Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2003r. znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 kpa (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z dnia [...] października 2003r. o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej uchylenia ostatecznej decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] czerwca 1994r., znak: [...] stwierdzającej wydanie z naruszeniem prawa i odstępującej od stwierdzenia nieważności decyzji Architekta W. z dnia [...] kwietnia 1987r. Nr [...] oraz z dnia [...] grudnia 1987r. Nr [...], zawierających plan realizacyjny zespołu domków jednorodzinnych przy ul. R. w W., zakończonej w pierwszej instancji decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2003r.
- - utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2003r., znak: [...], którą odmówił uchylenia wyżej opisanej decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa.
W toku postępowania administracyjnego ustalono, co następuje:
We wniosku z dnia [...] sierpnia 2003r. [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w W. działając na podstawie art. 154 § 1 kpa dochodziła uchylenia w całości decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] kwietnia 1994r. w sprawie [...], stwierdzającej wydanie z naruszeniem prawa decyzji Architekta W. z dnia [...] kwietnia 1987r. Nr [...] oraz z dnia [...] grudnia 1987r. Nr [...] zatwierdzających plan realizacyjny zespołu domków jednorodzinnych przy ul. R. w W. Opisana wyżej Spółdzielnia powołała się na wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...]stycznia 1999r. w sprawie [...] utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia [...] grudnia 1999 w sprawie [...]. Zdaniem Spółdzielni Sąd w/w sprawie zbadał zgodność z prawem decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny – dopuszczając dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu budownictwa, który w zatwierdzonym decyzjami ostatecznymi projekcie nie dopatrzył się naruszenia prawa.
W tych warunkach w ocenie Spółdzielni zasadne jest uchylenie w trybie art. 154 § 1 kpa wyżej opisanej decyzji. Przemawia za tym, zdaniem Spółdzielni, interes społeczny i słuszny interes strony - w szczególności, gdy zważyć, że członek Spółdzielni B. S. występuje przeciwko Skarbowi Państwa z żądaniem odszkodowawczym w trybie procesu cywilnego.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w Warszawie wskazał, że przedmiotowa w sprawie decyzja Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] czerwca 1994r. zapadła w trybie nadzwyczajnym, jakim jest tryb stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Rozstrzygnięcie to wskazuje, że decyzje Architekta W. z dnia [...] kwietnia 1987r. i [...] grudnia 1987r. zapadły z naruszeniem prawa. Zatem doszło do "napiętnowania" wadliwych aktów administracyjnych, tylko ze względu na przesłankę negatywną nie można było stwierdzić nieważności. Zdaniem organu w tej sytuacji nie sposób uchylić w trybie art. 154 kpa decyzji zapadłej w trybie nadzwyczajnym. Decyzja Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] czerwca 1994r. wydana została, bowiem w celu ochrony porządku prawnego. Interes społeczny przemawia za tym, żeby się ostała w obrocie prawnym bowiem otwiera drogę do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych dla podmiotów, które poniosły szkodę. Zawartość ewentualnych roszczeń będzie przedmiotem oceny w odrębnym postępowaniu.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2004r. [...]Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2003r., bądź zmianę zaskarżanych decyzji i uchylenie decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] czerwca 1994r. znak: [...].
W uzasadnieniu skarżąca Spółdzielnia podniosła, za uchyleniem decyzji po myśli jej wniosku z dnia [...] sierpnia 2003r. przemawia interes społeczny oraz słuszny interes strony. Powołała się na orzeczenia Sądów powszechnych wskazane wcześniej we wniosku z dnia [...] sierpnia 2003r.
Zdaniem skarżącej Spółdzielni tylko stwierdzenie nieważności decyzji jest podejmowane dla ochrony porządku prawnego, natomiast ochroną porządku prawnego nie jest samo stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentację.
W piśmie z dnia 1 kwietnia 2005r. B. S. wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.).
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji tego samego organu nie można postawić zarzutu naruszenia prawa a w takim właśnie zakresie możliwa jest sądowa kontrola (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. Nr 153 poz. 1269).
Zgodnie z przepisem art. 154 kpa decyzja ostateczna na mocy, której żadna ze stron nie nabyła prawa może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Powyższa regulacja to tryb postępowania nadzwyczajnego stanowiący odstępstwo od zasady wyrażonej w przepisie art. 16 kpa – trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej.
Wzruszenie ostatecznej decyzji będącej wyjątkiem od wyżej wskazanej zasady powinno być poprzedzone szczególnie wnikliwym postępowaniem uwzględniającym zasady wyrażone w art. 7,8 kpa.
Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja tego samego organu zapadły zgodnie z zasadą kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa (art. 7 kpa) oraz zasadą pogłębionego zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 kpa).
Decyzja ostateczna Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] czerwca 1994r. zapadła w trybie postępowania nadzwyczajnego, jakim jest postępowanie nieważnościowe. Zdaniem Sądu jeżeli rozstrzygnięcie ostateczne dokonane zostało w sferze ściśle określonej przez prawo, zmiana rozstrzygnięcia na podstawie art. 154 § 1 kpa nie jest możliwa.
Orzeczenie zawarte w decyzji – stwierdzające, że kontrolowana decyzja Architekta W. z dnia [...] kwietnia 1987r. i [...] grudnia 1987r. zapadły z naruszeniem prawa stanowi przejaw ochrony porządku prawnego.
Zdaniem Sądu w tym trybie art. 154 kpa nie można orzekać o uchyleniu lub zmianie takiej decyzji, która zapadła w trybie nieważnościowym dla ochrony porządku prawnego a więc w interesie społecznym.
Powyższa teza ma zastosowanie bez względu na to czy decyzja w świetle przepisu art. 156 § 1 kpa stwierdza nieważność kontrolowanej decyzji czy też w warunkach przewidzianych dyspozycją art. 156 § 2 kpa nie stwierdza nieważności, a ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu, których nie stwierdzono nieważności.
Dodatkowo należy wskazać, że w sprawach, w których z żądaniem wszczęcia postępowania występują strony o sprzecznych interesach lub, gdy do udziału w postępowaniu wszczętym na wniosek jednej strony wezwano inne strony mające sprzeczne interesy, nie będzie podstaw do zastosowania przepisu art. 154 kpa, bo przynajmniej jedna ze stron może wywodzić swe prawo z decyzji ostatecznej.
Ustalenie tego, że decyzja nie tworzy praw nabytych dla żadnej ze stron wymaga stwierdzenia, że z jej treści nie mogą one wyciągnąć dla siebie żadnych korzyści prawnych, nie mogą wywieść uprawnień (Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz B. Adamiak, J. Batawski CH Beck Warszawa, 1996 str. 680).
W niniejszej sprawie bezsprzeczne jest, że treści decyzji objętej wnioskiem o jej uchylenie w trybie art. 154 § 1 kpa jedna ze stron może wywieść dla siebie uprawnienia – prawo dochodzenia roszczenia odszkodowawczego.
Mając na uwadze powyższą argumentację Sąd skargę oddalił w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).