Uzasadnienie
Pismem z dnia 14 grudnia 2011 r. J. S. wniósł skargę na postanowienie Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, zw. dalej Prezesa KRUS, z dnia [...] listopada 2011 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zaświadczenia urzędu skarbowego o kwocie należnego podatku dochodowego od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za lata 2004-2010.
W skardze zarzucono naruszenie przepisów art. 5a ust. 4 i ust. 7 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r., Nr 50, poz. 291 ze zm.) oraz art. 58 § 1 i art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r
. – Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.).
W odpowiedzi na skargę z dnia 16 stycznia 2012 r. organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. określa kognicję sądów administracyjnych, wskazując katalog aktów prawnych i czynności z zakresu administracji publicznej, które mogą być przedmiotem skargi. Stosownie do treści tego przepisu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 -4a oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę.
Nie wszystkie sprawy dotyczące relacji o charakterze administracyjnym (publicznoprawnym) zostały poddane przez ustawodawcę kognicji sądów administracyjnych. Istnieją bowiem od tej zasady wyjątki, mające swoje umocowanie w przepisach rangi ustawowej.
Z treści art. 180 § 1 kpa wynika, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, ale tylko wówczas, gdy przepisy szczególne dotyczące ubezpieczeń nie ustalają odmiennych zasad postępowania w tych sprawach. Takimi szczególnymi przepisami są regulacje zawarte w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników, która w art. 36 ust. 3 ustanawia regułę zaskarżania do sądu powszechnego w trybie określonym przepisami ustawy kodeks postępowania cywilnego decyzji podejmowanych przez organ rentowy w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Zgodnie zaś z art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.) w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
W art. 477⁸ § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. nr 43, poz. 296 ze zm.) wskazano iż, do właściwości sądów okręgowych należą sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów rejonowych. Stosownie do treści art. 5 ust. 4 i 6 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, niezłożenie w terminie do 31 maja każdego roku zaświadczenia o wysokości należnego podatku dochodowego od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za rok ubiegły, powoduje ustanie stosunku ubezpieczenia z ostatnim dniem terminu.
Wobec powyższego należy uznać, że rozstrzygnięcie przez organ rentowy o braku podstaw do przywrócenia terminu do dokonania czynności złożenia zaświadczenia o wysokości należnego podatku dochodowego od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej jako czynność warunkującą podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników stanowi indywidualną sprawę z zakresu ubezpieczeń społecznych.
W świetle art. 36 ust. 3 ww. ustawy, który przewiduje dla spraw związanych ze stwierdzeniem ustania ubezpieczenia tryb kontroli realizowany jest przez sądy powszechne, to również środki zaskarżenia od innych rozstrzygnięć wydawanych przez organ rentowy, w tym skargi na postanowienia Prezesa KRUS o odmowie przywrócenia terminu do złożenia zaświadczenia, należą do właściwości rzeczowej właściwych sądów powszechnych (sądów ubezpieczeń społecznych) (por. wyrok NSA z dn. 10 stycznia 2008 r., sygn. akt: II GSK 318/07). W ocenie Sądu, postanowienie Prezesa KRUS z dnia [...] listopada 2011 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o kwocie należnego podatku dochodowego w sprawie ustania ubezpieczenia społecznego rolników zamyka drogę do wydania decyzji merytorycznej i w związku z tym podlega kontroli sądu powszechnego jako rozstrzygnięcie wydane w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych (por. wyrok SN z dnia 9 marca 2006 r., II UZP 1/06, OSNP z 2006 r. nr 13-14, poz. 217).
Kontrolę tę sprawuje sąd ubezpieczeń społecznych właściwy rzeczowo ze względu na przedmiot sprawy "głównej", której dotyczy przywrócenie terminu tak więc w sprawie ustania obowiązku ubezpieczenia społecznego rolników, właściwy jest sąd okręgowy - sąd ubezpieczeń społecznych - art. 477⁸ § 1 i 2 kpc.
Dodatkowo wyjaśnić należy, że błędne pouczenie skarżącego o terminie i sposobie zaskarżania postanowienia nie wpływa na zmianę właściwości sądu administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia,