7 września 2015r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie:
- czy od 15 września 2015r. matka z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym pozostanie osobą bezrobotną czy też nadal będzie uzyskiwała dochody
z tytułu umowy o pracę, jeśli tak, czy w takiej samej wysokości jak wskazała
w formularzu, jeśli w innej należało wskazać w jakiej wysokości,
- czy posiada dom i mieszkanie tak jak wskazała we wniosku należało wyjaśnić powyższe oraz podać ich powierzchnię i jakie ponosi z matką koszty miesięczne związane z ich utrzymaniem ( gaz, opłaty za energię, telefon, czynsz, podatek od nieruchomości, itp.) należało je wyszczególnić i podać ich wysokość,
- czy uzyskuje dochody z tytułu posiadanej nieruchomości rolnej np. z tytułu dzierżawy, jeśli tak należało wskazać z jakiego tytułu i w jakiej wysokości,
-orientacyjnie wysokości kwoty pieniężnej jaką przeznaczają z N. B. miesięcznie na codzienne utrzymanie ( żywność, odzież, leki itp.),
- czy pobiera stypendium ( naukowe, socjalne) z tytułu nauki na wyższej uczelni, jeśli tak należało podać w jakiej wysokości miesięcznie, kwartalnie.
Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty.
Jednocześnie w związku z dokonaną ustawą z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015r., poz. 658) nowelizacją przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a wezwano wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie oświadczenia zgodnie z art. 252 § 1a p.p.s.a o następującej treści:
"Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia".
Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
W piśmie z dnia 20 września 2015r. (data wpływu do Sądu 24 września 2014r.) wnioskodawczyni uzupełniła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych informacji. Jednocześnie wnioskodawczyni oświadczyła, że jest świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.
W powyższym piśmie wnioskodawczyni wyjaśniła, że od 1 września 2015r. jej matka jest zatrudniona na czas określony, a jej wynagrodzenie brutto wynosić ma 1.569,00 złotych miesięcznie.
Wskazała, że matka posiada dom o pow. 527 m² położony we wsi Stróżewo
( gospodarstwo rolne) oraz mieszkanie o pow. [...] m² w Ł. Wyszczególniła, że koszty związane z utrzymaniem mieszkania tj. opłatę za czynsz w wysokości 300,00 złotych, opłatę za prąd w wysokości 110, 00 złotych, opłatę za gaz w wysokości 100,00 złotych. Odnośnie utrzymania domu podała, że dom jest obecnie niezamieszkały koszty ograniczają się do podatku od nieruchomości 600,00 złotych rocznie oraz opłaty za prąd w wysokości 30,00 złotych miesięcznie.
Wnioskodawczyni wskazała, że orientacyjnie na codzienne bieżące utrzymanie
z matką wydają ok. 900,00 złotych miesięcznie. Oświadczyła, że z matką nie uzyskuje dochodów z tytułu posiadanych nieruchomości rolnych np. z tytułu dzierżawy. Nie pobiera stypendium (naukowego, socjalnego) z tytułu nauki, otrzymuje rentę rodzinną po zmarłym ojcu w wysokości 520,00 złotych miesięcznie.
Z informacji podanych przez N. B. – matkę wnioskodawczyni w piśmie
z dnia 20 września 2015r. wynika, że posiada ona samochód osobowy marki [...], na którego ponosi koszty eksploatacji ok. 150,00 złotych miesięcznie. Nadto posiada także samochód marki [...] z 2005r. oraz [...] z 1986r.
Postanowieniem z dnia 16 października 2015r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania K. B. prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
Od ww. postanowienia sprzeciw wniosła K. B. reprezentowana przez matkę N. B. wnosząc o zwolnienie z kosztów sądowych
i przyznanie profesjonalnego pełnomocnika.
Zdaniem wnioskodawczyni dokonania w ww. postanowieniu ocena jej sytuacji materialnej nie jest wszechstronna i opiera się w znacznej mierze na hipotezach.
Podniosła, że nie wzięto pod uwagę, iż dochód jaki uzyskuje jej matka z pracy fizycznej jest poniżej średniej krajowej, natomiast jej renta pomimo niskiej wysokości jest pomniejszana o obciążenia komornicze związane z długami odziedziczonymi po zmarłym ojcu. Ustosunkowując się do podniesionych w uzasadnieniu postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 16 października 2015r. wskazała, że wywiedzione hipotezy są wysoce krzywdzące i bezzasadne.
Wnioskodawczyni wyjaśniła, że wykorzystanie nieruchomości rolnych poprzez produkcję rolną nie jest możliwe z powodu braku czasu oraz możliwości,
a z wydzierżawienia nieruchomości można liczyć co najwyżej na rozliczenie produktami rolnymi tj. ziemniakami, jabłkami lub jajkami otrzymywane od sąsiadów.
Uzyskanie dodatkowych dochodów z najmu domu na wsi jest wysoce problematyczne i wymagałoby poniesienia niewspółmiernych nakładów związanych
z dostosowaniem budynku do przyjętych standardów. Wnioskodawczyni wskazała, że budynek jest niezamieszkały od kilku lat, ponieważ koszty związane z remontami oraz ogrzewaniem przewyższają jej możliwości finansowe. Podała, że próby sprzedaży domu nie powiodły się. Natomiast uzyskanie dodatkowych dochodów
z najmu mieszkania jest niemożliwe ponieważ w nim z matką zamieszkują. Zaznaczono, że składa się ono z trzech pokojów (w którym jeden jest przejściowy
z aneksem kuchennym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że w myśl art. 259 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie
7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Artykuł 260 p.p.s.a (w brzmieniu obowiązującym do dnia 14 sierpnia 2015r. mającym wciąż zastosowanie do spraw wszczętych do tego dnia, a więc również sprawy niniejszej) stanowi natomiast, że
w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z dyspozycją art. 246 § 1 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.).
Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych.
Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594 ).
Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy.
Z podanych danych w formularzu, piśmie z dnia 2 lipca 2015r. i dnia
20 września 2015r. i sprzeciwie wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wraz z matką. Utrzymują się z dochodów uzyskiwanych przez matkę wnioskodawczynię z tytułu wynagrodzenia za pracę (umowa na czas określony) w wysokości 1569,00 brutto złotych miesięcznie ( etat 1.350,00 złotych plus 1/8 etatu 219,00 złotych) oraz renty rodzinnej przez nią uzyskiwanej po zmarłym ojcu w wysokości 633,34 złotych.
Matka wnioskodawczyni posiada dom o pow. 527 m², mieszkanie o pow. 63 m². Posiada także samochód osobowy marki [...] z 2004r, na którego ponosi koszty eksploatacji ok. 150,00 złotych miesięcznie oraz samochód marki [...] z 2005r. i [...] z 1986r. Wspólnie z matką wnioskodawczyni posiada nieruchomość rolną o pow. 1, 40 ha.
Wnioskodawczyni w piśmie z dnia 20 września 2015r. (data wpływu do Sądu 24 września 2014r.) wyszczególniła koszty utrzymania mieszkania oraz domu, które wskazano wyżej. Podała, że orientacyjnie na codzienne bieżące utrzymanie wraz
z matką wydają ok. 900, 00 złotych miesięcznie. Oświadczyła, że nie uzyskuje dochodów z tytułu posiadanych nieruchomości rolnych np. z tytułu dzierżawy.
Rozpatrując niniejszy wniosek uwzględniono wyjaśnienia wnioskodawczyni zawarte w sprzeciwie w którym wskazała, że wykorzystanie nieruchomości rolnych poprzez produkcję rolną nie jest możliwe z powodu braku czasu oraz możliwości,
a z wydzierżawienia nieruchomości można liczyć co najwyżej na rozliczenie produktami rolnymi. Podała, że uzyskanie dochodów z najmu domu na wsi jest problematyczne i wymagałoby poniesienia dużych nakładów związanych
z dostosowaniem budynku do przyjętych standardów na które ją z matką nie stać. Oświadczyła, że próby sprzedaży nie powiodły się. Wnioskodawczyni wskazała także, iż nie ma możliwości uzyskania dochodów z tytułu najmu mieszkania w którym zamieszkują z matką, gdyż składa się ono z trzech pokojów w którym jeden jest przejściowy z aneksem kuchennym.
Dokonując analizy sytuacji finansowej wnioskodawczyni i jej zdolności płatniczych stwierdzono, iż wykazała ona, że nie jest w stanie jednorazowo uiścić wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 500,00 złotych oraz ustanowić profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Stwierdzono, że byłby to wydatek wykraczający poza jej rzeczywiste możliwości finansowe. W związku
z powyższym, przyznano wnioskodawczyni prawo pomocy poprzez zwolnienie od części wpisu sądowego od skargi w wysokości 300,00 złotych oraz ustanowienie adwokata.
Jednocześnie uznano, że brak jest brak podstaw do przyjęcia, iż wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego samodzielnie.
Należy podkreślić, że wnioskodawczyni wspólnie z matką uzyskują dochody miesięczne. Dodatkowo matka jak wskazano ma możliwość uzyskania premii uznaniowych. Matka wnioskodawczyni posiada mieszkanie, dom, samochody. Nadto wnioskodawczyni posiada z matką nieruchomość rolną o pow. 1,40 ha mają zatem potencjalne możliwości uprawy dla potrzeb własnych lub czerpania innych pożytków w związku z jej posiadaniem (np. dzierżawa), co wpływa na obniżenie kosztów utrzymania.
Świadczy to o tym, że wnioskodawczyni nie pozostaje w szczególnie trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby całkowite zwolnienie od kosztów sądowych.
Sytuacja taka pozwala na pokrycie choćby części kosztów związanych
z zainicjowanym postępowaniem sądowym. Należy bowiem podkreślić, że wszczynając spór przed sądem, skarżąca powinna mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie z koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Winna zatem poczynić odpowiednie starania w celu zabezpieczenia środków finansowych niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów postępowania sądowego.
Mając powyższe na względzie uznano, że wnioskodawczyni będzie w stanie samodzielnie ponieść koszty pozostałej części wpisu sądowego w wysokości 200,00 złotych i ewentualne późniejsze koszty postępowania.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.