Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. postanowieniem nr [...]z dnia [...]lipca 2004 r. wstrzymał roboty budowlane przy budowie stawu na dz. ew. nr [...] przy ul. M. w miejscowości B. oraz nałożył na inwestora M. W. obowiązek przedstawienia dokumentów określonych w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego. Inwestor wykonał nałożony obowiązek. W związku z powyższym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. przed wydaniem decyzji zezwalającej na wznowienie robót postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] ustalił wysokość opłaty legalizacyjnej na kwotę 225 000 zł, co, jak podano w uzasadnieniu, wynika z pięćdziesięciokrotnego podwyższenia stawki 500 zł określonej w art. 59f ust. 2 Prawa budowlanego dla kategorii XXIV obiektu budowlanego ze współczynnikiem kategorii obiektu (k)-9 i współczynnikiem wielkości obiektu. Na postanowienie to zażalenie złożyli M. i A. W. W jego treści podali, że wykop powstały na terenie ich działki nie jest stawem hodowlanym, a ziemię z wykopu pobrano w celu wyrównania pozostałej części działki.
Miało więc miejsce przekształcenie nieużytków w ziemię rolną. Zdaniem inwestorów wszelkie ich starania w celu legalizacji powstałego wykopu były zbędne, wykonane na skutek porad urzędników, "którzy przeobrazili powstały dół w zbiornik retencyjny, a następnie w staw rybny". Naraziło to ich na koszty gromadzenia żądanej dokumentacji i uzyskania decyzji o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego nr [...], które jak się okazało, nie było wystarczające dla potrzeb legalizacji. Wobec powyższego, jeżeli wykop wymaga zezwolenia budowlanego, którego nie posiadają, proszą o decyzję o jego zasypaniu, koszt wyrównania terenu szacują na 2000 zł. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem nr [...] z dnia [...]lipca 2006 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 49 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego przed wydaniem decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenie na wznowienie robót jest zobowiązany ustalić opłatę legalizacyjną.
Podkreślił, że przepis ustawy został tak sformułowany, że organ nadzoru budowlanego nie ma innej możliwości niż naliczyć opłatę legalizacyjna zgodną z przepisami, jeżeli prowadzi postępowanie legalizacyjne. Wyjaśnił też, że niewniesienie w terminie opłaty legalizacyjnej w konsekwencji spowoduje wydanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. decyzji nakazującej wykonanie rozbiórki przedmiotowego stawu.
M. W. złożyła skargę na to postanowienie, ponawiając argumenty przytaczane we wcześniejszych pismach, organ zaś w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zajęte w decyzjach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Skargę należało uwzględnić, a zaskarżony akt administracyjny należało uchylić, gdyż narusza prawo.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że Sąd, rozpoznając skargę, ocenia czy zaskarżony akt administracyjny nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Organ administracji publicznej jest obowiązany na podstawie art. 80 k.p.a. rozstrzygnąć sprawę w oparciu o całokształt materiału dowodowego, co oznacza, że "organ jest obowiązany rozpatrzyć wszystkie dowody zgromadzone lub odzwierciedlone w aktach sprawy oraz, że organ powinien rozpatrzyć dowody w ich wzajemnej łączności. Rozpatrując materiał dowodowy, organ administracji publicznej nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu ani też uwzględnić dowodu, którego nie ma w aktach sprawy". (Komentarz do k.p.a., A. Wróbel, wyd. Zakamycze 2000). Podkreślić należy, że w prowadzonym zarówno przez organ I, jak i II instancji postępowaniu administracyjnym "dokumenty i oświadczenia składane przez stronę (...) korzystają z domniemania prawdziwości, jeżeli nie są oczywiście sprzeczne z innymi dowodami lub okolicznościami i faktami znanymi organowi z urzędu". (por. wyrok NSA z 7 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Kr 638/98, LEX nr 44386).
Nie ulega wątpliwości, iż skarżąca, po nałożeniu na nią określonych w prawie obowiązków, złożyła żądaną przez organ dokumentację, którą na mocy art. 48 ust. 5 Prawa budowlanego traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona. Nie ulega też jednak wątpliwości, że skarżąca, w zażaleniu na postanowienie I instancji określającej opłatę złożyła wyraźne oświadczenie, w którym domaga się zaniechania prowadzenia postępowania legalizacyjnego, uważając, że koszt wyrównania powierzchni będzie znacznie niższy niż nałożona opłata.
Oświadczenia to oraz podniesione w nim okoliczności nie były w ogóle przedmiotem oceny organów, organy nie oceniły też ani nie ustosunkowały się do twierdzeń skarżącej. Uznały też w oparciu o tryb wskazany w 49 ust. 1 Prawa budowlanego, że złożone przez skarżącą dokumenty (m.in. nieaktualny wypis z planu zagospodarowania przestrzennego, który z dniem 31 grudnia 2002 r. utracił moc) stanowią o wykonaniu obowiązku nałożonego postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r., co umożliwia wykonanie kolejnego kroku procesowego, tj. wydania postanowienia o nałożeniu opłaty. Nie były też przedmiotem ocen twierdzenia skarżącej o przeprowadzeniu prac związanych z podniesieniem poziomu działki połączonych z wybraniem mas ziemi z wykopu. Brak też w aktach dowodów na poparcie twierdzenia, że utworzony wykop stanowić ma staw rybny. Nie dokonano więc oceny czy powstały wykop jest obiektem budowlanym, czy też skutkiem działań związanych ze zmianą poziomu działki rolnej.
W ocenie Sądu wydanie zaskarżonego postanowienia było co najmniej przedwczesne, a uwzględniając stanowisko skarżącej oraz podniesione wyżej okoliczności wydane zostało z naruszeniem reguł i zasad procedury administracyjnej w zakresie zbierania i oceny dowodów.
Uzasadnia to w konsekwencji uchylenie zaskarżonego aktu administracyjnego oraz orzeczenia I instancji, jako że wskazane uchybienia dotyczą postępowania organów obu instancji. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak na wstępie.