Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu 15 kwietnia 2013 r. (data stempla biura podawczego) uzupełniony przez wnioskodawcę formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu.
Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z córką i utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu renty w wysokości 2.095,00 złotych miesięcznie.
Wnioskodawca podał, że posiada mieszkanie o powierzchni 65 m ² oraz działkę do zabudowy letniskowej o powierzchni 300 m ². Innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych oświadczył, że nie posiada. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca podniósł, że z uzyskiwanych dochodów nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika, by wnieść skargę kasacyjną od wydanego w sprawie wyroku.
Zarządzeniem z dnia 25 kwietnia 2013 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie, czy 23-letnia córka wnioskodawcy studiuje, czy też pracuje, jeśli pracuje należało wskazać wysokość uzyskiwanych przez córkę miesięcznie dochodów. Zapytano wnioskodawcę także, czy on lub córka podejmują prace dodatkowe, dorywcze, sezonowe, z tytułu umów zlecenia, czy o dzieło, jeśli tak, należało wskazać wysokość uzyskiwanych dochodów oraz tytuł z którego są one uzyskiwane. Wezwano wnioskodawcę do wskazania, jakie ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania o powierzchni 65 m ² należało je wyszczególnić i podać ich wysokość (np. za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, itp.) oraz jaką kwotę miesięcznie przeznacza na bieżące potrzeby życia codziennego, tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych, itp. dla siebie oraz córki.
Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, czy ponosi, a jeśli tak, to w jakiej wysokości koszty związane z leczeniem lub zakupem lekarstw oraz czy wnioskodawca lub jego córka uzyskują pomoc ze strony np. uczelni, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało podać od kogo, w jakiej wysokości lub formie.
W dniu 20 maja 2013 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia.
Z nadesłanych informacji wynika, że córka wnioskodawcy nie pracuje i nie osiąga żadnych dochodów, gdyż uczy się w zaocznej Policealnej Szkole Informatycznej w [...]. Wnioskodawca oświadczył, że córka nie podejmuje żadnych prac dodatkowych, dorywczych, sezonowych, z tytułu umów zlecenia czy o dzieło. Wskazał, że koszty jakie ponosi tytułem utrzymania mieszkania o powierzchni 65 m ² wynoszą: za energię elektryczną około 100,00 złotych, za czynsz w wysokości 366,00 złotych (w tym woda i ogrzewanie), za gaz w wysokości 29,00 złotych, telefon w wysokości około 55,00 złotych, internet w wysokości 39,00 złotych, co łącznie stanowi kwotę w wysokości 589,00 złotych. Na miesięczne potrzeby życia codziennego, tj. zakup żywności, odzieży, książek, środków chemicznych wnioskodawca podał, że przeznacza kwotę w wysokości około 600,00 – 700,00 złotych miesięcznie oraz na koszty związane z leczeniem w wysokości około 100,00 złotych miesięcznie.
Łącznie miesięczne wydatki wnioskodawcy wynoszą około 1.300,00-1.400,00 złotych (589,00 zł + 600,00 – 700,00 zł, + 100,00 zł). Wnioskodawca oświadczył, że córka nie otrzymuje żadnej pomocy od organizacji społecznych, czy też państwowych.
W niniejszej sprawie zważono, co następuje:
Przepisy ustawy p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).
W niniejszej sprawie wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu.
Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym dotyczącym w niniejszej sprawie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie.
Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594).
Wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05).
Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy uznano, że wnioskodawca utrzymujący się wraz z córką ze stałego dochodu uzyskiwanego z tytułu renty w wysokości 2.095,00 złotych miesięcznie nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, gdyż przekracza to jego obecne możliwości finansowe. Z tego względu przyznano wnioskodawcy prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca zamierza wnieść skargę kasacyjną od wydanego w sprawie wyroku, a warunkiem niezbędnym do skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej jest sporządzenie jej przez profesjonalnego pełnomocnika.
Ze względu na fakt, iż wnioskodawca wniósł o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, dokonano wyboru i ustanowiono w niniejszej sprawie radcę prawnego. Wyjaśnić należy, że dla zapewnienia stronie należytej reprezentacji przed sądem administracyjnym wystarczające jest bowiem ustanowienie jednego pełnomocnika. Zgodnie bowiem z treścią art. 205 § 2 p.p.s.a. niezbędne koszty postępowania strony reprezentowanej przez zawodowego pełnomocnika obejmują wynagrodzenie i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego.
Jednocześnie uznano, że sytuacja finansowa wnioskodawcy nie jest na tyle trudna by nie był on w stanie ponieść kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym. Zaznaczyć należy, iż jedynym kosztem jaki wnioskodawca miałby ponieść obecnie jest wpis od skargi kasacyjnej wynoszący w niniejszej sprawie 100,00 złotych. Stwierdzono zatem, że przy wysokości uzyskiwanego dochodu i ponoszonych wydatkach wnioskodawca będzie w stanie wygospodarować środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych w sprawie.
Wskazać należy, że strona wnosząc sprawę do Sądu winna w procedurze planowanych wydatków uwzględnić również środki na poniesienie kosztów sądowych i poczynić konieczne na ten cel oszczędności. Dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach oraz poprzez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi do utrzymania.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.