Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek K. B. złożony w imieniu własnym oraz małoletniego syna K. B. – D. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Wniosek został uzupełniony wyjaśnieniami złożonymi na wezwanie Sądu.
Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż K. B. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i dwójką dzieci - córką w wieku 12 miesięcy i synem – D. B. w wieku 6 lat. Rodzina wnioskodawczyni mieszka na stałe w Stanach Zjednoczonych Ameryki w miejscowości W. w stanie M. Rodzina wnioskodawczyni nie posiada na własność domu ani mieszkania, mieszka w wynajętym mieszkaniu w bloku. Utrzymuje się z kwoty otrzymywanej z tytułu wynagrodzenia za pracę męża wnioskodawczyni w łącznej wysokości 2 485 USD. Roczny dochód wskazany w formularzu PPF wyniósł 29 824 USD. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni wskazała, że aktualnie przebywa na urlopie macierzyńskim i zajmuje się domem oraz opieką nad córką i synem. We wniosku zaznaczono, że posiadają około 1 500 USD oszczędności.
W dodatkowym piśmie złożonym na wezwanie Sądu wnioskodawczyni wskazała, że mąż pracuje w dwóch firmach: w firmie M.- 25 godzin tygodniowo za stawkę 12 USD oraz w firmie A. (umowa o pracę), przy czym nie wskazano zarobków z drugiej firmy. Wnioskodawczyni wskazała, że jest osobą bezrobotną i urlop macierzyński jej nie przysługuje. Miesięczne koszty utrzymania wynoszą około 2 000 USD. Nie otrzymują pomocy od rodziny oraz osób trzecich. Ze względu na niskie zarobki wszyscy członkowie rodziny wnioskodawczyni otrzymują darmowe ubezpieczenie zdrowotne ze stanu M. Z uwagi na niskie zarobki rodziny syn wnioskodawczyni otrzymuje darmowe śniadania i obiady w szkole.
Do ww. pisma dołączono kopię formularza podatkowego W-2, z którego wynika, ze mąż wnioskodawczyni uzyskał dochód w 2013 r. w firmie M. w wysokości 14 400 USD, kopię formularza podatkowego 1040 z rozliczeniem podatkowym za 2013 r., z którego wynika, że wnioskodawczyni i jej maż oprócz ww. kwoty uzyskali dochód 5 796 USD (przychód 28 700 USD) z tytułu samozatrudnienia oraz zwrot podatku w wysokości 7 947 USD. Dołączono ponadto kopię listu w sprawie darmowych śniadań i obiadów przyznanych D. B. oraz kopie kart "MassHealth".
W sprawie zważono, co następuje.
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym.
Biorąc pod uwagę sytuację majątkową wnioskodawców K. B. i D. B. uznać należy, iż uzasadnione jest przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy jedynie w zakresie częściowym poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Jednocześnie uznano za zasadne odmówienie zwolnienia od kosztów sądowych.
Wnioskodawczyni wykazała, że jej rodzina utrzymuje się z zarobków męża w wysokości 1 424,30 USD, do tego należy doliczyć kwotę 483 USD z tytułu samozatrudnienia (business income). Uznano za wiarygodną okoliczność, że wnioskodawcy otrzymali darmowe ubezpieczenie zdrowotne od stanu w którym mieszkają oraz, że syn wnioskodawców otrzymuje darmowe posiłki w szkole. Uwzględniając powyższe uznano, że wnioskodawców nie stać na opłacenie we własnym zakresie zawodowego pełnomocnika.
W zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, które na obecnym etapie wynoszą po 100 zł od każdego ze skarżących (zatem łącznie 200 zł.) uznano, że koszty te pozostają w zasięgu możliwości finansowych wnioskodawców. Na taką ocenę miało przede wszystkim posiadanie przez wnioskodawców oszczędności w kwocie przewyższającej wpis sądowy. Wnioskodawcy wskazali, że posiadają około 1 500 USD oszczędności, co w przeliczeniu na złotówki, po kursie Narodowego Banku Polski z dnia 27 listopada 2014 r., wynoszącego 3,3528 zł za 1 USD, wynosi 5 029,20 zł. Fakt posiadania zgromadzonych oszczędności stanowi negatywną przesłankę przyznania tego prawa (głównie w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych).
Za odmową przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych przemawiają także okoliczności sprawy. Wnioskodawczyni złożyła skargę w związku z opóźnieniem lotu transoceanicznego z Polski do Stanów Zjednoczonych Ameryki. Z doświadczenia życiowego wynika, że loty samolotem na długich trasach to koszt co najmniej kilka tys. złotych. Zatem skoro wnioskodawczyni jest w stanie wygospodarować oszczędności na przelot wraz z synem na ww. trasie, to oznacza, że wnioskodawców nie można zaliczyć do osób ubogich, a tylko takim osobom należy przyznawać prawo pomocy. Z tych względów odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.