Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] stycznia 2009r., Nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w m. [...] na podstawie art. 104 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity – Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwana dalej Kpa), art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 2006r. Nr 122, poz. 851 z późn. zm.) obciążył U.S.A. w W. opłatą w kwocie 174,80 złotych słownie: sto siedemdziesiąt cztery złote osiemdziesiąt groszy.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 18 listopada 2008r. w sklepie spożywczym "[...]" sp. j. przy ul. [...] lok. [...] w W. pobrano do badań w ramach urzędowej kontroli żywności próbkę margaryny o zmniejszonej zawartości tłuszczu, pn. "[...]" (data minimalnej trwałości: najlepiej spożyć przed: 14.01.09, nr partii: [...])"
Z oceny jakości zdrowotnej wynika, że wyżej wymieniona próbka margaryny jest niewłaściwej jakości zdrowotnej ze względu na zawartość nadtlenków w ilości 13,10±l,05 (milirównoważnik aktywnego tlenu/kg) oraz że produkt jest nieprawidłowo oznakowany, co narusza przepis zawarty w art. 9 rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności.
Decyzją z dnia [...] maja 2009r., Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] na podstawie art. 138 §1 pkt 1 Kpa oraz art. 10 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, po rozpatrzeniu odwołania U. S.A. w [...], od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m. [...] z dnia [...] stycznia 2009r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu, odnosząc się do zarzutu strony skarżącej, że przywołana w ocenie norma [...] "[...]. Wspólne wymagania i badania" została wycofana organ stwierdził, że norma ta "nie jest obowiązująca, ale parametry jakości zdrowotnej, w tym zawartość nadtlenków, były ustalane przez przedstawicieli branży tłuszczowej i świadczą o jakości zdrowotnej produktu".
Organ odwoławczy zauważył, że "W normalizacji, u której podstaw leży dobrowolne stosowanie normy, faktu dezaktualizacji normy nie należy wiązać z prawnym zakazem stosowania normy wycofanej. [...] Zbiór norm wycofanych nie jest bowiem zbiorem norm, których stosowanie jest zakazane. [...] Normy wycofane tym różnią się od norm aktualnych. że prezentują mniej nowoczesne rozwiązania - z punktu widzenia postępu naukowo-technicznego -jednak rozwiązania te nie są błędne" (U. Teper, Normalizacja 6/2001).
Organ II instancji wskazał, że producent nie podał różnicy w procesie technologicznym wytwarzania margaryny "[...]" w stosunku do margaryn produkowanych wg w/w normy. Przedstawione przez producenta wyniki badań kontrolnych, przeprowadzone w dniu 16 września 2008r. dla partii nr [...], wykazały poziom nadtlenków w ilości 0,35 MEQ (milirównoważnik aktywnego tlenu/kg).
Zatem wartość liczby nadtlenowej jaką otrzymano w wyniku przeprowadzonych badań w Laboratorium Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w [...], wynosząca 13,10±l,05 (milirównoważnik aktywnego tlenu/kg), świadczy o zaawansowanym procesie jełczenia.
Zgodnie z art. 17 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności i ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności nakłada na podmioty działające na rynku spożywczym obowiązek zapewnienia na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji, zgodność tej żywności z wymogami prawa żywnościowego, natomiast zgodnie z art. 19 w/w rozporządzenia całkowitą odpowiedzialność za jakość zdrowotną produktu spożywczego oraz treść informacji umieszczonych na opakowaniach ponosi producent bądź przedsiębiorca wprowadzający środek spożywczy do obrotu. Podmioty działające na rynku współpracują z właściwymi władzami podczas działań podejmowanych w celu uniknięcia lub zmniejszenia ryzyka związanego z dostarczaną przez siebie żywnością.
Producent powinien więc dysponować badaniami przechowalniczymi potwierdzającymi bezpieczeństwo produktu m. in. w zakresie wskaźników jełczenia. Przedstawione przez producenta, jako badania przechowalnicze, wyniki badań poziomu nadtlenków w omawianej margarynie dotyczą badań po dacie minimalnej trwałości, w związku z czym nie mogą być brane pod uwagę.
Ponadto organ wskazał, że deklarowana przez producenta zawartość tłuszczu (60g/100g produktu) nie stanowi 30% różnicy między zawartością tłuszczu w margarynie [...] w porównaniu z masłem (w tabeli wartości odżywczej producent uwzględnia zawartość tłuszczu w maśle w ilości 80g/100g).
Skargę na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] maja 2009r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła U.S.A.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów:
- 1. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
- - art. 36 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej poprzez bezzasadne przyjęcie, że badany produkt [...] nie spełnia wymagań higienicznych i zdrowotnych z uwagi na zbyt wysoki poziom nadtlenków;
- - art. 36 ust. 1 oraz 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zw. z przepisami Rozporządzenia WE nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych (Dz.U.UE.L.06.404.9 ze zm.; dalej jako "Rozporządzenie o oświadczeniach") oraz przepisami Rozporządzenia Rady (WE) 1234/2007 z dnia 22 października 2007r. ustanawiające wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych (Dz.Lf.UE.L.07.299.I ze zm.;dalej jako "Rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynku") poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że ewentualne naruszenie przepisów rozporządzenia o oświadczeniach żywieniowych lub rozporządzenia o jednolitej wspólnej organizacji rynku dotyczących znakowania produktów stanowi jednocześnie naruszenie "wymagań higienicznych i zdrowotnych", o których mowa w art. 36 ust. 1 oraz 2 ustawy o Państwowej inspekcji Sanitarnej;
- - art. 9 w zw. z art. 2 ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia o oświadczeniach, poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że znajdująca się na produkcie [...] tabela wartości odżywczych stanowi oświadczenie żywieniowe porównawcze;
- - art. 115 w zw. z Załącznikiem 15 ust. III punkt 3a Rozporządzenia o jednolitej wspólnej organizacji rynku poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że oświadczenie "[...]. Margaryna o zmniejszonej zawartości tłuszczu" jest nieprawidłowe;
- - art. 7 Rozporządzenia WE nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności i ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz.U.UE.L.02.31.1) poprzez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie domniemania, że w przypadku istnienia wątpliwości co do zdrowotności produktu organ administracji publicznej może rozstrzygnąć sprawę na niekorzyść przedsiębiorcy, bez obowiązku wyjaśniania tych wątpliwości;
- 2. postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- - art. 6 Kpa poprzez zastosowanie normy "[...] "[...]. Wspólne wymagania i badania", która została wycofana i nie stanowi przepisu powszechnie obowiązującego prawa;
- - art. 81 w zw. z art. 10 §1 Kpa poprzez uniemożliwienie U. przed wydaniem decyzji zapoznania się ustosunkowana się do opinii z 9 kwietnia 2009r. wydanej przez doc. dr hab. K. K. z Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego - Państwowego Zakładu Higieny;
- - art. 10 §1 Kpa poprzez niestworzenie U. możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji;
- - art. 77 § 1 w zw. z art. 7 Kpa poprzez niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy;
- - art. 80 Kpa poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i bezzasadne przyjęcie, że na podstawie zebranego materiału dowodowego można stwierdzić, iż produkt [...] nie spełnia wymagań higienicznych i zdrowotnych
- - art. 107 § 3 Kpa w zw. z art. 8 kpa poprzez niewskazanie podstawy prawnej decyzji.
W konkluzji strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
Skarga jest zasadna, gdyż organy orzekające w sprawie naruszyły art. 36 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2005r., Nr 122, poz. 851).
Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 1998 r., Nr 90 poz. 575 ze zm. - aktualnie t. j. Dz. U. z 2006r., Nr 122, poz. 851) za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania, z zastrzeżeniem ust.
- 2. Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych.
Jednocześnie, jak stanowi art. 36 ust. 2 tej ustawy, za badania laboratoryjne i inne czynności wykonywane w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie pobiera się opłat od osób oraz jednostek organizacyjnych obowiązanych do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych, jeżeli w wyniku badań nie stwierdzono naruszenia tych wymagań.
Z brzmienia powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że konieczną przesłanką pobrania opłaty, o jakiej mowa w art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, jest naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych i to niezależnie od tego, czy opłata ta dotyczy wykonanych badań laboratoryjnych czy też innych czynności podjętych organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego (art. 3 tej ustawy), bądź zapobiegawczego (art. 4 ustawy) nadzoru sanitarnego (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2008r., sygn. akt II OSK 579/07).
Z akt przedmiotowej sprawy nie wynika, że firma U. S.A. produkująca margarynę p.n. "[...]" naruszyła te wymagania. W ocenie jakości zdrowotnej Wojewódzkiej Stacji Sanitarno – Epidemiologicznej w [...] – Oddział Nadzoru Higieny Żywności, Żywienia i Przedmiotów Użytku z dnia 8 listopada 2008r. stwierdzono wprawdzie, że produkt p.n. "[...]" jest niewłaściwej jakości zdrowotnej ze względu na zawartość nadtlenków w ilości 13,10_+1,05 (milirównoważnik aktywnego tlenu /kg).
Zgodnie zaś z wymaganiami zawartymi w normie PN-92/A-86907 Margaryna. Wspólne wymagania i badania, zawartość nadtlenków winna wynosić nie więcej niż 4,0.
Tak więc w próbce margaryny [...] original stwierdzono trzykrotne przekroczenie zawartości nadtlenków. Ponadto według tej oceny w/w produkt jest nieprawidłowo oznakowany co jest niezgodne z wymaganiami rozporządzenia (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności.
Należy jednak zauważyć, że powołana w ocenie znakowania norma PN-92/A-86907 "Margaryna. Wspólne wymagania i badania", opracowana na podstawie ówczesnej wiedzy technologicznej została wycofana 25 października 2004 r. i do dnia dzisiejszego nie została zastąpiona.
Tak więc brak jest obecnie wymagań odnośnie zawartości w takim produkcie spożywczym nadtlenków.
Choć nie ulega wątpliwości, że nadtlenki – jako związki silnie utlenione nie wpływają korzystnie na produkty żywnościowe to z opinii doc. dr hab. Kż Kż z Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny – Zakładu Badania Żywności i Przedmiotów Użytku nie wynika również, by wymagania higieniczne lub zdrowotne były naruszone przez skarżącą.
Sporządzający opinię specjalista stwierdził jedynie, że nadtlenki działają toksycznie podczas rozkładu, kiedy tworzą się wolne rodniki, a Codex Standard for Fat Spreads and Blended Spreads nie podaje wymagań odnośnie liczby kwasowej i nadtlenkowej.
Stwierdzoną zawartość nadtlenków w zbadanej próbce margaryny należałoby odnieść do danych bezpośrednio u producenta.
Z powyższego wynika, ze nie stwierdzono naruszenia przestrzegania wymagań ani higienicznych, ani zdrowotnych przez firmę U. S.A.
Natomiast sam fakt, że produkt jest nieprawidłowo oznakowany nie jest podstawą do nałożenia opłaty z art. 36 ust. 1 Ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy dopiero, jeżeli organy inspekcji sanitarnej w sposób precyzyjny i bezsporny ustalą, że skarżąca spółka naruszyła przestrzeganie wymagań higienicznych i zdrowotnych wówczas za wykonane badania laboratoryjne nałożą nią stosowną opłatę zgodnie z w/w przepisem.
Mając powyższe na uwadze i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd orzekł jak w wyroku.
Na podstawie art. 152 w/w ustawy orzeczono, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 200 powołanej wyżej ustawy.