Uzasadnienie
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, dalej Prezes KRUS, postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r. (...), działając na podstawie art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm), dalej k.p.a., w zw. z art. 5a ust. 4 i ust. 7 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), dalej u.s.r., odmówił K. S., skarżącemu w sprawie, przywrócenia terminu do złożenia zaświadczenia urzędu skarbowego o kwocie należnego podatku dochodowego od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za lata 2004-2010.
Prezes KRUS wskazał, że ubezpieczony nie zawiadomił organu rentowego, stosownie do art. 37 u.s.r., o okolicznościach mających wpływ na podleganie ubezpieczeniu społecznemu oraz nie wskazał okoliczności usprawiedliwiających uchybienie terminu.
K. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ww. postanowienie. W uzasadnieniu skargi wskazał okoliczności związane z podleganiem ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Podniósł, że nie zgłosił prowadzenia działalności gospodarczej, gdyż nie znał przepisów prawa, a zatem i obowiązków, które powinien wykonywać wobec KRUS-u.
Następnie wskazał na trudną sytuację rodzinną, spowodowaną m.in. skutkami powodzi i podniósł, że nie przywrócenie terminu do złożenia ww. zaświadczeń może prowadzić do niesprawiedliwego zróżnicowania w traktowaniu ubezpieczonych. Wniósł o przywrócenie do ubezpieczenia społecznego rolników, powołując się na zasady współżycia społecznego oraz art. 8 k.p.a. oraz przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowego zaświadczenia.
W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje
Skarga podlega odrzuceniu jako nie należąca do właściwości sądu administracyjnego.
Przedmiotem skargi jest postanowienie Prezesa KRUS z dnia [...] marca 2011 r. którym organ odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia zaświadczenia.
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie tylko w sprawach wyszczególnionych w przepisie art. 3 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a.
Artykuł 3 § 2 i 3 p.p.s.a określa kognicję sądów administracyjnych, wskazując katalog aktów prawnych i czynności z zakresu administracji publicznej, które mogą być przedmiotem skargi. Stosownie do treści tego przepisu kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę.
Sprawy z ubezpieczeń społecznych, w tym z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, należą do właściwości sądów powszechnych (art. 477 (8) w zw. z art. 476 § 2 i 4 Kodeksu postępowania cywilnego), tym samym w ich zakresie wyłączona została droga sądowo-administracyjna.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 318/07, LEX nr 470939 wskazał, że sprawy dotyczące ubezpieczenia społecznego rolników nie podlegają kognicji sądu administracyjnego, to również środki zaskarżenia od innych rozstrzygnięć wydawanych przez organ rentowy, w tym skargi na postanowienia Prezesa KRUS o odmowie przywrócenia terminu do złożenia zaświadczenia, jako zamykające drogę do wydania decyzji merytorycznej, należą do właściwości sądów powszechnych (sądów ubezpieczeń społecznych).
W ocenie Sądu, postanowienie Prezesa KRUS z dnia [...] marca 2011 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o kwocie należnego podatku dochodowego w sprawie ustania ubezpieczenia społecznego rolników zamyka drogę do wydania decyzji merytorycznej i w związku z tym podlega kontroli sądu powszechnego jako rozstrzygnięcie wydane w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych (por. wyrok SN z dnia 9 marca 2006 r., II UZP 1/06, OSNP z 2006 r. nr 13-14, poz. 217). Kontrolę tę sprawuje sąd ubezpieczeń społecznych właściwy rzeczowo ze względu na przedmiot sprawy "głównej", której dotyczy przywrócenie terminu tak więc w sprawie ustania obowiązku ubezpieczenia społecznego rolników, właściwy jest sąd okręgowy - sąd ubezpieczeń społecznych - art. 477⁸ § 1 i 2 k.p.c.
Błędne pouczenie skarżącego o terminie i sposobie zaskarżania postanowienia nie wpływa na zmianę właściwości sądu administracyjnego, może stanowić podstawę wniosku o przywrócenie uchybionego w sposób niezawiniony terminu.
W tej sytuacji wniesiona w sprawie skarga, jako dotycząca sprawy nie należącej do właściwości sądu administracyjnego, jest niedopuszczalna. Podlegała zatem odrzuceniu, o czym orzeczono na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.