Uzasadnienie
Postanowieniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2015 r. odmówiono S. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego.
W dniu 7 kwietnia 2015 r. (data nadania w UP) wpłynął do Sądu sprzeciw S. K. od ww. postanowienia z dnia 24 marca 2015 r.
Wskutek wniesienia sprzeciwu postanowienie z dnia 24 marca 2015 r. traci moc i dlatego sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownemu rozpoznaniu.
Z nadesłanego w dniu 14 stycznia 2015 r. (data nadania w UP) formularza PPF wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i synem. Wskazał, iż z rodziną utrzymuje się z środków uzyskanych z emerytur oraz zasiłku opiekuńczego w wysokości 2 026,45 zł brutto. Posiada mieszkanie o pow. 79 m2. W uzasadnieniu podał, że jest starszym człowiekiem, schorowanym (schorzenia kręgosłupa, trudności z poruszaniem się, choroby serca). Nie jest w stanie samodzielnie pojawić się przed sądem. Co tydzień musi wykonywać badania serca. Syn wnioskodawcy, jest osobą bezrobotną, posiada samochód osobowy toyota avensis z 2005 r. Uzyskiwany dochód przeznaczany jest na utrzymanie trzech osób i stałe wydatki rodzinne i domowe, które w zależności od pory roku wynoszą 1 000 - 1 400 zł miesięcznie.
Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 3 lutego 2005 r. wnioskodawca został zobowiązany do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do:
- - wskazania z jakich środków pieniężnych wnioskodawca wybudował obiekt gospodarczy będący przedmiotem niniejszej sprawy,
- - nadesłania zaświadczenia z urzędu pracy o pozostawaniu przez M. K. osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku,
- - wskazania z jakich środków syn wnioskodawcy utrzymuje samochód osobowy toyota avensis oraz jakie są koszty utrzymania ww. samochodu,
- - nadesłania kopii dokumentów PIT za rok 2014 (ew. w przypadku nieposiadania dokumentów za rok 2014 należało nadesłać kopie dokumentów PIT za 2013 r.) wnioskodawcy i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym,
- - wskazania czy wnioskodawca otrzymuje pomoc od rodziny, ew. osób trzecich, jeżeli tak należało wskazać na czym ona polega,
- - wskazania czy wnioskodawca otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak to należało nadesłać kserokopie ostatnich decyzji przyznających pomoc,
- - nadesłania kopii wyciągu bankowego wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym za trzy ostatnie miesiące.
Wnioskodawca w odpowiedzi na powyższe, w piśmie 23 lutego 2015 r. (data nadania w UP), wskazał, że wiata będąca przedmiotem sprawy została postawiona przez syna wnioskodawcy L. K. i w związku z tym wnioskodawca nie poniósł z jej budową żadnych kosztów, pojazd toyota avensis został zakupiony w okresie uzyskiwania przez syna wnioskodawcy środków pieniężnych, aktualnie samochód nie jest używany i jest przeznaczony do sprzedaży, ubezpieczenie OC opłacane jest przez L. K.. S. K. nie otrzymuje pomocy od rodziny i osób trzecich, nie otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej. Osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają aktualnie rachunków bankowych.
Na mocy zarządzenia z dnia 16 kwietnia 2015 r. ponownie wnioskodawca został zobowiązany do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie, poprzez podanie:
- - dochodów uzyskiwanych przez syna M. K., z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, z ostatnich trzech miesięcy,
- - czy M. K. w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą posiada rachunek bankowy, jeśli tak, należało nadesłać kopię wyciągów bankowych za ostatnie trzy miesiące,
- - czy wnioskodawca, lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, są właścicielami lub współwłaścicielami jakichkolwiek nieruchomości.
W piśmie z dnia 4 maja 2015 r. (data nadania w UP) skarżący wskazał, że syn M. K. nie uzyskuje żadnych dochodów związanych z zarejestrowaną działalnością gospodarczą (o ile jest ona zaewidencjonowana to "praktycznie" nie jest prowadzona - jest "martwa"), ponadto, w związku z zarejestrowaną działalnością gospodarczą nie posiada rachunku bankowego (prowadzenie takiego rachunku jest bezprzedmiotowe z uwagi na brak jakichkolwiek czynności, prac w ramach działalności gospodarczej, z których uzyskiwałby on dochody), tak więc nie jest możliwe nadesłanie kopii wyciągów bankowych za ostatnie trzy miesiące. Wnioskodawca podał także, że jest współwłaścicielem wraz z żoną lokalu o pow. ok. 80 m2 (i gruntu leżącego pod nim) położonego w O. [...]. Nieruchomość ta jednakże została udostępniona synowi L. K. wraz z rodziną do zamieszkania. Z tytułu udostępnienia nieruchomości (lokalu) synowi wnioskodawca i jego żona nie pobierają jakichkolwiek pożytków (np. czynszu i innych opłat). Wszelkie opłaty publicznoprawne i inne związane z użytkowaniem tegoż lokalu ponosi L. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 ww. ustawy.).
Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych bądź ustanowieniu pełnomocnika z urzędu.
Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku wykazania przez wnioskującego, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Obejmuje zatem osoby, które nie osiągają żadnych dochodów lub osiągają dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych.
Tak więc przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego.
W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest również stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno następować w przypadkach, gdy ubiegający się o pomoc wykaże, że jego sytuacja życiowa nosi cechy ubóstwa. Chodzi tu więc o osoby praktycznie pozbawione środków do życia, których sytuacja materialna utrudnia godną egzystencję (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FZ 398/11).
Rozpoznając zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść w toczącym się postępowaniu, a z drugiej strony jej możliwości finansowe.
Biorąc pod uwagę przedstawione informacje oraz porównując je z obciążeniami wynikającymi z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika i obowiązkiem ponoszenia kosztów w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie mogą wynieść 250 zł (z tytułu ewentualnego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej), uznano, że w sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie z ewentualnego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Jednocześnie stwierdzono, że przedstawione przez stronę informacje nie dają podstaw do twierdzenia, iż skarżącego zaliczyć można do kręgu osób, którym można przypisać jakikolwiek stopień ubóstwa, warunkujący przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wnioskodawca wraz z rodziną posiada stały miesięczny dochód, a koszty utrzymania ponoszone są powszechnie przez obywateli i przy ocenie możliwości finansowych nie mogą być wyjątkowo traktowane.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.