Uzasadnienie
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2004r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania J. K. uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2004r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] marca 2004r. udzielającą W. S. pozwolenia, przed zakończeniem wszystkich robót, na użytkowanie parteru pawilonu handlowo usługowego zlokalizowanego przy ul. B. w J. - i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż rozstrzygnięcie organu wojewódzkiego jest wadliwe i zachodzą przesłanki do jego uchylenia. Decyzją pierwszej instancji odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie parteru pawilonu handlowo usługowego z uwagi na brak przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa umożliwiających wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
W opinii Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego postępowanie nieważościowe wszczęto na wniosek podmiotu nie mającego przymiotu strony. Skarżący J. K. nie posiada interesu prawnego upoważniającego do kwestionowania pozwolenia na użytkowanie, gdyż zgodnie z dyspozycją art. 59 ust 7 Prawa budowlanego stronami w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na użytkowanie są wyłącznie inwestor i organ administracji publicznej.
Skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2004r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. K. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej umorzenia postępowania organu pierwszej instancji oraz o stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] marca 2004r.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż organ odwoławczy niesłusznie umorzył postępowanie nieuwzględniając stanu faktycznego i prawnego. Skarżący wskazał, iż na skutek jego odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] lutego 2004r. uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2003r. udzielającą pozwolenia na częściowe użytkowanie pawilonu handlowo usługowego. Ponadto w opinii skarżącego, postępowanie administracyjne dotyczące decyzji z dnia [...] marca 2004r. Nr [...]zostało wszczęte z urzędu przez osobę nieuprawnioną i nieupoważnioną. Pozwolenie na użytkowanie obiektu udzielono, pomimo że organ administracji zawiesił postępowanie w sprawach rozbiórki rozpoczętej budowy pawilonu oraz rozbiórki powiększonej rozbudowy pawilonu. Zdaniem strony skarżącej pawilon usługowy wybudowany został wbrew przepisom prawa budowlanego oraz przepisom techniczno-budowlanym, co uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu.
W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie mogła być uwzględniona.
Postępowanie administracyjne prowadzone w trybie stwierdzenia nieważności umożliwia weryfikację poza kontrolą instancyjną, rozstrzygnięć organów administracji publicznej posiadających przymiot trwałości. Służy ono sprawdzeniu, czy w trybie zwykłym sprawa została rozstrzygnięta zgodnie z prawem. Tryb ten, może zostać uruchomiony tylko w przypadkach, określonych w art. 156 § 1 kpa. Według natomiast art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przy czym zasady określone w art. 28 kpa obowiązują również w tym postępowaniu. Organ nadzoru, do którego wpłynęło żądanie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej przede wszystkim ma obowiązek zbadać, czy nie występuje przeszkoda przedmiotowa lub podmiotowa, uniemożliwiająca wszczęcie i przeprowadzenie takiego postępowania. Stwierdzenie nieważności decyzji na wniosek podmiotu nie będącego stroną postępowania jest niedopuszczalne.
W ocenie Sądu, kontrolowane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego jest prawidłowe. Organ odwoławczy winien uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji (art. 138 § 1 pkt 2), jeżeli postępowanie przed organem pierwszej instancji stało się z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe. Art. 138 § 1 pkt 2 kpa nie precyzuje wyraźnie przyczyn umorzenia w postępowaniu odwoławczym postępowania pierwszej instancji. Wydaje się jednak oczywiste, że umarzając postępowanie organu I instancji, organ odwoławczy kieruje się przesłankami określonymi w art. 105 § 1 kpa, czyli spowodowaną jakimikolwiek przyczynami - bezprzedmiotowością postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania, o której stanowi powołany artykuł Kodeksu postępowania administracyjnego, oznacza, iż brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę poprzez rozstrzygniecie jej co do istoty.
Decyzja o umorzeniu postępowania zapada w sytuacji, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub gdy organ administracyjny stwierdzi oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Jeżeli więc organ działający w II instancji uznał, że decyzja w sprawie stwierdzenia nieważności innej decyzji ostatecznej została wydana na wniosek podmiotu niebędącego stroną, mógł wyłącznie zastosować art. 138 § 1 pkt 2 kpa, to jest wydać decyzję o uchyleniu decyzji I instancji i umorzyć postępowanie zakończone tą decyzją (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2004r. OSK 130/2004, ONSAiWSA 2003/3 poz.59)).
Zgodzić należy się z argumentacją organu II instancji zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż skarżący nie posiada w niniejszym postępowaniu przymiotu strony. Przepisy kpa ustalają podstawowy krąg podmiotów, które w postępowaniu administracyjnym mogą być stronami, w sytuacji gdy mają w sprawie indywidualnej interes prawny lub obowiązek, o którym trzeba rozstrzygnąć w drodze decyzji administracyjnej na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Pojęcie strony jakim posługują się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego może być wyprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, to jest z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku prawnego. Interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony w określonej sprawie musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Brak bezpośredniości wpływu na sferę prawną nie pozwala na uznanie za stronę.
Pokreślić trzeba, że zgodnie z art. 59 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor.
Powołany przepis w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości określa podmioty, które posiadają przymiot strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie i które mogą tym samym skutecznie żądać wszczęcia postępowania, czy też kwestionować zapadłe w nim rozstrzygnięcia.
Skarżący nie mógł zaś w niniejszej sprawie uzyskać przymiotu strony postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie, ponieważ nie był on inwestorem spornego pawilonu. Stwierdzić trzeba, iż mocą art. 59 ust. 7 powołanej ustawy skarżący wykluczony został z kręgu podmiotów mogących skutecznie żądać wszczęcia postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie, czy też mogących skutecznie kwestionować zapadłe w tym postępowaniu rozstrzygnięcia.
Z tej przyczyny nie mogła się ostać decyzja I instancji, gdyż została wydana na wniosek pochodzący od podmiotu niebędącego stroną, a organ odwoławczy mógł wyłącznie zastosować odpowiednio art. 138 § 1 pkt 2 kpa i wydać decyzję o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania pierwszej instancji.
Postępowanie w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało prawidłowo zgodnie z zasadami zawartymi w przepisach art. 7, art. 77 i art. 80 kpa, organy administracji podjęły bowiem wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) skargę jako bezzasadną należało oddalić.