Uzasadnienie
Polskie Stowarzyszenie na rzecz Ochrony Środowiska i Praw Człowieka w K. wniosło skargę na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 13 marca 2024 r. odmawiające dopuszczenia ww. organizacji do udziału w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na użytkowanie stacji bazowej telefonii komórkowej wraz z wewnętrzną linią zasilającą na terenie działki nr ew. [...], obr. [...] w J. W wykonaniu zarządzenia z 16 maja 2024 r. strona skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie oryginału lub poświadczonego notarialnie za zgodność z oryginałem pełnomocnictwa upoważaniającego D. J. P. do reprezentowania Stowarzyszenia przed sądem administracyjnym, udzielonego przez wszystkich członków Stowarzyszenia oraz o nadesłanie aktualnej listy wszystkich członków Stowarzyszenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie, Wiceprezes Zarządu Stowarzyszenia D. P. wyjaśnił, że skarga została podpisana przez niego, a w aktach organu I instancji znajduje się regulamin Stowarzyszenia i wydruk z ewidencji stowarzyszeń zwykłych prowadzonej przez Starostwo Powiatowe we W. Z § 8 lit. a i § 12 lit. a tego regulaminu wynika umocowanie Wiceprezesa do reprezentowania Stowarzyszenia na zewnątrz i podejmowania czynności w jego imieniu. D. P. jest Wiceprezesem Zarządu Stowarzyszenia, co potwierdza załączony do wniosku wydruk z ewidencji stowarzyszeń. Tym samym mógł on samodzielnie "podpisać wniosek o dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu". Stowarzyszenie wskazało również, że w podobnych sprawach inne sądy administracyjne nie wzywały go do przedstawiania żadnych pełnomocnictw.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – zwanej dalej P.p.s.a.), skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Z kolei stosownie do art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3). Do pisma należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych (art. 47 § 1). Przepis art. 29 P.p.s.a. nakłada obowiązek wykazania umocowania do działania w imieniu strony przy pierwszej czynności w sprawie.
Brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji osoby prawnej jest brakiem formalnym podlegającym usunięciu w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a., którego nieuzupełnienie pomimo wezwania przez Sąd, powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.
Stwierdzić następnie należy, że zgodnie z art. 41a ust. 1 – 3 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. 2020, poz. 2261 ze zm. – zwanej dalej Prawem o stowarzyszeniach) "stowarzyszenie zwykłe reprezentuje przedstawiciel reprezentujący stowarzyszenie zwykłe albo zarząd". "Podejmowanie przez przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie zwykłe albo zarząd czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu wymaga uprzedniej zgody wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego oraz udzielenia przez nich pełnomocnictwa do dokonania tych czynności" (ust. 2). "Czynnościami przekraczającymi zakres zwykłego zarządu są w szczególności nabycie oraz zbycie nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego, ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego, zawarcie umowy kredytu albo pożyczki, przejęcie długu, uznanie długu, zwolnienie z długu, przystąpienie do długu, zawarcie umowy poręczenia lub zawarcie innej podobnej umowy, zaciągnięcie innych zobowiązań przekraczających wartość 10.000 zł" (ust. 3). Użyte w ustawie sformułowanie "w szczególności" oznacza, że powyższy katalog nie jest zamknięty.
W świetle powyższego przepisu nie ulega wątpliwości, że stowarzyszeniu zwykłemu przysługuje zdolność sądowa jako organizacji społecznej, jednakże legitymację procesową, za zatem zdolność do czynności procesowych posiadają jedynie wszyscy członkowie tego Stowarzyszenia. Przedstawiciel lub zarząd wskazany w regulaminie może reprezentować stowarzyszenie zwykłe, jeżeli pozostali członkowie stowarzyszenia członkowie stowarzyszenia upoważniają go do tego w należytej formie prawnej. Właściwym dokumentem, z którego wynikałoby upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego przez stowarzyszenie zwykłe, jest dokument podpisany przez wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego.
Nie sposób bowiem przyjąć, jak chciałby tego skarżący, iż źródłem takiego upoważnienia możne być jedynie regulamin, jako dokument statuujący tylko powstanie stowarzyszenia zwykłego (por. wyroki NSA z 13 marca 2014 r. sygn. akt II OSK 2525/12, 14 maja 2014 r. sygn. akt II OSK 2966/12, 16 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1650/18 oraz postanowienia NSA z 9 września 2020 r. sygn. akt II OZ 567/20 i 25 stycznia 2022 r. sygn. akt III OZ 1378/21 – publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podkreślić należy, że wniesienie do wojewódzkiego sądu administracyjnego skargi na decyzję organu stanowi czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu. Zatem wola wszystkich członków Stowarzyszenia w zakresie wniesienia w imieniu Stowarzyszenia skargi winna być wyrażona co do konkretnej sprawy, bowiem jako dotycząca konkretnej decyzji może wiązać się z różnymi skutkami nie tylko faktycznymi, ale i prawnymi. Niektóre zaś sprawy mogą powodować daleko idące skutki prawne. Nie sposób zatem pomijać treści art. 40 ust. 1b Prawa o stowarzyszeniach, który stanowi, że każdy członek odpowiada za zobowiązania stowarzyszenia zwykłego bez ograniczeń całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi członkami oraz ze stowarzyszeniem. Odpowiedzialność ta powstaje z chwilą, gdy egzekucja z majątku stowarzyszenia zwykłego okaże się bezskuteczna (por. wyrok NSA z 16 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1650/18 oraz postanowienia NSA z 12 października 2022 r. sygn. akt III OZ 639/22).
W związku z powyższym, ponieważ w niniejszej sprawie niezbędnym było przedłożenie uprzedniej zgody wszystkich członków Stowarzyszenia zwykłego oraz udzielenia przez nich pełnomocnictwa do dokonania czynności wniesienia skargi przez D. J. P. oraz wykazania listy wszystkich aktualnych członków Stowarzyszenia, to brak przedłożenia tych dokumentów stanowił brak formalny skargi, podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 P.p.s.a. Nieusunięcie braków formalnych skargi w terminie prowadzi natomiast do odrzucenia skargi.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 oraz § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie kosztów uiszczonego od skargi wpisu orzeczono zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 ww. ustawy.