Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2010 r.. znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - dalej kpa, po rozpoznaniu wniosku D. J. i M. J. o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2010 r., znak: [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2005 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...], nakazującą D. J. i M. J. rozbiórkę zbiornika na ścieki, powstałego w wyniku samowolnej zmiany sposobu użytkowania studni kopanej na działce nr geod. [...] przy ul. [...] w J., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Z akt postępowania administracyjnego wynika, że przedmiotem postępowania zwykłego w niniejszej sprawie były wykonane, zgodnie z oświadczeniem D. J. w 1990 r., w warunkach samowoli budowlanej, roboty budowlane polegające na zmianie sposobu użytkowania studni na szambo. Obiekt jest zlokalizowany przy granicy z działką sąsiednią.
Organy orzekające w niniejszej sprawie były związane wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 listopada 2004 r., sygn. akt II SA/Łd 28/03, w którym Sąd wskazał na konieczność zastosowania art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego z 1994 r., w brzmieniu obowiązującym przed 31 maja 2004 r. z uwagi na fakt, że samowolnej zmiany sposobu użytkowania dokonano przed tą datą.
W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego lokalizacja szamba przy granicy z działką sąsiednią narusza § 36 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., Nr 75, 690 ze zm.), zgodnie z którym odległość pokrywy i wylotów wentylacji ze zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe winna wynosić co najmniej 2 m. Nie jest też dopuszczalne przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania z uwagi na skażenie warstw wodonośnych.
Również został naruszony § 23 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62 ze zm.), obowiązujący w 1990 r., tj. w dacie samowolnego wykonania robót polegających na zmianie przedmiotowego sposobu użytkowania, który określał odległość takich zbiorników na co najmniej 2 m od granicy działki sąsiedniej.
Z uwagi na powyższe ustalenia organ uznał, że zastosowanie przez organ nadzoru budowlanego art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego z 1994 r. nie może być uznane za rażąco naruszające prawo w myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutu, że M. J. nie powinien być adresatem nakazu rozbiórki, Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wskazał, iż z przekazanego przez Sąd Rejonowy w B. odpisu księgi wieczystej nr [...], dotyczącej nieruchomości położonej na działce nr [...] przy ul. [...] w J. wynika, że M. J. w dacie wydania badanej decyzji organu wojewódzkiego jak i powiatowego, tj. w dniu [...] sierpnia 2005 r. i w dniu [...] czerwca 2005 r. był współwłaścicielem tejże nieruchomości, a art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego umożliwia nałożenie takich obowiązków na właściciela.
Zatem prawidło powyższe decyzje zostały skierowane do M. J. Powyższą decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2010 r. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. J. i M. J., zarzucając naruszenie art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego, rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, art. 6, 7, 77, 81 k.p.a.
W skardze zarzucono organowi, że nie wziął pod uwagę, iż roboty wykonywano pod nadzorem Urzędu Gminy w 1990 r. oraz pominięcie dowodów z 1990 r. Skarżący podnieśli, że działkę zakupili już z szambem oraz że Sąd w B. uznał, że granice działki inaczej przebiegają niż to wynika z aktów notarialnych, ponadto z uzasadnienia wyroku dotyczącego służebności wynika, że część nieruchomości wspólnej M. i J. stanowi własność M. Tak więc nie było sprawy o rozgraniczenie nieruchomości ani rozstrzygnięcia względem ustalenia granic działki i z tego względu organ nieprawidłowo przyjął, że szambo zostało zlokalizowane za blisko granic.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Ponadto należy zwrócić uwagę, że stosownie do art. 170 ppsa orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
W rozstrzyganej sprawie bezsporne jest, iż decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazująca rozbiórkę zbiornika na ścieki bytowe zapadła w efekcie uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 23 listopada 2004 r., sygn. akt II SA/Łd 28/03 decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., Nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2002 r., Nr [...]. Jak bowiem słusznie wskazał Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, z akt sprawy wynika niewątpliwie, iż Sąd wskazał na konieczność zastosowania art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego z 1994 r., w brzmieniu obowiązującym przed 31 maja 2004r., tj. przed zmianą dokonaną ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane, z uwagi na fakt, że samowolnej zmiany sposobu użytkowania dokonano przed wejściem w życie ww. nowelizacji.
Wyrok ten stał się prawomocny. Zgodnie z art. 170 ppsa orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W rezultacie wskazania Sądu co do trybu postępowania w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania wiążą w niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego oraz również Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, jako organ kontrolujący decyzję w trybie nieważnościowym, który prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności wspomnianej decyzji.
Należy przy tym podkreślić, że kontrola decyzji rozbiórkowej w ramach postępowania nieważnościowego na podstawie art. 156 § 1 k.p.a., polegała nie na merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy, lecz na przeprowadzeniu weryfikacji ostatecznej decyzji wyłącznie z punktu widzenia, tego, czy jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. przy czym niedopuszczalna jest rozszerzająca wykładnia przesłanek określonych ww. przepisie. Organ nadzoru jest w tym przypadku kontrolerem prawidłowości samej decyzji administracyjnej i orzeka o stwierdzeniu nieważności badanej decyzji, tylko wówczas, gdy wystąpiła jedna z przesłanek ściśle określonych w art. 156 § 1 k.p.a. i jednocześnie nie zachodzi żadna z negatywnych przesłanek stwierdzenia nieważności określonych w art. 156 § 2 k.p.a., a więc nie upłynął termin dopuszczalności stwierdzenia nieważności badanego rozstrzygnięcia, ani też rozstrzygnięcie to nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych.
Jednocześnie uprawomocnienie się ww. wyroku powoduje, że w sprawie zastosowanie znajduje art. 170 ppsa. Jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 sierpnia 2007 r. sygn. akt II SA/Gd 422/07 (publ. LEX nr 299411) skutki orzeczenia sądu administracyjnego wykraczają poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego i oddziałują na przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie, zaś w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 marca 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 13/07 (publ. LEX nr 328217) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że związanie prawomocnym wyrokiem może odnosić się również do innych postępowań w zakresie dotyczącym określonej kwestii prawnej, mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie. Skoro zatem Sąd, nie będąc związany granicami skargi, a jedynie granicami sprawy wskazał, że na podstawie art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego w niniejszej sprawie zastosowanie powinien mieć przepis art. 51 ww. ustawy to organy tą wytyczną były związane zarówno na etapie postępowania zwykłego jak i postępowania nieważnościowego.
Z akt administracyjnych bezspornie wynika, że roboty budowlane polegające na zmianie sposobu użytkowania zostały w warunkach samowoli budowlanej wykonane w 1990 r. (vide oświadczenie D. J.), a przedmiotowe szambo jest zlokalizowane przy granicy z działką sąsiednią i jednocześnie nie sąsiaduje z podobnym urządzeniem na działce sąsiedniej.
W związku z wytyczną Sądu zobowiązującą organy do zastosowania art. 71 ust. 3 w związku z art. 51 Prawa budowlanego w brzemieniu obowiązującym sprzed 31 maja 2004 r. Powiatowy jak i Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo zastosowały wskazane przepisy prawa. Na podstawie wyników przeprowadzonych oględzin organy uznały, że lokalizacja szamba narusza § 36 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ponieważ odległość pokrywy i wylotów wentylacji ze zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe winna wynosić co najmniej 2 m, a w niniejszej sprawie szambo jest przy granicy.
Ponadto, jak trafnie wskazał to Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, taka lokalizacja jest również niezgodna z obowiązującym w dacie samowoli § 23 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, który odległość od granicy działki określał również na co najmniej 2 m. Możliwe odstępstwo od tej zasady nie może być w tym przypadku zastosowane, ponieważ aby uznać szambo wybudowane przy granicy za zgodne z ww. przepisami obu rozporządzeń niezbędne jest aby sąsiadowało z innym szambem na działce sąsiedniej, a w tej sprawie ten warunek nie jest spełniony, jak wskazane to zostało wyżej. Jednocześnie nie dopuszczalne jest przywrócenie poprzedniego stanu użytkowania, ponieważ w efekcie samowoli studnia stała się szambem, a więc doszło do skażenia warstw wodonośnych.
Z uwagi na powyższe okoliczności organy nie mogły postąpić inaczej jak nakazać rozbiórkę szamba na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.
Zastosowanie się przez organy do wytycznych Sądu i prawidłowe zestawienie stanu faktycznego z literą prawa oznacza, że kontrolowane w trybie nieważnościowym decyzje nie są obarczone żadną z wad warunkujących stwierdzenie nieważności.
Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego faktu nabycia działki przez skarżących już z szambem, Sąd stwierdza, że okoliczność przez kogo dane urządzenie zostało wykonane nie ma znaczenia, ponieważ zgodnie z art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego organ obowiązek kieruje do właściciela albo zarządcy nieruchomości, a nie do osoby, która dopuściła się samowoli.
W kwestii własnościowej Sąd podziela stanowisko organu, zgodnie z którym współwłaścicielami nieruchomości na której dokonano samowolnej zmiany przedmiotowego sposobu użytkowania, a więc działki nr [...] są M. J. i D. J., co wynika z odpisu księgi wieczystej nr [...].
Należy wskazać, że organy nakładając obowiązek rozbiórki i kontrolując ten nakaz w trybie nieważnościowym nie mogły w inny sposób określić adresatów swoich decyzji, aniżeli wynika z wpisu w księdze wieczystej. Podstawową zasada dotyczącą ksiąg wieczystych jest zasada rękojmi ksiąg wieczystych sformułowana w art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.). Zgodnie z tą zasadą to co zostało wpisane do księgi wieczystej jest zgodne z rzeczywistością i organy administracji publicznej nie mają prawa kontrolować prawidłowości wpisów w tych księgach. W przypadku gdy stan wpisany do księgi wieczystej jest niezgodny ze stanem faktycznym, to w przewidzianej prawem formie dokonuje się stosownych zmian. Zgodnie z powyższą zasadą organy prawidłowo swoje decyzje kierowały do właścicieli nieruchomości uwidocznionych w księdze wieczystej tej nieruchomości.
Konkludując zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, jak i poprzedzająca ją decyzja tego organu z dnia [...] września 2010 r., zostały wydane zgodnie z prawem, co powoduje konieczność oddalenia skargi.
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.