Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek B. O. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż B. O. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Wnioskodawca utrzymuje się z żoną z dochodów uzyskiwanych z tytułu prowadzenia przez żonę wnioskodawcy działów specjalnych produkcji rolnej wysokości 810 zł. Posiadany majątek obejmuje mieszkanie o pow. 150 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 0,35 ha, las o pow. 1,20 ha. Wnioskodawca podał, że posiada trzy samochody – polonez truck, bmw, toyotę hiace. Dodał, że jest osobą ubogą. Dołączył kserokopię zeznania podatkowego za 2011 r. Innych danych wskazujących na trudną sytuację materialną wnioskodawca nie podał.
W związku z tym, że dane przedstawione w formularzu PPF okazały się niewystarczające dla prawidłowej oceny sytuacji majątkowej strony wezwano B. O.Edwarda Biskupskiego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – dalej też p.p.s.a., do nadesłania dodatkowych informacji w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy PPF, poprzez:
- - podanie stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny i domu (żywność, opłaty stałe, leki, media, itp.),
- - podanie z jakich środków ponad kwotę 110 zł. z tytułu działów specjalnych produkcji rolnej utrzymuje się rodzina wnioskodawcy,
- - podanie jakiego rodzaju działalność rolniczą (działy specjalne) prowadzi żona wnioskodawcy,
- - wskazania jakie wydatki w skali miesiąca ponosi wnioskodawca i jego zona w związku z posiadaniem trzech samochodów,
- - podanie czy wnioskodawca otrzymuje świadczenia socjalne z ZUS/KRUS (renta/emerytura),
- - podanie czy wnioskodawca jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna,
- - podanie czy wnioskodawca lub rodzina pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym posiada sprzęt rolniczy,
- - podanie czy wnioskodawca lub rodzina pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym posiada inwentarz żywy w gospodarstwie rolnym,
- - wskazanie czy ktoś w rodzinie wnioskodawcy otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak, należy nadesłać ostatnie decyzje przyznające pomoc,
- - podanie czy otrzymuje pomocy materialną bądź finansową od rodziny, bądź osób trzecich, jeśli tak należy wskazać na czym ona polega,
- - nadesłanie kopii wyciągu z rachunku bankowego wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym za ostatnie 3 miesiące.
W odpowiedzi na ww. zarządzenie wnioskodawca wskazał, że: opłaty stałe i za media ponosi trójka dzieci wnioskodawcy, wydatki związane z żywnością wynoszą około 200 zł., poza działami specjalnymi wnioskodawca posiada dwa tunele foliowe, w których uprawia pomidory, ogórki i chryzantemy, prowadzone działy specjalne to uprawa pieczarek w halach o pow. 400 m2, jeden z samochodów (bmw) jest na stałe użytkowany przez syna wnioskodawcy, jedynie jest zarejestrowany na żonę wnioskodawcy z uwagi na zniżki ubezpieczeniowe, koszty utrzymania pozostałych samochodów to około 120 zł. miesięcznie, nie otrzymuje świadczeń socjalnych z ZUS/KRUS, nie posiada statusu bezrobotnego, nie posiada sprzętu rolniczego, ani inwentarza żywego, nie otrzymuje świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje pomoc finansową od dzieci w postaci ponoszenia przez nich ciężaru opłacania bieżących rachunków, nie posiada rachunku bankowego.
W sprawie zważono, co następuje.
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.
Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia.
Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym.
Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie.
Biorąc pod uwagę sytuację majątkową B. O. uznać należy, iż nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, gdyż wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ich ponieść. Należy zauważyć, że z nadesłanego wniosku i okoliczności sprawy nie wynika by strona była w trudnej sytuacji majątkowej. Wnioskodawca posiada mieszkanie o pow. 150 m2, użytkuje dwa samochody, prowadzi produkcję rolną tzw. działy specjalne – całoroczna uprawa pieczarek oraz sezonowa pomidorów, ogórków i chryzantem. Wnioskodawca zaznaczył wprawdzie, że jego sytuacja materialna jest trudna i musi otrzymywać pomoc od dzieci w postaci zapłaty za bieżące rachunku, jednakże z ogólnego obrazu sytuacji majątkowej wynika, że strony nie można zaliczyć do osób ubogich. Okoliczności te wskazują, że strona posiada środki na opłacenie kosztów sądowych, które na obecnym etapie wynoszą 500 zł. wpisu sądowego od skargi.
Wydatek ten może pozostać jedynym wydatkiem strony w sprawie (ewentualne koszy jakie mogą się pojawić na dalszych etapach sprawy to opłata kancelaryjna za odpis uzasadnienia wyroku 100 zł. i wpis sądowy od skargi kasacyjnej 250 zł.). Z tych względów odmówiono przyznania prawa pomocy.
W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.