Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r., znak: [...], na podstawie art. 66 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu skargi M. S. z dnia [...] kwietnia 2018 r., działającej w imieniu własnym oraz w imieniu pozostałych współwłaścicieli działek ew. nr [...] i [...], tj. A. K., M. G. oraz Z. M. na postępowanie w przedmiocie zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości (działki nr ew. [...] i [...]), pozostającej we władaniu Gminy W., a stanowiącej drogę publiczną - zwróciło podanie wnoszącym.
W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wpłynęło pismo M. S. występującej w imieniu własnym oraz pozostałych współwłaścicieli działek ew. nr [...] i [...], stanowiące skargę na postępowanie w przedmiocie zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z ich nieruchomości, pozostającej we władaniu Gminy W., a stanowiącej drogę publiczną.
Organ wskazując na art. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdził, że kwestie dotyczące zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości mogą być dochodzone wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym.
Przytoczył przepis art. 66 § 3 K.p.a., w myśl którego jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu.
W konsekwencji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało, że M. S. żąda załatwienia sprawy nie podlegającej orzecznictwu organu administracyjnego i postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r., na podstawie art. 66 § 3 K.p.a. zwróciło podanie wnoszącym.
M. S. działająca w imieniu własnym oraz A. K., M. G. i Z. M., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. W uzasadnieniu skargi podniosła, że skarżący są współwłaścicielami działek nr ew. [...] i [...], co wynika z księgi wieczystej nr [...] - położonych w pasie drogi publicznej ul. T. w dzielnicy W. [...].
Od 2005 roku skarżący prowadzą bezowocną korespondencję z Gminą W. w sprawie wykupu tych nieruchomości. Domagali się też bezskutecznie zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z ww. nieruchomości. Wskazali, iż organy administracji powinny zawsze działać na korzyść obywatela, mając na uwadze zasady współżycia i sprawiedliwości społecznej. Ponadto podnieśli, że nie stać ich na dochodzenie roszczeń przed sądem cywilnym, ani na długoletnie postępowanie sądowe.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188), sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz.1302 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.").
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Z akt sprawy wynika, że w dniu 16 kwietnia 2018 r., do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wpłynęło podanie M. S., działającej w imieniu własnym oraz w imieniu pozostałych współwłaścicieli działek nr [...] i [...], tj. A. K., M. G. oraz Z. M. na postępowanie w przedmiocie zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości stanowiącej drogę publiczną, należącą do Gminy W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie uznało, że kwestie dotyczące zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, dochodzone mogą być wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym.
Przepisy nakładają na organ administracji obowiązek kontroli swojej właściwości rzeczowej, miejscowej i instancyjnej. Organ administracji publicznej ma obowiązek wstępnej analizy wniesionego do niego podania z punktu widzenia istnienia sprawy administracyjnej, a potem z punktu widzenia własnej kompetencji.
Rację więc miał organ, że sprawy dotyczące zapłaty odszkodowania czy zadośćuczynienia mają charakter cywilnoprawny i nie podlegają rozstrzyganiu w formie decyzji administracyjnych.
Ocena sprawy wskazuje, że skarżący dochodzą w istocie roszczenia cywilnoprawnego, które może być realizowane jedynie na drodze postępowania przed sądami powszechnymi. Skoro więc, nie budzi wątpliwości, że sprawa podnoszona przez skarżącą jest sprawą cywilną, w rozumieniu art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego i podlega rozpoznaniu na zasadach ogólnych przed sądem powszechnym, stosownie do art. 2 § 1 kpc, to wykluczone jest rozpoznanie jej przez organ administracji publicznej.
Istotę sprawy administracyjnej określa art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a., warunkując jej byt od działania właściwego organu uprawnionego do wydania decyzji, której adresatem jest konkretna strona, w oparciu o przepisy materialne, w sprawie indywidualnej. Brak któregokolwiek z tych elementów sprawy administracyjnej skutkuje tym, że sprawie nie można przypisać charakteru sprawy administracyjnej.
Powyższe wskazuje, że zachodziła przesłanka z art. 66 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), do zwrotu podania, albowiem dotyczyło ono sprawy cywilnoprawnej, nie zaś sprawy administracyjnej. Organ prawidłowo ustalił stan faktyczny i uzasadnił swoje stanowisko odnośnie braku kompetencji do orzekania.
W myśl art. 66 § 3 zd. 1 in fine k.p.a. w przypadku, gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że sprawy dotyczące zapłaty odszkodowania czy zadośćuczynienia mają niewątpliwie charakter cywilnoprawny i nie podlegają rozstrzyganiu w formie decyzji administracyjnych – wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 3033/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 2902/17 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Sąd w całości podziela przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu argumentację - uruchomienie żądanego postępowania było niemożliwe. Zapłata wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości czy żądanie jej wykupu może być dochodzona wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym.
Poza tym dochodzone roszczenia nie były z oczywistych przyczyn przedmiotem postępowania administracyjnego przed organem I instancji, a samorządowe kolegium odwoławcze jest zasadniczo organem kontroli instancyjnej.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.