Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek M. E. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ew. częściowego zwolnienie od kosztów sądowych.
Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż M. E. na stałe mieszka w [...] (od 5 lat), nie jest zatrudniona, nie ma prawa do zasiłku, nie ma świadczeń medycznych i prawa do emerytury. Pozostaje na utrzymaniu męża. Zarobki męża zostały określone na około 2 500 – 2 700 zł (w przeliczeniu na złotówki). Mąż nie ma stałej pracy, a wskazany dochód w całości jest przeznaczany na utrzymanie (czynsz, prąd, gaz, wyżywienie, leki). Około 200 zł. mąż przekazuje jako wsparcie swoim rodzicom. Wskazała, że nie ma w [...] prawa wykonywania czynności zarobkowych. Dodała, że z uwagi na niskie dochody męża, Polskę są w stanie odwiedzać wyłącznie raz na dwa lata. Nie posiada oszczędności, ani majątku.
Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 11 sierpnia br. wnioskodawczyni została zobowiązana do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do:
- - wskazania jakie wnioskodawczyni posiada (właściciel, współwłaściciel, posiadacz, użytkownik, dzierżawca, najemca itp.) nieruchomości (w Polsce jak i w [...]), należało podać rodzaj nieruchomości (np. działka budowlana, nieruchomość rolna itp.) oraz ich wielkość,
- - wskazania gdzie wnioskodawczyni w [...] mieszka i czy w [...] wnioskodawczyni posiada, bądź wynajmuje dom/mieszkanie/inny lokal, należało wskazać wielkość tego lokalu,
- - podania stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem własnym i rodziny (żywność, leki, odzież itp.) oraz mieszkania/domu (opłaty stałe media, telewizja, telefon itp.),
- - wyjaśnienia na czym polega zakaz wykonywania czynności zarobkowych w [...] w stosunku do wnioskodawczyni,
- - udokumentowania wysokości zarobków męża,
- - wskazania jakie prace wykonuje mąż wnioskodawczyni,
- - wskazania czy wnioskodawczyni otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak, należało nadesłać ostatnie decyzje przyznające pomoc,
- - podania czy wnioskodawczyni otrzymuje pomoc materialną bądź finansową od rodziny, bądź osób trzecich, jeśli tak należało wskazać na czym ona polega,
- - podania, czy wnioskodawczyni posiada, lub czy osoby wspólnie zamieszkujące, posiadają pojazdy mechaniczne, jeśli tak, należało podać markę i rok produkcji oraz koszty związane z utrzymaniem (paliwo, ubezpieczenie, naprawy),
- - nadesłania kopii wyciągu z rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące, wnioskodawczyni i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym.
Pełnomocnik wnioskodawczyni wprawdzie nie odebrał ww. wezwania pomimo prawidłowego awizowania, jednakże z uwagi na przepis art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) pismo uważa się za doręczone z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu na który pismo to zostało złożone w placówce pocztowej. Zarządzenie o wezwaniu uważa się zatem za doręczone z upływem 28 sierpnia 2015 r.
W sprawie zważono, co następuje.
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i rodziny.
Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym.
Biorąc pod uwagę sytuację majątkową M. E. uznać należy, iż nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Głównym powodem odmowy przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie było nieustosunkowanie się do zarządzenia z 11 sierpnia br. Tym samym wnioskodawczyni nie wykazała, aby jej sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Złożone przez stronę oświadczenie jest niewystarczające dla ustalenia faktycznych możliwości finansowych strony, a na wezwanie Sądu wnioskodawczyni nie przedstawiła żądanych informacji.
Należy zaznaczyć, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Informacje posiadane przez Sąd są niepełne, a strona nie ustosunkowała się do wyjaśnienia tych wątpliwości. Z tych względów odmówiono przyznania prawa pomocy.
Niezależnie od powyższego należy wskazać, że brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawczyni jest osobą na tyle ubogą, że jej rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowo-administracyjnego, które na obecnym etapie wynoszą 100 zł wpisu od skargi. Wnioskodawczyni jest wg oświadczenia wprawdzie osobą nie uzyskującą dochodów (osoba bezrobotna, pozostająca na utrzymaniu męża) jednakże należy pamiętać, że wnioskodawczyni z mężem przeznaczają co miesiąc około 200 zł., jako wsparcie emerytur rodziców męża. Kwotę tę należy traktować jako oszczędności, które strona może przeznaczyć na pokrycie kosztów sprawy. Przyjęcie przez rodzinę skarżącej takiego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien ponosić koszty związane z prowadzeniem przez skarżącą niniejszego postępowania sądowego.
Podkreślenia wymaga, że strona potrafiąc zgromadzić oszczędności, które jeżeli nawet przeznaczane są na wsparcie rodziny, nie mogą mieć pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których należą koszty sądowe, gdyż koszty te jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi wydatkami obciążającymi skarżącego.
Z uwagi na powyższe zdaniem orzekającego stronę stać jest na poniesienie jednorazowo wydatku rzędu 100 zł. Pamiętać należy, że może być to jedyny wydatek strony w sprawie. Inne ewentualne wydatki jakie mogą pojawić się na kolejnych etapach sprawy to opłata za sporządzenie uzasadnienia wyroku - 100 zł (jeżeli wyrok będzie oddalający skargę i strona taki wniosek złoży) i ew. wpis od skargi kasacyjnej też w wysokości 100 zł. (jeżeli strona taką skargę kasacyjną złoży). Pamiętać też należy, że koszty te mogą zostać zasądzone (zwrócone) od organu w przypadku uwzględnienia skargi (wniosek o zwrot kosztów należy złożyć najpóźniej przed zamknięciem rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku).
W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.