Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. decyzją nr [...] wydaną dnia [...] sierpnia 2002 r., na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie w sprawie zgodności z pozwoleniem na budowę – zabudowy mieszkaniowej na działce przy ul. G. w O. W uzasadnieniu organ podniósł, że w postępowaniu wyjaśniającym ustalono, iż inwestor prowadził przedmiotową budowę na podstawie pozwolenia na budowę udzielonego przez Starostę Powiatu O. dnia [...] listopada 1999 r., obiekt został również zgłoszony do użytkowania i zgłoszenie to potwierdził Starosta Powiatu w dniu [...] lipca 2001 r.
Wobec tego, zdaniem organu brak było podstaw do prowadzenia w ramach nadzoru budowlanego postępowania w zakresie samowoli budowlanej. Odwołanie od tej decyzji wniosła B. P. Po rozpoznaniu odwołania, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] wydaną dnia [...] listopada 2002 r. na podstawie art. 138 § 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ przyznał, że przy realizacji inwestycji doszło do naruszenia § 3 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji złożyła B. P. – właścicielka jednego z mieszkań w wybudowanym budynku mieszkalnym.
Po rozpatrzeniu wniosku Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją znak [...] wydaną dnia [...] maja 2004 r. na podstawie art. 156 § 1 w zw. z art. 158 § 1 kpa odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji.
W uzasadnieniu organ podniósł, że po przeanalizowaniu materiałów zebranych w sprawie uznał, iż będąca przedmiotem weryfikacji decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydana w dniu [...] listopada 2002 r. nie jest dotknięta żadną z wad wskazanych w art. 156 § 1 kpa, powodujących jej nieważność.
Zdaniem organu, decyzja organu wojewódzkiego został wydana w oparciu o właściwą podstawę prawną, nie narusza przepisów o właściwości, a także nie dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Ponadto decyzja ta nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy prawa, a w razie jej wykonania nie wywołałaby czynu zagrożonego karą oraz nie była w dniu wydania i nie jest trwale niewykonalna. Zaskarżona decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o umorzeniu postępowania w sprawie zgodności z pozwoleniem na budowę zabudowy mieszkaniowej na działce położonej w O. przy ul. G. nie wypełnia także przesłanki rażącego naruszenia prawa, tj. stanowiącego podstawę jej wydania art. 105 § 1 kpa.
Organ podniósł, że ustalenie przez organ nadzoru budowlanego braku podstaw do zastosowania art. 48 lub 51 Prawa budowlanego, opierało się na stwierdzeniu, iż inwestor przedstawił dokumenty w postaci zawiadomienia o przystąpieniu do użytkowania obiektu oraz potwierdzenia o przyjęciu obiektu do użytkowania. Skoro organ administracji architektoniczno-budowlanej nie zgłosił sprzeciwu w sprawie przystąpienia do użytkowania uznając, że obiekt jest wykonany zgodnie z projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budowę, to zasadnym było uznanie, iż brak jest podstaw do prowadzenia postępowania w zakresie samowoli budowlanej i w konsekwencji umorzenie postępowania.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła B. P. podnosząc, iż organ nie wziął pod uwagę zgodności oświadczenia Kierownika budowy przedmiotowego obiektu z jego stanem faktycznym, że decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie zawiera jednoznacznego określenia czy wybudowany przez inwestora budynek jest jednorodzinny, czy wielorodzinny, co ma szczególne znaczenie, gdyż uniemożliwia wnioskującej odzyskanie wpłaconego podatku VAT.
Po rozpatrzeniu wniosku Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją znak [...] wydaną dnia [...] czerwca 2004 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 10 maja 2004 r.
W uzasadnieniu organ podniósł, że weryfikowana w toku postępowania nieważnościowego decyzja organu wojewódzkiego z dnia [...] listopada 2002 r. nie wypełnia żadnej z przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 kpa, a w postępowaniu tym organ nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła B. P. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji skarżąca podniosła, że wybudowany obiekt jest budynkiem wielorodzinnym, natomiast pozwolenie na budowę dotyczyło budynku jednorodzinnego. Budynek, wg skarżącej wielorodzinny, powstał na bardzo wąskiej działce, bez zapewnienia miejsc parkingowych, powierzchni na rekreację i wypoczynek, na terenie, który wg planu rozwoju miasta przeznaczony jest jedynie pod budownictwo jednorodzinne.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270).
W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły, wobec czego skarga została uwzględniona.
Przedmiotem niniejszego postępowania była ocena, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...].
Postępowanie, jakim jest tryb stwierdzenia nieważności, może być uruchamiane tylko w przypadkach ściśle określonych przez art. 156 kpa. Wśród przesłanek enumeratywnie wymienionych w w/w przepisie, w pkt 2-im wymienione jest rażące naruszenie prawa, które określa się jako oczywiste naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawa. Ponadto obowiązywanie decyzji, która w sposób oczywisty i bezsporny narusza konkretny przepis prawa, musi wywoływać skutki niemożliwe do zaaprobowania w praworządnym państwie.
Zaskarżona w drodze skargi decyzja, jak również decyzja, której dotyczy postępowanie o stwierdzenie nieważności, zostały wydane w oparciu o przepis art. 105 kpa, po ustaleniu, że inwestycja została zrealizowana na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę i dopuszczona do użytkowania, wobec czego organ nadzoru budowlanego nie jest właściwy do kwestionowania tych decyzji, bowiem wg art. 80 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, ich wydanie i kontrola należą do organów administracji architektoniczno-budowlanej.
Jednakże organ pominął, ze zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, do podstawowych obowiązków organów nadzoru budowlanego należy nadzór i kontrola nad przestrzeganiem prawa w procesie inwestycyjnym tj. sprawdzenie w prowadzonym postępowaniu, czy inwestycja została zrealizowana nie tylko zgodnie z projektem budowlanym zatwierdzonym decyzją udzielającą pozwolenia na budowę, ale i z przepisami prawa budowlanego.
Podkreślany w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji fakt, że sporny budynek został zbudowany na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę Starosty Powiatu O. z dnia [...] listopada 1999 r. znaczy tylko tyle, iż obiekt ten został wzniesiony legalnie, a ustalenie odstępstw od projektu budowlanego zobowiązywało organ do przeprowadzenia (wobec wniosku strony) stosownego postępowania celem ustalenia niezgodności i odstępstw od projektu budowlanego zatwierdzonego pozwoleniem na budowę, kwalifikacji tych odstępstw i rozważenia ewentualnego podjęcia działań w trybie art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane.
Takich ustaleń organ nie dokonał, nie wykonał obowiązku dokładnego ustalenia stanu faktycznego istotnego w sprawie, wydając decyzję z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa, zawierających podstawowe zasady postępowania administracyjnego, co stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.
Ponadto na podstawie art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt II i III wyroku.