Uzasadnienie
Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. znak: [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267, dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku Stowarzyszenia [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] marca 2013 r. znak: [...] odmawiające, na podstawie art. 31 § 2 w związku z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., dopuszczenia Stowarzyszenia [...] do udziału na prawach strony w postępowaniu podjętym z urzędu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] sierpnia 2012 r. znak: [...] o wpisanie lotniska [...] do rejestru lotnisk cywilnych.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał się na art. 31 § 1 k.p.a. i wskazał, że analiza złożonego przez Stowarzyszenie wniosku wskazuje, że w wykazie dokumentów wymaganych do złożenia przy wniosku o zezwolenie na założenie lotniska użytku publicznego nie było wymagane załączenie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia, organ rozstrzygający natomiast nie miał prawa żądać takiego dokumentu. Decyzje środowiskowe są wymagane przy postępowaniach w przedmiocie wydania zezwolenia na założenie lotniska w sprawach wszczętych po dniu wejścia w życie ustawy o zmianie ustawy Prawo lotnicze oraz niektórych innych ustaw, tj. po dniu 18 września 2011 r.
Biorąc to pod uwagę, udział skarżącego w postępowaniu, jako organizacji społecznej mającej ekologiczne cele określone w jej statucie, nie może być brany pod rozwagę w przedmiocie skarżonego postępowania o wpisanie lotniska [...] do rejestru lotnisk cywilnych na podstawie art. 59 ust. 2 ustawy Prawo lotnicze. W przedmiotowej sprawie nie występuje całkowita tożsamość przedmiotu postępowania oraz celów statutowych Stowarzyszenia.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] maja 2013 r. złożyło Stowarzyszenie [...] wnosząc o jego uchylenie, uchylenie poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzuciło naruszenie przepisów:
- - art. 1 ust 2 w związku z art. 6 ustęp 4, oraz art. 10a dyrektywy Rady z 25 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (85/337/EWG), poprzez odmowę dopuszczenia do udziału w sprawie skarżącego stowarzyszenia,
- - art. 31 § 1, § 2 i § 3 k.p.a. poprzez odmowę dopuszczenia do udziału w sprawie skarżącego stowarzyszenia.
W skardze skarżące Stowarzyszenie wskazało, że organizacja ekologiczna - Stowarzyszenie [...] stanowi desygnat "zainteresowanej społeczności", która zgodnie z art. 6 ustęp 4 dyrektywy 85/337/WE powinna posiadać pełną paletę uprawnień przewidzianych dla postępowań wymagających udziału społeczeństwa. Nadto wskazało, że nic ni szkodzi na przeszkodzie, aby organizacja społeczna była dopuszczona do udziału w postępowaniu, które dotyczy interesu prawnego jego członków, co w praktyce często się zdarza a na pewno się nie wyklucza.
Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżona decyzja (postanowienie) została wydana z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 p.p.s.a. uchyla ją lub stwierdza jej nieważność.
Biorąc pod uwagę wyżej wskazane kryteria Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie i prowadzi do uchylenia zarówno zaskarżonego, jak i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, albowiem zostały one wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. -zastosowanego w sprawie przez organy obu instancji- organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby wystąpić z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Określone w przepisie przesłanki dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w toczącym się postępowaniu muszą być spełnione łącznie.
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy wskazać należy, że w piśmie z dnia 30 października 2012 r. Stowarzyszenie [...] wniosło o stwierdzenie - na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a.- nieważności decyzji Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] sierpnia 2012 r. znak: [...] o wpisaniu lotniska [...] do rejestru lotnisk cywilnych.
Jednocześnie ww. pismo z dnia 30 października 2012 r. nie zawierało żądania Stowarzyszenia [...] o dopuszczenie do udziału w postępowaniu.
Organ wszczął postępowanie o stwierdzenie nieważności z urzędu i wydał postanowienie w przedmiocie odmowy dopuszczenia Stowarzyszenia [...] do udziału w postępowaniu w oparciu o art. 31 k.p.a.
Stwierdzić zatem należy, że organ rozpoznał wniosek, którego strona nie złożyła. Z kolei żądanie, o którego rozpoznanie strona wniosła nie zostało załatwione w sposób formalny. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego rozpoznał natomiast inny wniosek nie złożony przez Stowarzyszenie [...]. Organ orzekł zatem niezgodnie z żądaniem zawartym w piśmie z dnia 30 października 2012 r., a do rozszerzenia granic wniosku czy też jego zmiany nie był uprawniony.
Organ zobligowany jest ustalić treść żądania strony, a nie je domniemywać. Wprawdzie z wniosku wyraźnie wynika, czego Stowarzyszenie się domagało i nie ma żadnych wątpliwości, że chodziło o stwierdzenie nieważności decyzji o wpisie lotniska do rejestru, jednak w sytuacji jakichkolwiek wątpliwości organ winien podjąć kroki do ich wyjaśnienia, a nie orzekać niezgodnie z wnioskiem.
Przepis art. 31 § 1 k.p.a. stanowi, że organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby wystąpić z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.
Z powyższego przepisu wynika, że dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym jest uzależnione od łącznego spełnienia się dwóch odrębnych przesłanek. Spełnienie tylko jednej z nich nie daje podstaw do uwzględnienia wniosku. Interes społeczny może polegać na tym, aby organizacja społeczna mogła wypełniać swe statutowe i ustawowe uprawnienia wobec członków, jak również w celu ochrony działania i w celu ochrony prawa pewnej grupy ludności. Organ ocenia czy w konkretnej sprawie udział organizacji w postępowaniu prowadzi do realizacji celów statutowych czy też jest formą popierania określonych grup podmiotów, co nie musi się wykluczać.
Z uwagi na nie rozpatrzenie przez organ wniosku Stowarzyszenia o stwierdzenie nieważności, a rozpatrzenie żądania o odpuszczenie do udziału, które nie zostało zgłoszone, sprawa nie została należycie wyjaśniona.
Zaskarżone postanowienia zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. - art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., które to uchybienia miały wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając ponownie sprawę organ pierwszej instancji wezwie Stowarzyszenie [...] do sprecyzowania wniosku -w aktualnym stanie sprawy- o stwierdzenie nieważności decyzji, w sytuacji zaś stwierdzenia braku przymiotu strony składającego wniosek organ winien zastosować przepis art. 61 a k.p.a. mający zastosowanie w przypadku odmowy wszczęcia postępowania z wniosku.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji podjęte zostało stosownie do art. 152 cyt. ustawy. Rozstrzygnięcie o kosztach zostało oparte o treść art. 200 tej ustawy.