Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] czerwca 2007r. Nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, na podstawie art. 109 ust. 1 i ust. 4, art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.) w związku z art. 8 pkt 10 ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.) oraz art. 9 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) uznał, że C. S. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania emerytury przyznanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w okresie od 1 lutego 1999r. oraz z tytułu pobierania emerytury przyznanej przez Zarząd Ubezpieczeń Społecznych w [...] w USA w okresie od 27 września 2001r.
W uzasadnieniu wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] przyznał C. S. emeryturę od dnia 1 lutego 1999r., natomiast z zawiadomienia wydanego w dniu 31 maja 1999r. przez Centralne Biuro Operacji w [...] o przyznaniu świadczenia wynika, iż skarżąca nabyła uprawnienia do otrzymywania świadczenia emerytalnego począwszy od listopada 1998r., z datą wypłacania od lipca 1999r.
W związku z powyższym, organ I instancji wskazał, że do dnia 31 marca 2003r. kwestie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego regulowała (obowiązująca od 1 stycznia 1999r.) ustawa z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym. Zgodnie z art. 8 ust. 10 w/w ustawy osoby pobierające emeryturę podlegały obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Od dnia 27 września 2001r. weszła w życie nowelizacja do w/w ustawy z dnia 20 lipca 2001r. (Dz. U. Nr 88, poz. 961), w myśl której do osób podlegających obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego zostały zaliczone również osoby pobierające renty lub emerytury z zagranicy (art. 7 pkt 14).
Zdaniem organu administracyjnego - w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.), obowiązującej do dnia 30 września 2004r. - od dnia 1 kwietnia 2003r. osoba pobierająca emeryturę spełniała warunki do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 15. Biorąc pod uwagę, że obowiązek podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez osoby pobierające emeryturę lub rentę został utrzymany poprzez zapisy art. 66 ust. 1 pkt 16 obowiązującej od dnia 1 października 2004r. ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.) organ I instancji stwierdził, że C. S., podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania emerytury zarówno krajowej, jak i zagranicznej.
Ponadto, że zgodnie z art. 82 ust. 2 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, składka na ubezpieczenie zdrowotne powinna być opłacana odrębnie od każdego przychodu tylko w przypadku, gdy przychód uzyskiwany jest z tytułów wymienionych w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a, d - i. W przypadku ubezpieczonego, który osiąga dwa przychody z jednego tytułu, jakim jest emerytura, składka powinna być opłacana tylko z jednego z przychodów uzyskiwanych w ramach tego tytułu.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007r. Nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania C. S. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu powtórzył argumentację zawartą w decyzji organu I instancji, a ponadto wskazał, że zgodnie z art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych dyrektor oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego. Do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Organ II instancji stwierdził, że z treści w/w przepisu wprost wynika, że do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się tylko dwie kategorie spraw tj. sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym oraz sprawy dotyczące ustalenia prawa do świadczeń.
A więc decyzja organu I instancji określa okres objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym w odniesieniu do każdego z przychodów w ramach jednego tytułu do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. Przedmiotowa decyzja stanowi dla organów ubezpieczeń społecznych podstawę do wydania decyzji wymiarowych, o których mowa w art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
W związku z powyższym organ II instancji stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do uchylenia decyzji Nr [...].
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła C. S., wnosząc o wydanie stosownego rozstrzygnięcia w kwestii zwolnienia emerytury amerykańskiej z obowiązku poboru składki ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 82 ust. 7 ustawy z 27 kwietnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz o wydanie natychmiastowej decyzji w sprawie wysokości i zwrotu nienależnie pobranych środków na ubezpieczenie zdrowotne ze świadczenia emerytalnego z USA.
W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego w/w przepisu, do kompetencji sądu administracyjnego należy badanie aktów administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględnia skargę tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym.
Skarga jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 82 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Bezsporne jest, że od dnia 1 stycznia 1999r., na podstawie art. 1 w zw. art. 172 nie obowiązującej już ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, zostało wprowadzone do systemu prawnego obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne. Od tej daty m.in. emerytury i renty podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.
W dacie wydania decyzji pierwszo- i drugo-instancyjnej obowiązywała ustawa z dnia ustawa z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.). Przepis art. 66 ust. 1 pkt 16 tej ustawy określa, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające emeryturę lub rentę, osoby w stanie spoczynku pobierające uposażenie lub uposażenie rodzinne oraz osoby pobierające uposażenie po zwolnieniu ze służby lub świadczenie pieniężne o takim samym charakterze.
Natomiast art. 82 ust. 1 w/w ustawy, w brzmieniu na datę wydania decyzji I i II instancji, stanowi, że w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.
Przepis ten wprowadza generalną zasadę, zgodnie z którą w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego - określonego w art. 66 ust. 1, to składka winna być płacona od każdego przychodu uzyskiwanego z różnych tytułów.
Od w/w zasady jest jednak wyjątek, który wprowadza art. 82 ust. 2 w/w ustawy. Przepis ten stanowi, że w przypadku gdy w ramach jednego z tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego wymienionych w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a, d-i, ubezpieczony uzyskuje więcej niż jeden przychód, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana od każdego z uzyskanych przychodów odrębnie.
Zgodnie z tym wyjątkiem, osoby które uzyskują więcej niż jeden przychód z tytułu określonego w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a, d-i, a więc są osobami spełniającymi warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, do których zalicza się:
- a) pracowników w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,
- d) osoby wykonujące pracę nakładczą,
- e) osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, lub osobami z nimi współpracującymi,
- f) osoby duchowne,
- g) członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych, spółdzielni kółek rolniczych lub członków ich rodzin,
- h) osoby pobierające świadczenie socjalne wypłacane w okresie urlopu oraz osoby pobierające zasiłek socjalny wypłacany na czas przekwalifikowania zawodowego i poszukiwania nowego zatrudnienia, a także osoby pobierające wynagrodzenie przysługujące w okresie korzystania ze świadczenia górniczego albo w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie, wynikające z odrębnych przepisów lub układów zbiorowych pracy,
- i) osoby pobierające świadczenie szkoleniowe wypłacane po ustaniu zatrudnienia
- - obowiązane są do płacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne od każdego z uzyskanych przychodów odrębnie.
Tak więc w/w wyjątek określony w art. 82 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy nie dotyczy m.in. osób uzyskujących przychody z tytułu o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 16 (np. emerytury lub renty).
W związku z powyższym, należy stwierdzić, że w przypadku gdy osoba uzyskuje kilka przychodów z jednego tytułu, np. z tytułu emerytury, to zgodnie z art. 82 ust. 7 w/w ustawy następuje zbieg tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego.
Przepis art. 82 ust. 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych stanowi, że w przypadku zbiegu tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o których mowa w art. 66 ust. 1, gdy w ramach każdego z tych tytułów składka finansowana jest z budżetu państwa, składka jest opłacana wyłącznie z tytułu, który powstał najwcześniej. Jeżeli tytuły powstały równocześnie, składka jest opłacana z pierwszego zgłoszonego tytułu do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym.
Jak wynika z akt sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał skarżącej – C. S. emeryturę od dnia 1 lutego 1999r., natomiast z zawiadomienia wydanego w dniu 31 maja 1999r. przez Centralne Biuro Operacji w [...] U.S.A. o przyznaniu świadczenia wynika, że skarżąca nabyła uprawnienia do otrzymywania świadczenia emerytalnego począwszy od listopada 1998r., z datą wypłacania od lipca 1999r.
Tak więc C. S. uzyskuje z jednego tytułu, tj. emerytury - więcej niż jeden przychód. Okoliczność ta powoduje, że niniejsza sprawa nie podlega rygorowi art. 82 ust. 1 i 2 w/w ustawy, natomiast zastosowanie ma art. 82 ust. 7, który stosuje się w przypadku zbiegu przychodów w ramach tego samego tytułu ubezpieczenia. Skoro w niniejszej sprawie nastąpił zbieg przychodów w ramach tego samego tytułu ubezpieczenia, to składka powinna być pobierana od jednego ze zbiegających się przychodów, tj. od przychodu powstałego wcześniej. W tym miejscu należy stwierdzić, że organ I instancji w uzasadnieniu decyzji powołał się na wymienioną wyżej okoliczność (zbieg tytułów), jednak rozstrzygnięcie zawarte w sentencji tej decyzji nie odpowiada jej uzasadnieniu, a więc okolicznościom faktycznym, na które organ I instancji powołał się w decyzji.
W związku z powyższym, zaskarżona decyzja oraz decyzją ją poprzedzająca zapadły z naruszeniem art. 82 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, które miało wpływ na wynik sprawy.
Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
W pkt II wyroku orzeczono na podstawie art. 152 w/w ustawy.
Zwrot kosztów postępowania zasądzono na podstawie art. 200 cytowanej wyżej ustawy.