Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. znak [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 157 § 3 w zw. z art. 157 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) po zapoznaniu się z wnioskiem B. i J. B. z dnia 28 kwietnia 2005 r. zawierającym żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 1996 r. znak: [...], nakazującej B. i J. B. rozbiórkę samowolnie wybudowanego domku letniskowego i zbiornika na nieczystości płynne z przyłączem na działce nr [...] w L., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...].
W uzasadnieniu wskazał, że żądanie strony nie może być uwzględnione z powodu braku możliwości prawnych do badania ww. decyzji w trybie przepisów określonych w art. 156 k.p.a. Wynika to z faktu, że wskazana we wniosku decyzja została poddana kontroli zgodności z prawem przez Naczelny Sąd Administracyjny, co spowodowało związanie zarówno sądu administracyjnego jak i organu administracyjnego oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. Organ podniósł, że prawomocne oddalenie przez sąd administracyjny skargi na niezgodność decyzji z prawem zamyka organowi drogę do stwierdzenia nieważności decyzji, ze względu na związanie go oceną prawną zawartą w wyroku jednakże tylko w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego.
Odwołanie od ww. decyzji wnieśli B. i J. B.. Wnieśli o uchylenie decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i nakazanie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa. Wskazali, że przedmiotem rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego była decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w [...], natomiast odwołujący wnoszą o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji tj. - Kierownika Urzędu Rejonowego w [...].
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2005 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie ostateczną decyzją jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 1996 r. i tylko decyzja organu II instancji może podlegać ocenie w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności. Postępowanie takie nie może być prowadzone w stosunku do nieostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...]. Organ wskazał, że na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. orzeka się o niedopuszczalności z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Decyzja wydana na podstawie tego przepisu jest wynikiem oceny zdolności do działania w sprawie osoby wnoszącej żądanie, legitymacji strony oraz wykazania, że nie istnieje decyzja, której ważność podlega ocenie.
Brak właściwości organu do prowadzenia postępowania nie mieści się w dyspozycji tego artykułu. Z tego względu organ I instancji nie powinien był rozpatrywać sprawy, gdyż organem właściwym do rozpatrzenia tego wniosku byłby Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, a powinien przesłać wniosek na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. do organu właściwego.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli B. i J. B.. Podnieśli, że przepisy prawa pozwalają stwierdzać nieważność również decyzji nieostatecznych. Z tego względu skarżący uważają stanowisko Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego za błędne.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Organ podniósł, że faktycznie jest możliwe badanie na drodze stwierdzenia nieważności decyzji nieostatecznej, ale tylko w przypadku, gdy strona nie korzysta ze zwykłego trybu odwoławczego, a od razu w stosunku do decyzji organu I instancji wszczyna postępowanie nadzwyczajne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 12710).
W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie mogła być uwzględniona.
Zaskarżona decyzja uchyla decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę. Jednocześnie zaskarżona decyzja umarza postępowanie organu I instancji.
Stosownie do art. 157 § 1 k.p.a. organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia.
Zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa dopuszczalne jest wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nieostatecznej. Strona może przed upływem terminu do zaskarżenia decyzji nieostatecznej złożyć wniosek o stwierdzenie jej nieważności, wskazując w sposób jednoznaczny na dokonanie przez stronę wyboru trybu nadzwyczajnego postępowania (teza pierwsza wyroku NSA z 1 października 1999 r., III SA 7537/98; teza pierwsza wyroku NSA z 7 stycznia 1992 r., III SA 946/92 - "Wspólnota" 1992, nr 37, s. 21). Tym samym, zadaniem organu odwoławczego nie jest ponowne rozpatrzenie sprawy, ale jedynie dokonanie ustaleń co do istnienia wad decyzji wskazanych w art. 156 § 1 (teza druga wyroku NSA z 1 października 1999 r., III SA 7537/98). W przypadku innego wyboru strony, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, strona z chwilą złożenia środka odwoławczego w trybie zwyczajnym traci uprawnienie do składania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nieostatecznej.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z tego względu nie był władny do wszczynania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r., gdyż nie miał do tego kompetencji. Słusznie zatem Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w tym zakresie uchylił ww. decyzję. Strona w trybie zwyczajnym odwołała się od Decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] i tym samym mogła jedynie składać wniosek o stwierdzenie nieważności jedynie decyzji Wojewody [...], czyli ostatecznej decyzji organu II instancji wydanej w trybie zwyczajnym. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego powinien w takim wypadku przekazać taki wniosek zgodnie z właściwością w oparciu o przepis art. 65 k.p.a. do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego jako do organu wyższego stopnia w stosunku do Wojewody [...].
Konsekwencją stwierdzenia braku właściwości [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego jest umorzenie postępowania toczącego się przed tym organem z uwagi na jego bezprzedmiotowość wynikającą z braku kompetencji do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 1996 r. przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Z powyższych względów Sąd uznał zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem. Organ odwoławczy zatem zasadnie uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i umorzył postępowanie organu I instancji.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę jako bezzasadną należało oddalić.