Uzasadnienie
UZASADNINIE
Decyzją z dnia [...] lipca 2009r. [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (jednolity tekst - Dz. U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania P. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2009r., znak: [...], odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2007r., Nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej A. Sp. z o.o. w [...] pozwolenia na budowę I etapu zespołu mieszkalno-usługowego z parkingiem podziemnym, tj. budynku mieszkalnego wielorodzinnego nr [...], budynku mieszkalnego wielorodzinnego nr [...], złożonego z segmentów Nr [...] i Nr [...] wraz z parkingiem podziemnym, wykonaniem instalacji wewnętrznych: wodno-kanalizacyjnej, co., wentylacji mechanicznej i elektrycznej, drogami wewnętrznymi dojściami i ukształtowaniem terenu oraz dojazdem poprzez drogę wewnętrzną od ul. [...], na działkach nr ew. [...], [...], [...] przy ul. [...] i ul. [...] w [...], przeniesionej decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r., znak: [...] na rzecz D. Sp. z o.o., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie miało następujący przebieg.
P. Sp. z o.o. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem z dnia 23 września 2008r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r., znak: [...], o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę opisanej wyżej inwestycji, następnie przeniesionej decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2007r. znak: [...] na rzecz D. Sp. z o.o. z siedzibą w [...].
Na skutek postępowania wznowieniowego, decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r., znak: [...], uchylono ww. decyzję o pozwoleniu na budowę i umorzono postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę.
Decyzją ostateczną Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., znak: [...] utrzymano w mocy ww. decyzję Prezydenta Miasta [...].
W powyższym stanie prawnym zapadła decyzja organu pierwszej instancji, z dnia [...] czerwca 2009r., znak: [...], którą Wojewoda [...], odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2007r., Nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu organ wskazał, że badając wniosek P. Sp. z o.o. zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. rozważył, czy nie zachodzi niedopuszczalność wszczęcia takiego postępowania z przyczyny podmiotowej lub przedmiotowej. Stwierdził, że jakkolwiek PTHW Sp.z o.o. nie można odmówić przymiotu strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji udzielającej pozwolenia na budowę, to niedopuszczalność wszczęcia takiego postępowania wynika z przyczyny przedmiotowej. Przywołanej we wniosku P. Sp. z o.o. decyzji Prezydenta m. [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r., znak: [...] o pozwoleniu na budowę, przeniesionej decyzją Prezydenta m. [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. znak: [...] na rzecz D. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], nie ma już w obrocie prawnym.
Po rozpoznaniu odwołania P. Sp.z o.o. zapadła zaskarżona decyzja dnia [...] lipca 2009r. [...] Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, którą utrzymano w mocy opisane wyżej rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ podzielił argumentację Wojewody [...], wskazując na brak w obiegu prawnym w chwili orzekania rozstrzygnięcia, którego dotyczył wniosek P. Sp. z o.o. z dnia [...] września 2008 r. o stwierdzenie nieważności, tj. decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2007 r, Nr [...], znak: [...] sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. Organ wskazał, że w ww. stanie sprawy podnoszone w odwołaniu okoliczności nie mają wpływu na rozstrzygnięcie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosła P. Sp.z o.o. dochodząc uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania.
Skarżąca spółka wskazała, że decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2009r., znak: [...] stwierdzono nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., znak: [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2009r., znak: [...], zatem decyzja Prezydenta Miasta [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2007r., powróciła do obrotu prawnego. Nie ma już prawnych przeszkód do merytorycznego rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji. Skarżąca Spółka podkreśliła, że wniesienie niniejszej skargi do Sądu spowodowane jest przede wszystkim dbałością o bezpieczeństwo przyszłych mieszkańców budynków mieszkalnych wielorodzinnych, które to budynki zostały wybudowane przez D. sp. z o.o. z siedzibą w [...] z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 2169 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, przy czym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Kontroli Sądu podlegała decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2009r., utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2009r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności opisanej wyżej decyzji pozwolenia na budowę.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego, umożliwiającym wyeliminowanie z obrotu prawnego również ostatecznych rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Zastosowanie tego trybu stanowi, więc wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. Z tego względu, katalog przesłanek stwierdzenia nieważności został ściśle określony w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. i nie może być on interpretowany rozszerzająco.
Stosownie do przepisu art. 157 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności może zostać wszczęte z urzędu lub na żądanie strony. Wszczęcie postępowania wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji tego, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące jego dopuszczalność (por. też wyrok NSA z dnia 10 lipca 2001 r., I SA 349/00, Lex nr 55299). Postępowanie wyjaśniające winno w tym przypadku dotyczyć takich kwestii jak wniesienie żądania przez legitymowany podmiot, mający zdolność do czynności prawnych, wskazania podstawy z art. 156 § 1 k.p.a. Nie może ono natomiast odnosić się do wyjaśnienia kwestii, czy przyczyny nieważności rzeczywiście miały miejsce, to powinno być, bowiem wyjaśnione w dalszym postępowaniu. Pierwsza faza, tj. postępowanie w sprawie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, kończy się bądź wydaniem postanowienia o wszczęciu, gdy spełnione są warunki formalnoprawne, bądź decyzją o odmowie wszczęcia, gdy warunki te nie są spełnione. Przy czym na wspomniane postanowienie nie służy zażalenie, natomiast na decyzję odmowną służy odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 157 § 3 k.p.a.) następuje wówczas, gdy żądanie zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną w sprawie albo, gdy wniosła je strona niemająca zdolności do czynności. Badanie podstaw formalnoprawnych dotyczy jednak nie tylko istnienia strony, ale i przedmiotu sprawy tj. tego, czy istnieje decyzja, której ważność skarżący chce poddać ocenie. Przesłanką odmowy wszczęcia postępowania jest, zatem to, że zgłoszone do kontroli w postępowaniu nieważnościowym orzeczenie nie pozostaje w obrocie prawnym.
Podstawę prawną wydanej w rozpatrywanej sprawie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego stanowi art. 157 § 3 k.p.a.
Jak wskazano wyżej w oparciu o powyższy przepis organ administracji publicznej orzeka o niedopuszczalności z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji bądź postanowienia.
Zdaniem Sądu organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny ww. zakresie. Stwierdziły, że wprawdzie wnosząca o stwierdzenie nieważności decyzji – P. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] ma przymiot strony w niniejszym postępowaniu nieważnościowym, to jednak zaistniała niedopuszczalność wszczęcia tego postępowania z przyczyn przedmiotowych.
Stanowisko to należy podzielić.
Jak wskazano wyżej decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2007r., Nr [...] zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę została wyeliminowana z obrotu prawnego na skutek postępowania wznowieniowego, gdzie decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r., znak: [...], uchylono ją i umarzono postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., znak: [...] utrzymał w mocy ww. decyzję Prezydenta Miasta [...].
W okolicznościach niniejszej sprawy nie było, zatem możliwe wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia, niepozostającego w obiegu prawnym. Podkreślenia wymaga to, że Sąd kontrolował zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję w okolicznościach sprawy, jakie miały miejsce w datach wydawania decyzji.
Sąd orzekł jak w sentencji w trybie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U.153 poz. 1270) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.