Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek J. R. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż J. R. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. W uzasadnieniu wniosku podano, że wnioskodawca praktycznie od 2016 r. nie prowadzi działalności gospodarczej ze względu na stan psycho-fizyczny. Nie ma żadnych dochodów. Dodatkowo wnioskodawcy w 2014 r. skradziono pojazd. Obecnie jest na utrzymaniu żony, która jest urzędnikiem państwowym. Posiadany majątek obejmuje dom o szacunkowej wartości 800 000 zł. (hipoteka banku), powierzchnia domu nie została wskazana oraz mieszkanie o pow. 76 m2, działkę o pow. 508 m2. Strona nie wskazała posiadania oszczędności. Rodzina wnioskodawcy utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z wykonywanej pracy przez żonę wnioskodawcy w wysokości 3 800 zł. Stałe miesięczne wydatki określono na 2 700 zł. (spłata kredytu i koszty domowe).
W sprawie zważono, co następuje.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, a takim zakresem jest wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym.
Biorąc pod uwagę sytuację majątkową J. R. uznać należy, iż nie jest uzasadnione jest przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Na taką ocenę miało wpływ przede wszystkim okoliczność, iż strona posiada majątek w postaci nieruchomości, domu i mieszkania oraz stały dochód, osiągany wprawdzie przez małżonkę wnioskodawcy, ale który jednocześnie pozwala na spłatę prywatnego kredytu. Przy tym strona nie posiada nikogo na utrzymaniu. Wnioskodawca zaznaczył jedynie, że jest zobowiązany do spłaty kredytu na dom w wysokości około 2 200 zł miesięcznie.
Wskazać należy w tym zakresie, że przed kosztami sądowymi pierwszeństwo mają jedynie koszty utrzymania koniecznego strony i jej rodziny, do których należy zaliczyć wydatki na zapewnienie sobie potrzeb bytowych (żywność, wydatki związane z mieszkaniem). Nie ma żadnych podstaw do przyjmowania, że inne zobowiązania takie jak np. konieczność spłaty kredytów czy innych zobowiązań, a nawet opłacenie podatków, względnie obowiązkowych składek, mają pierwszeństwo przed kosztami sądowymi. Ponieważ udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, a co za tym idzie wiąże się z przerzuceniem tego ciężaru na resztę społeczeństwa, zwolnienie od kosztów sądowych w takiej sytuacji sprowadzałoby się do finansowania przez społeczeństwo prywatnych zobowiązań wnioskodawcy. Przyznanie prawa pomocy powinno więc sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe. Okoliczności sprawy wskazują, że stronę nie można zaliczyć do osób ubogich, a tylko takim należy przyznawać prawo pomocy, jako umożliwienie dostępu do sądu.
W tym stanie rzeczy uznano, że stronę stać na uiszczenie kosztów sądowych, z których obowiązkowy jest wpis sądowy (500 zł.), natomiast pozostałe koszty są uzależnione od rozwoju sprawy i działań strony (opłata kancelaryjna za uzasadnienie wyroku - 100 zł. jeżeli uzasadnienie nie będzie sporządzane z urzędu i strona zdecyduje się składać wniosek o sporządzenie uzasadnienia, wpis sądowy od skargi kasacyjnej 250 zł. jeżeli strona zdecyduje się składać skargę kasacyjną).
W związku z powyższym postanowiono na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.