Uzasadnienie
G. M. wraz ze skargą wniesioną na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2015 r. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 11 marca 2016 r. zobowiązano skarżącego do uzupełnienia, w terminie 7 dni, danych zawartych w złożonym wniosku. Pismo z dnia 11 marca 2016 r. zostało doręczone skarżącemu w dniu 21 marca 2016 r.
Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje:
Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy.
Należy też zwrócić uwagę na treść art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla przyznania G.M. prawa pomocy, bowiem na podstawie udzielonych przez wnioskodawcę informacji nie jest możliwe ustalenie jego rzeczywistej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. Skarżący nie wykazał zatem w sposób bezsporny, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy.
W treści wniosku G. M. oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie uzyskuje żadnego dochodu. Wskazał, że jest osobą długotrwale bezrobotną - od marca 2015 r. (na potwierdzenie czego dołączył kserokopię decyzji z [...] marca 2015 r. o uznaniu za osobę bezrobotną). G. M. oświadczył, że posiada mieszkanie o powierzchni 64 m2 o wartości ok. 600.000 zł, obciążone kredytem (wskazał, że rata kredytu wynosi 540 CHF miesięcznie). Podniósł, że nie posiada żadnych oszczędności, a suma kredytów wynosi ok. 100.000 zł. Wskazał, że posiada obecnie wyłącznie długi wynikające z opłat czynszowych, spłaty kredytu mieszkaniowego, kosztów utrzymania, kosztów obsługi pożyczek i kredytów, a skromne kwoty uzyskiwane z nieregularnych zleceń i posług nie pozwalają na zmniejszenie zadłużenia.
Skarżący do stałych zobowiązań i wydatków zaliczył kredyty, pożyczki – ok. 4.000 miesięcznie, czynsz najmu – 1.050 zł miesięcznie. Oświadczył, że utrzymuje się "dzięki stołowaniu u przyjaciół, nieregularnym drobnym zleceniom, wysługom".
Z uwagi na niewystarczające, w ocenie referendarza sądowego, przedstawienie sytuacji finansowej w złożonym wniosku, pismem z dnia 11 marca 2016 r. – na podstawie art. 255 ustawy - zobowiązano G. M. do uzupełnienia, w terminie 7 dni, danych zawartych w złożonym wniosku, poprzez:
- - podanie źródeł utrzymania,
- - podanie wysokości miesięcznych wydatków,
- - nadesłanie odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe, a w przypadku niezłożenia zeznania za dany rok – nadesłanie stosownego zaświadczenia w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego,
- - nadesłanie aktualnego zaświadczenia z urzędu pracy o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej,
- - nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy, w tym z rachunków związanych z obsługą kredytów,
- - nadesłanie dokumentów wskazujących wysokość zadłużenia skarżącego z tytułu czynszu za mieszkanie,
- - wskazanie oraz udokumentowanie wysokości dochodów uzyskanych przez skarżącego w okresie ostatnich sześciu miesięcy z tytułu – jak wskazano w treści wniosku - "zleceń i posług",
- - wskazanie, czy skarżący korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, jeżeli tak – przedłożenie dokumentów, z których wynikałby rodzaj, wysokość oraz okres na jaki pomoc została przyznana,
- - wskazanie, czy skarżący posiada pojazdy mechaniczne, jeśli tak, należy podać markę, model, rok produkcji,
- - dokładne wyjaśnienie, na czym polega pomoc udzielana skarżącemu przez osoby trzecie (wskazano, że wyjaśnienia te należy udokumentować, np. oświadczeniami osób udzielających pomocy).
Z uwagi na to, że z dostępnych w internecie informacji wynika, że G. M. pełni funkcję prezesa zarządu oraz posiada udziały w S. Sp. z o.o., S. Sp. z o.o. oraz B. Sp. z o.o., ww. pismem zobowiązano skarżącego ponadto do wskazania wysokości dochodów uzyskiwanych z tego tytułu, pouczając jednocześnie, że wyjaśnienia te powinny być w odpowiedni sposób udokumentowane, np. odpisami umów, pokwitowań wypłaty wynagrodzeń, dywidend itp.
Ww. pismo zostało doręczone skarżącemu w dniu 21 marca 2016 r.
G. M. nie udzielił żadnej odpowiedzi na pismo z dnia 11 marca 2016 r., wzywające w trybie art. 255 ustawy do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku.
Tymczasem, jak już wskazano, z treści art. 246 ustawy wynika jednoznacznie, że wnioskodawca powinien udowodnić, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania. Strona powinna zatem poprzez rzetelne i wiarygodne przedstawienie w złożonym wniosku wszelkich informacji niezbędnych do oceny jej sytuacji majątkowej, a także poprzez złożenie stosownych dokumentów wykazać, że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do sądu. Sąd/ referendarz sądowy w celu uzyskania pełniejszego obrazu sytuacji rodzinnej i finansowej strony ma możliwość wezwania wnioskodawcy, na podstawie art. 255 ustawy, do złożenia dodatkowych oświadczeń czy dokumentów źródłowych, a podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy ma obowiązek współdziałania z sądem (referendarzem) w zakresie wyjaśnienia wszystkich okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych.
Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładanie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że niedopełnienie przez stronę w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia wymaganych dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 31 stycznia 2013 r. I OZ 51/13 LEX nr 1273885, z 19 grudnia 2012 r. II FZ 1036/12 LEX nr 1240482, z 14 marca 2013 r. II FZ 92/13 LEX nr 1302897, z 4 lipca 2013 r. I OZ 546/13 LEX nr 1345177).
W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).