Uzasadnienie
R. S. wraz ze skargą na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego złożył na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści wniosku wynika, iż skarżący jest współwłaścicielem domu o powierzchni 130 m2 położonego na działce o powierzchni 928 m2. We wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostaje żona. Wnioskodawca oświadczył, iż utrzymują się z żoną z dochodów w łącznej wysokości 4101 zł netto miesięcznie, przy czym spłacają kredyty, których raty wynoszą łącznie 3620 zł. Wskazał też, że w ponoszeniu opłat za mieszkanie, media i kosztów wyżywienia wspomaga go syn i dalsza rodzina.
W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 ustawy). Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe.
Biorąc pod uwagę sytuację finansową skarżącego uznano, że nie uzasadnia ona przychylenia się do złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jak wynika z treści wniosku, skarżący wraz z żoną uzyskują dochody w łącznej wysokości 4100 zł netto miesięcznie. Wprawdzie, jak oświadczył skarżący, spłacają kredyty w wysokości 3620 zł, jednakże wskazać trzeba, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym i zobowiązania kredytowe, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 72/12 - Lex nr 1121302 oraz sygn. akt II OZ 81/12 - Lex nr 1121304, z dnia 3 marca 2011 r. sygn. II OZ 130/11 Lex nr 1080416, z dnia 1 czerwca 2011 r. sygn. II FZ 234/11 Lex nr 821432).
Należy też zauważyć, że z wniosku wynika, iż skarżącego w ponoszeniu opłat za media i kosztów wyżywienia wspiera syn i dalsza rodzina. Podkreślenia wobec tego wymaga, że - jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym - nie można wymagać, aby za stronę koszty prowadzonego przez nią postępowania ponosili współobywatele (do tego bowiem sprowadza się przyznanie prawa pomocy), w sytuacji, gdy strona ma rodzinę, która może jej udzielić pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 5 lutego 2013 r. I FZ 583/12 Lex nr 1282682, z 11 czerwca 2012 r. I FZ 200/12 Lex nr 1247044, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach: z 3 grudnia 2012 r. III SA/Gl 1256/12 Lex nr 1251406, z 18 lutego 2013 r. III SA/Gl 1885/12 Lex nr 1287670, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 28 listopada 2012 r. I SA/Bk 53/12 Lex nr 1250314). W takich sytuacjach strona winna poszukiwać pomocy w pierwszej kolejności u członków najbliższej rodziny, a dopiero, gdyby niemożliwe było uzyskanie w ten sposób środków na pokrycie kosztów postępowania, może zwrócić się o przyznanie prawa pomocy.
Jednocześnie należy podkreślić, iż przy rozważaniu możliwości przyznania stronie prawa pomocy należy zawsze brać pod uwagę wysokość wymagalnych kosztów sądowych. W niniejszej sprawie wpis od skargi należny jest w wysokości 100 zł, taka byłaby również wysokość innych wpisów, które mogłyby się pojawić w związku z ewentualnym wnoszeniem przez stronę środków odwoławczych od wydawanych w niej orzeczeń.
Mając powyższe względy na uwadze orzeczono jak w sentencji postanowienia.