Uzasadnienie
H. F. i W. F. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożyli na urzędowych formularzach wnioski o przyznanie prawa pomocy, z uzasadnienia których wynika, że wnoszą o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący oświadczyli, że posiadają dom o powierzchni 200 m2 oraz mieszkanie o powierzchni 180 m2. Wskazali, że W. F. uzyskuje emeryturę w wysokości 1144 zł netto miesięcznie, natomiast H. F. otrzymuje emeryturę w kwocie 646 zł.
Pismami z dnia 8 sierpnia 2016 r. wezwano skarżących do uzupełnienia danych zawartych w złożonych wnioskach o przyznanie prawa pomocy, poprzez:
- - wskazanie, czy skarżący uzyskują dochody z tytułu najmu mieszkania lub domu, jeśli tak, w jakiej wysokości,
- - nadesłanie wyciągów z rachunku bankowego/ rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - wskazanie oraz udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu i mieszkania.
H.. F. i W. F. udzielili odpowiedzi na ww. wezwanie pismem z dnia 22 sierpnia 2016 r.
W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje:
Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199), prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest niemożliwe. Celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Odnosząc powyższe uwagi do złożonych przez H. F. i W. F. wniosków o zwolnienie od kosztów sądowych stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla ich uwzględnienia, ponieważ skarżący nie wykazali w sposób niebudzący wątpliwości, iż znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy.
Jak wynika z wniosków, W. F. uzyskuje emeryturę w wysokości 1144 zł netto miesięcznie, natomiast H. F. otrzymuje emeryturę w kwocie 646 zł. W piśmie z dnia 22 sierpnia 2016 r. skarżący oświadczyli, że od 1 sierpnia 2016 r. emerytury są "obciążone komornikiem" i wynoszą odpowiednio: 867,25 zł i 459,98 zł.
Zauważyć trzeba, że wprawdzie deklarowane przez skarżących dochody są niewielkie, to jednak przy dokonywaniu oceny złożonych wniosków nie można pominąć faktu, iż H. F. i W. F. posiadają znaczny majątek, a mianowicie oprócz domu o powierzchni 200 m2, w którym mieszkają, posiadają oni także mieszkanie w W. o powierzchni 180 m2.
W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że na ocenę, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy, ma wpływ nie tylko wysokość osiąganego przez nią dochodu i posiadanych zasobów pieniężnych, lecz także będący w jej posiadaniu majątek i to, czy może go wykorzystać w celu pozyskania środków pieniężnych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 kwietnia 2013 r. II FZ 158/13 LEX nr 1310045, z dnia 5 kwietnia 2013 r. II OZ 222/13 LEX nr 1296872, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 lipca 2012 r. I SA/Sz 428/12 LEX nr 1212289).
Wprawdzie w odpowiedzi na wezwanie z dnia 8 sierpnia 2016 r. skarżący oświadczyli, że nie uzyskują dochodów z tytułu najmu domu oraz mieszkania, jednakże istotne jest, że posiadanie tych nieruchomości stwarza możliwości uzyskania dodatkowych dochodów. Nawet jeśli H. F. i W. F. nie uzyskują dochodów z najmu, brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, skoro nie wykorzystują możliwości pozyskania dodatkowych dochodów. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się bowiem, iż posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości, w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, posiadany majątek może bowiem przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków brakuje bieżących środków finansowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 kwietnia 2013 r. II FZ 158/13 LEX nr 1310045, z dnia 2 października 2014 r. II OZ 1012/14 LEX nr 1530778).
Mając na uwadze okoliczności wynikające ze złożonych wniosków uznano, iż H. F. i W. F. nie wykazali, aby pozyskanie przez nich środków na pokrycie kosztów postępowania było obiektywnie niemożliwe, brak jest więc podstaw do przyznania prawa pomocy.
W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.