Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. znak [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 123 oraz 152 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku J. P., odmówił wstrzymania wykonania decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2009 r. znak [...], którą uchylono w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] i jednocześnie udzielono pozwolenia na użytkowanie w zmieniony sposób pomieszczeń: kuchni, łazienki i w.c. zlokalizowanych na parterze budynku przy ul. [...] w M. – jako pomieszczenia warsztatu naprawy sprzętu AGD z zapleczem higieniczno-sanitarnym.
W uzasadnieniu organ wskazał, że J. P. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2009 r. znak [...]. Po rozpatrzeniu ww. wniosku, postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r. wznowiono postępowanie w sprawie zakończonej decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2009 r. W dniu 22 marca 2010 r. wpłynął wniosek J. P. o wstrzymanie wykonania ww. decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. z uwagi na okoliczności sprawy, tj. przedłożenie opinii rzeczoznawcy budowlanego z dnia 1 października 2009 r.
Organ podał, iż zgodnie z art. 152 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej właściwy w sprawie wznowienia postępowania wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Wskazał, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji jest formą zabezpieczenia ważnych interesów strony.
Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności, które wskazywałyby na prawdopodobieństwo wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków wywołanych wykonaniem decyzji i w których należałoby upatrywać przesłanki uzasadniające konieczność wstrzymania wykonania decyzji w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie. Organ stwierdził, iż podnoszona we wniosku argumentacja, że wykonanie decyzji może spowodować trudno odwracalne zmiany, a dla wnioskodawcy i jego rodziny stanowi bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia, nie stwarza podstawy do uwzględnienia wniosku.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r. znak [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia J. P., utrzymał w mocy powyższe postanowienie.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że przesłanką wstrzymania wykonania decyzji jest istnienie prawdopodobieństwa uchylenia decyzji, a zatem gdy na podstawie akt sprawy organ wstępnie jest przekonany o uchyleniu decyzji. W ocenie organu odwoławczego, okoliczności rozpatrywanej sprawy nie wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. P., zarzucając naruszenie:
- - art. 7 i 77 k.p.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania decyzji w sytuacji, gdy zostało dowiedzione, że opiera się ona na fałszywych ustaleniach w zakresie konstrukcji stropu nad pomieszczeniem warsztatu,
- - art. 152 k.p.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania decyzji w sytuacji, gdy jest oczywiste, że decyzja, której dotyczy wniosek o wstrzymanie, będzie uchylona; skoro ustalenia organu w zakresie istotnych okoliczności dotyczących stanu budynku (konstrukcji stropu) oparte zostały na fałszywych danych, konieczne jest uchylenie decyzji i ponowne przeprowadzenie postępowania administracyjnego,
- - art. 10 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym i przez brak wezwania strony do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji,
- - art. 8 k.p.a. poprzez brak działań, które budowałyby zaufanie do organów administracji.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu oraz wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga podlega uwzględnieniu.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W rozpatrywanej sprawie wystąpiły tego rodzaju wady i uchybienia.
Kontroli Sądu podlegało postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2010 r. znak [...], utrzymujące w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2010 r. znak [...], odmawiające wstrzymania wykonania decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2009 r. znak [...], którą uchylono w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] i jednocześnie udzielono pozwolenia na użytkowanie w zmieniony sposób pomieszczeń: kuchni, łazienki i w.c. zlokalizowanych na parterze budynku przy ul. [...] w M. – jako pomieszczenia warsztatu naprawy sprzętu AGD z zapleczem higieniczno-sanitarnym.
Podstawę prawną kwestionowanego postanowienia w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji stanowił art. 152 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej właściwy w sprawie wznowienia postępowania wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania.
Przez "okoliczności sprawy" należy rozumieć okoliczności faktyczne wynikające z akt sprawy wznowieniowej i zakończonej w trybie zwyczajnym. Natomiast "prawdopodobieństwo uchylenia" decyzji w wyniku wznowienia postępowania powinno być ocenione przez właściwy organ na tle okoliczności faktycznych i prawnych, a taka ocena winna być zamieszczona w uzasadnieniu postanowienia.
Przesłanką wstrzymania wykonania decyzji na podstawie art. 152 k.p.a. jest istnienie prawdopodobieństwa uchylenia decyzji, a zatem gdy na podstawie akt sprawy organ wstępnie jest przekonany o uchyleniu decyzji. Norma z art. 152 k.p.a. powinna być oceniana w zestawieniu z przepisem art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., a więc przez podanie przesłanki wznowieniowej, która ma być zastosowana, z jednoczesnym przytoczeniem okoliczności, które wskazują na tę przesłankę oraz przez omówienie względów, dla jakich zdaniem organu możliwe jest uchylenie decyzji. W przypadku zaś wydania postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania decyzji, organ powinien odpowiednio odnieść się do treści art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz przedstawić stosowną argumentację, wskazującą na brak możliwości uchylenia decyzji w postępowaniu wznowieniowym.
Treść art. 152 § 1 k.p.a. warunkuje wstrzymanie wykonania decyzji wykazaniem okoliczności wskazujących na występowanie w sprawie prawdopodobieństwa uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania. W konsekwencji, zaniechanie przez organ wskazania w postanowieniu o wstrzymaniu wykonania decyzji tego rodzaju okoliczności stanowi niewątpliwie uchybienie procesowe (wyrok NSA z dnia 22 marca 1999 r. sygn. akt IV SA 474/97, Lex nr 46812). Analogicznie zatem, w sytuacji odmowy wstrzymania wykonania decyzji, obowiązkiem organu jest wykazanie okoliczności, które nie wskazują na wystąpienie w sprawie prawdopodobieństwa uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania.
Z treści art. 152 § 1 k.p.a. wynika, że w przypadku zaistnienia przewidzianych w nim przesłanek wstrzymanie wykonania decyzji nie zależy od swobodnego uznania organu. Przeciwnie, jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo uchylenia decyzji, tzn. gdy istnieje przekonanie o zasadności przesłanek do wznowienia postępowania, organ ma obowiązek wstrzymać wykonanie decyzji dotychczasowej (wyrok NSA z dnia 13 stycznia 1998 r. sygn. akt II SA 1154/97, Lex nr 41348). Do swobodnego uznania organu nie należy więc również odmowa wstrzymania wykonania decyzji, co oznacza, że stanowisko organu w tym zakresie wymaga uzasadnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia.
Uwzględniając powyższe należy zauważyć, iż w niniejszej sprawie organ odwoławczy stwierdził jedynie, że okoliczności sprawy nie wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania, bez jednoczesnego podania tego rodzaju okoliczności. Ocena w tym zakresie powinna zostać zawarta w uzasadnieniu postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania decyzji, a jej brak stanowi naruszenie art. 124 § 2 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a., a także art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Ponadto, organ pierwszej instancji nieprawidłowo odniósł się w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia do przesłanek dotyczących "prawdopodobieństwa wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków wywołanych wykonaniem decyzji", gdyż przesłanki te nie są wymienione w art. 152 § 1 k.p.a., będącym podstawą prawną rozstrzygnięcia. Uchybienia te musiały zatem skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji.
Z tych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji.
Zgodnie z art. 152 ww. ustawy, zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 cytowanej ustawy.