Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek D. W. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika.
Z nadesłanego przez wnioskodawców formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości 3 051 zł. miesięcznie. Podali, że są współwłaścicielami dwóch działek o powierzchni 2 488 m². Oświadczyli, iż domu, mieszkania, innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiadają. Dodali, że w domu nie posiadają ogrzewania ani wody, nikt z nimi nie mieszka i nie prowadzi gospodarstwa domowego. Wskazali następujące wydatki domowe: 500 zł. – utrzymanie mieszkania, 800 zł. – leki i leczenie, Dodali, że koszty prowadzenia spraw sądowych i administracyjnych przewyższają ich dochody, a same ksera, listy polecone to koszt 1 000 zł. miesięcznie.
Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 19 września br. wnioskodawcy zostali zobowiązani do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do:
- - właściwego uzasadnienia wniosku poprzez podanie okoliczności wskazujących na złą sytuację majątkową – w pkt 5 formularza nie wskazano tych okoliczności,
- - wskazania jakiej wielkości wnioskodawcy wybudowali dom (o którym piszą w piśmie z dnia 8 lutego 2013 r. stanowiącego skargę w sprawie VII SA/Wa 2850/14 – poprzednia sygnatura VII SA/Wa 504/13), z jakich środków dom ten został wybudowany i na jakiej działce się znajduje (załączyć kopię pierwszej strony ww. pisma),
- - podania gdzie wnioskodawcy zamieszkują (dom, mieszkanie, należy podać wielkość w m²), oraz jaki tytuł prawny posiadają do mieszkania/domu, w którym przebywają (np. tytuł własności, spółdzielczego prawa własnościowego do lokalu, najmu, itp.), należało także podać na co składają się koszty 500 zł. wskazane w formularzu jako koszty utrzymania mieszkania, wydatki te należy udokumentować (poprzez nadesłanie rachunków, dowodów wpłat, potwierdzeń przelewów),
- - podania stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny (żywność, opłaty stałe, leki, media, itp.),
- - wskazania oraz udokumentowania innych niż związane z utrzymaniem mieszkania stałych, niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym skarżących z podaniem źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości, poniesionych w przeciągu ostatnich 3 miesięcy,
- - do nadesłania dokumentów potwierdzających wysokość aktualnie otrzymywanych przez skarżących świadczeń emerytalnych;
- - podania, czy posiadają, lub czy osoby wspólnie zamieszkujące, posiadają pojazdy mechaniczne, jeśli tak, należy podać markę i rok produkcji oraz koszty związane z utrzymaniem (paliwo, ubezpieczenie, naprawy),
- - wskazania czy otrzymują pomoc od dzieci, rodziny, znajomych, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należy podać od kogo, w jakiej wysokości lub formie,
- - nadesłania kopii wyciągu z rachunku bankowego wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym za ostatnie 3 miesiące,
- - nadesłania kopii zeznania podatkowego za rok 2015 wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym,
- - wskazania czy dzieci wnioskodawców – M. W. i J. W.:
- - mieszkają wspólnie z wnioskodawcami pod adresem zamieszkania wnioskodawców N. T., skoro w niniejszej sprawie wskazano ww. adres jako adres ich zamieszkania,
- - pod adresem zamieszkania wnioskodawców N. T. prowadzona jest działalność gospodarcza w postaci firm: Usługi T. W. oraz firmy J. W., które to firmy posiadają swój adres w ww. miejscu,
- - w przypadku gdyby J. W. i M. W. nie zamieszkiwali wspólnie z wnioskodawcami należy nadesłać oświadczenie ww. osób, z którego będzie wynikać, że nie mieszkają pod adresem N. T. i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego z wnioskodawcami,
- - w przypadku nienadesłania ww. oświadczeń należy wskazać i udokumentować dochody J. W. i M. W..
Wnioskodawcy odebrali ww. wezwanie w dniu 11 października 2016 r. i nie odpowiedzieli na ww. pismo.
W niniejszej sprawie zważono, co następuje.
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie.
Rozpoznając złożony wniosek należy wskazać, że wnioskodawcy nie wykazali, by ich sytuacja materialna była tak trudna, by kwalifikowała do przyznania prawa pomocy. Przede wszystkim należy wskazać, że złożony wniosek zawiera dane ogólnikowe i niepełne, nie wyjaśnia wszystkich wątpliwości i nie przedstawia pełnych danych materialnych wnioskodawców. Wnioskodawcy przedstawiają swoją sytuację materialną w sposób nierzetelny, podając dane w sposób wybiórczy. Na pytania referendarza sądowego wzywającego stronę do szczegółowego przedstawienia swojej sytuacji nie udzielono odpowiedzi. Przedstawianie swojej sytuacji materialnej w ten sposób nie budzi zaufania co do rzetelności składanych informacji, informacje te są mylące i wprowadzają orzekającego w błąd oraz utrudniają rzeczywistą ocenę sytuacji materialnej.
Dodać należy, że strona skarżąca poza wskazaniem kosztu leków w wysokości około 800 zł. i kosztu utrzymania mieszkania 500 zł. i kosztu prowadzenia postępowań 1 000 zł. nie przedstawiła żadnych rachunków bądź przybliżonych kwot świadczących o miesięcznych kosztach utrzymania. W istocie, poza danymi określającymi wysokość dochodu rodziny (3 051 zł.), nie ma żadnych innych danych, które umożliwiłyby ocenę sytuacji finansowej skarżących. Biorąc pod uwagę zaś powyższe kwoty należy stwierdzić, że skarżący są w stanie ponieść pełne koszty postępowania.
Ponadto inne okoliczności nie zostały wyjaśnione np. kwestia posiadania środków na pobudowanie nowego domu wnioskodawców, nie wskazano czy dom ten jest ukończony, jakiej jest wielkości. Do sprawy nie nadesłano też żadnych dokumentów źródłowych. Nie jest też wyjaśniona kwestia zamieszkiwania przez wnioskodawców wspólnie z dziećmi, skoro osoby te podawane są w skardze jako osoby zameldowane pod samym adresem. Tym samym złożone przez stronę oświadczenie jest niepełne. Pamiętać należy, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. W myśl art. 255 p.p.s.a strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Okoliczności wskazane we wniosku, jak i w kolejnym piśmie, nie są wystarczającym źródłem, w oparciu o które można by w pełni dokonać oceny rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżących, tym bardziej, że okoliczności wskazane budzą wątpliwości, których - poprzez niezastosowanie się do wezwań - nie usunięto.
Składanie niepełnych, niewiarygodnych oświadczeń i brak współpracy z sądem pomimo stosownych wezwań utrudnia ocenę rzeczywistych zdolności finansowych skarżących. Wnioskodawcy pozbawili w ten sposób orzekającego możliwości wnikliwej i szczegółowej oceny ich sytuacji materialnej, a w konsekwencji przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Z tych też przyczyn, uznano, że wnioskodawcy nie są osobami, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., a ich sytuacja materialna nie uzasadnia przyznania prawa pomocy z powodu ubóstwa. Wskazać zatem należy, że dochód wnioskodawców na poziomie 3 051 zł. jest wystarczający na pokrycie kosztów niniejszego postępowania. Wnioskodawcy otrzymują stałą emeryturę, co z kolei skłania do wniosku, że ich sytuacja materialna jest stabilna. Emerytura jest bowiem stale wypłacanym przychodem, z którego skarżący żyją.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.