Uzasadnienie
B. W. wraz ze skargą złożoną na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2015 r. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego na urzędowym formularzu wynika, że skarżąca zamieszkuje mieszkanie kwaterunkowe o powierzchni 23 m2, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Skarżąca oświadczyła, że utrzymuje się z zasiłku dla opiekuna (w związku z opieką nad matką) w wysokości 520 zł miesięcznie. Wskazała też, że czynsz za mieszkanie wynosi 160 zł, opłaty za prąd – 120 zł, za gaz – 45 zł.
Pismem z dnia 22 września 2015 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku.
B. W. udzieliła odpowiedzi na wezwanie pismem z dnia 28 września 2015 r.
Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje:
Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony.
Z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego przez B. W. na urzędowym formularzu wynika, że skarżąca zamieszkuje mieszkanie kwaterunkowe o powierzchni 23 m2, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Skarżąca oświadczyła, że utrzymuje się z zasiłku dla opiekuna (w związku z opieką nad matką) w wysokości 520 zł miesięcznie. Wskazała też, że czynsz za mieszkanie wynosi 160 zł, opłaty za prąd – 120 zł, za gaz – 45 zł.
Pismem z dnia 22 września 2015 r. wezwano B. W. do uzupełnienia złożonego wniosku poprzez: wskazanie, czy mieszka sama, czy wspólnie z matką; nadesłanie wyciągów z rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy; wskazanie, czy skarżąca korzysta z finansowej pomocy rodziny lub osób trzecich (jeżeli tak, jakiej wysokości jest to pomoc). Jednocześnie, w związku ze wskazaniem przez skarżącą w złożonym wraz ze skargą oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania (obowiązującym w postępowaniu w sprawach cywilnych), że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką, wezwano B. W. do wskazania, czy prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką, a jeśli tak, do podania wysokości dochodów uzyskiwanych przez matkę skarżącej z jakiegokolwiek tytułu - np. z tytułu emerytury, renty.
W piśmie z dnia 28 września 2015 r. skarżąca oświadczyła, że nie prowadzi wspólnego z matką gospodarstwa domowego, przebywa u niej ze względu na zły stan zdrowia, gotuje, sprząta, robi zakupy i załatwia wszystkie sprawy związane z opieką medyczną i utrzymaniem mieszkania. Matka skarżącej otrzymuje emeryturę w wysokości ok. 1100 zł miesięcznie. B. W. oświadczyła też, że nie korzysta z żadnej pomocy rodziny oraz nadesłała wyciąg z rachunku bankowego za okres od 29 czerwca do 29 września 2015 r.
W ocenie referendarza sądowego na podstawie informacji udzielonych przez B. W. nie jest możliwe przyznanie prawa pomocy, ponieważ nie wykazała ona, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy.
Zauważyć trzeba, że jak wynika z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego skarżącej, saldo po ostatniej transakcji, na dzień 29 września 2015 r., wynosiło 5.772,57 zł. W takiej sytuacji nie można zatem uznać, że skarżąca nie dysponuje środkami pozwalającymi na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie (wysokość wpisu od skargi w niniejszej sprawie wynosi 100 zł, taka byłaby również wysokość innych kosztów, które mogą, lecz nie muszą, pojawić się na dalszym etapie postępowania).
Dostrzec przy tym trzeba, że na początku okresu objętego wyciągiem z rachunku bankowego saldo wynosiło 4.731,05 zł, na koniec zaś, jak już wskazano, 5.772,57 zł. W okresie od 29 czerwca do 29 września 2015 r. posiadane przez skarżącą na koncie środki zwiększyły się zatem o około 1.000 zł. Ponadto z nadesłanego wyciągu wynika, że w lipcu skarżąca nie dokonywała żadnych wypłat środków z rachunku, przelewów czy też płatności kartą. W ocenie referendarza sądowego okoliczności te poddają w wątpliwość twierdzenia skarżącej o utrzymywaniu się wyłącznie z kwoty 520 zł miesięcznie (przy jednoczesnym ponoszeniu opłat związanych z utrzymaniem mieszkania w wysokości 325 zł) i mogą wskazywać, że skarżąca bądź to posiada oszczędności, bądź inne źródła dochodu, których nie ujawniła.
Mając na uwadze powyższe okoliczności uznać trzeba, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, że przyznanie prawa pomocy możliwe jest jedynie w sytuacji, gdy z przedstawionych przez wnioskodawcę informacji wynika bezspornie, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania we własnym zakresie. B. W. nie wykazała natomiast w sposób nie budzący wątpliwości, że spełnia przesłanki określone w art. 246 ustawy.
W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).