Uzasadnienie
[...] w dniu 6 lipca 2018 r. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego. Z wniosku wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostaje żona, skarżący posiada dom o powierzchni 60 m2. [...] oświadczył, że utrzymuje się z wraz z żoną z renty skarżącego w wysokości 1206,32 zł, zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł oraz emerytury żony w kwocie 1259,43 zł netto miesięcznie. Do zobowiązań i stałych wydatków skarżący zaliczył: koszty leczenia – 600 zł, opłaty za energię elektryczną – 100 zł, za wodę – 100 zł, śmieci – 70 zł, "pozostałe – 200, media – 150".
Pismem z dnia 17 lipca 2018 r. wezwano skarżącego do podpisania wniosku oraz do uzupełnienia, w terminie 7 dni, danych zawartych w złożonym wniosku, poprzez:
- - wskazanie, czy skarżący lub jego żona prowadzą działalność gospodarczą, jeśli tak - podanie wysokości dochodów uzyskiwanych z tego tytułu,
- - nadesłanie odpisów zeznań podatkowych skarżącego i jego żony za ostatnie dwa lata kalendarzowe,
- - nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych skarżącego i żony skarżącego z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu.
[...] nadesłał podpisany formularz wniosku w dniu 24 lipca 2018 r. Przedłożył wraz z nim kserokopie zeznań podatkowych, wyciąg z rachunku bankowego, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.
Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje:
Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 lipca 2013 r. II FZ 371/13 Lex nr 1347052, z dnia 13 stycznia 2011 r. I GZ 456/10 Lex nr 741446, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 września 2010 r. I SA/Rz 478/10 Lex nr 764503, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 kwietnia 2014 r. I SA/Bd 1172/13 Lex nr 1457060).
Prawo pomocy przysługuje jedynie w sytuacji, gdy poniesienie kosztów postępowania wiązałoby się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego wnioskodawcy i jego rodziny, a więc gdy skutkowałoby pozbawieniem możliwości zaspokojenia najbardziej podstawowych potrzeb. Strona winna zatem w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a tylko wówczas, gdy zgromadzenie w ten sposób środków na koszty postępowania byłoby niemożliwe, może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnosząc o przyznanie prawa pomocy strona musi zatem wykazać, że pomimo poczynienia wszelkich możliwych oszczędności i ograniczenia wydatków do niezbędnych, nie może zgromadzić środków na poniesienie kosztów postępowania (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 marca 2009 r. II FZ 80/09 LEX nr 550323, z dnia 7 kwietnia 2011 r. I OZ 238/11 LEX nr 1081146, z dnia 27 lipca 2010 r. I FZ 272/10 LEX nr 604110).
Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy, [...] nie wykazał bowiem, aby znajdował się w wyjątkowo trudnej sytuacji, która nie pozwala mu na poniesienie we własnym zakresie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika.
Zauważyć trzeba, że w złożonym w dniu 6 lipca 2018 r. wniosku skarżący oświadczył, że utrzymuje się z żoną jedynie z renty skarżącego w wysokości 1.206,32 zł, zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł oraz emerytury żony w kwocie 1.259,43 zł netto miesięcznie (łącznie 2.618,75 zł netto).
Dopiero po skierowanym do skarżącego wezwaniu do wyjaśnienia - w związku z informacjami wynikającymi z akt administracyjnych oraz dostępnymi w internecie - czy skarżący lub jego żona prowadzą działalność gospodarczą, w nadesłanym w dniu 24 lipca 2018 r. kolejnym formularzu [...] uwzględnił informacje o prowadzonej przez żonę działalności.
Pominięcie w złożonym wniosku informacji o prowadzonej przez żonę działalności gospodarczej wskazuje na nierzetelne i wybiórcze przedstawianie przez skarżącego informacji na temat jego sytuacji finansowej.
Z nadesłanych przez skarżącego w dniu 24 lipca 2018 r. zeznań podatkowych wynika, że w 2017 r. prowadzona przez żonę skarżącego działalność przyniosła dochód w wysokości 19.158,98 zł, przy przychodzie wynoszącym 151.121,65 zł. W 2016 roku dochód z działalności wyniósł 19.858,24 zł przy przychodzie w wysokości 156.500,11 zł.
W ocenie referendarza sądowego informacje wynikające ze złożonego wniosku i przedłożonych dokumentów nie wskazują, aby skarżący znajdował się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przerzucenie kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika na ogół obywateli (a do tego sprowadza się przyznanie prawa pomocy).
Dochody skarżącego i jego żony z tytułu renty i emerytury (a więc mające charakter stały i przewidywalny) oraz uzyskiwane z działalności gospodarczej pozwalają stronie na zgromadzenie środków na pokrycie kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika.
Z tych przyczyn odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.