Uzasadnienie
- I. Stan sprawy
- 1. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. znak [...], w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 styczna 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 2336/12, po ponownym rozpatrzeniu odwołania W. i W. B. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. znak [...]stwierdzającej na wniosek Gminy [...] nieważność decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2002 r. nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej W. B. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, garażu, przyłącza wodociągowego i kanalizacyjnego, zbiornika bezodpływowego prefabrykowanego na nieczystości, płyty fundamentowej w celu ustawienia zbiornika na gaz propan na działce nr [...] położonej w obrębie [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa.
2. W uzasadnieniu decyzji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podał, że decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. Wojewoda [...] stwierdził, na wniosek Gminy [...], nieważność decyzji Wójta Gminy [...]z dnia [...] września 2002 r. nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej W. B. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, garażu, przyłącza wodociągowego i kanalizacyjnego, zbiornika bezodpływowego prefabrykowanego na nieczystości, płyty fundamentowej w celu ustawienia zbiornika na gaz propan na działce nr [...] położonej w obrębie [...].
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. znak [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania W. i W. B., uchylił decyzję organu wojewódzkiego i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji wobec stwierdzenia braku legitymacji procesowej Gminy [...] do kwestionowania decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2002 r. nr [...].
Prawomocnym wyrokiem z dnia 17 stycznia 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 2336/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2012 r.
3. Ponownie rozpoznając odwołanie z uwzględnieniem wytycznych Sądu, w uzasadnieniu decyzji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że Gmina [...] jest uprawniona, jako strona postępowania, do kwestionowania decyzji Wójta Gminy [...]z dnia [...] września 2002 r. nr [...].
Organ odwoławczy wskazał, że inwestor W. B. pismem z dnia [...] sierpnia 2002 r. wniosła o udzielenie pozwolenia na budowę spornej inwestycji oraz złożyła do akt sprawy wypis z aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 2001 r. stanowiący dowód na dysponowanie przez nią na cele budowlane nieruchomością stanowiącą działkę nr ewid. [...] w miejscowości [...]. Z projektu zagospodarowania terenu wynika, że ściana spornego budynku mieszkalnego od strony frontowej została usytuowana "bezpośrednio" przy granicy z sąsiednią działką nr ewid. [...] należącą do Skarbu Państwa, a jedna ze ścian "bocznych" została usytuowana bezpośrednio przy granicy z działką nr ewid. [...], należącą do Gminy [...]. Analiza projektu budowlanego zatwierdzonego kontrolowaną decyzją wykazała, że okap projektowanego budynku wystaje 0,50 m poza obrys budynku (rys. nr 7, "Rzut parteru").
Wobec powyższego, zdaniem organu, należało stwierdzić, że projektowany budynek niewątpliwie przekracza granice działki nr ewid. [...] - jego okap zaprojektowany został na działkach nr ewid. [...] i [...], a inwestor w toku postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę nie wykazał, że posiada prawo do dysponowania na cele budowlane nieruchomościami stanowiącymi działki nr ewid. [...] oraz [...].
Powołując się na art. 156 § 1 kpa organ uznał, że decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2002 r. nr [...], została wydana z rażącym naruszeniem art. 32 ust. 4 pkt 2 oraz art. 33 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego, bowiem inwestor nie wykazał prawa do dysponowania wszystkimi nieruchomościami inwestycyjnymi na cele budowlane. Jednocześnie skoro inwestor uzyskał decyzję Wójta Gminy [...]z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...], ustalającą warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla spornej inwestycji, to nie doszło do rażącego naruszenia art. 32 ust. 4 pkt 1 Prawa budowlanego oraz art. 33 ust. 2 pkt 3 Prawa budowlanego.
Analizując usytuowanie spornego budynku mieszkalnego oraz spornego budynku garażowego względem granic z działkami sąsiednimi, organ uznał, że usytuowanie ww. budynków narusza § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Tym samym sporne pozwolenie na budowę zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. c Prawa budowlanego w związku z § 12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia.
W zakresie usytuowania przedmiotowego budynku mieszkalnego względem południowej i wschodniej granicy z działkami sąsiednią nr ewid. [...] - z uwagi na znaczną odległość projektowanego budynku mieszkalnego od tych granic działki nie stwierdzono rażącego naruszenia prawa w tym zakresie.
W ocenie organu drugiej instancji sporna decyzja o pozwoleniu na budowę rażąco narusza wymogi decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...]utego 2002 r. nr [...], w części dotyczącej powierzchni garażu wolnostojącego. Zgodnie z postanowieniami ww. decyzji o warunkach zabudowy garaż powinien posiadać wymiary 5 m x 4 m, co daje powierzchnię 20 m². Natomiast, jak wynika z projektu budowlanego zatwierdzonego spornym pozwoleniem - garaż posiada powierzchnię zabudowy 127 m². Powyższe dowodzi, iż decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2002 r. o pozwoleniu na budowę została wydana z rażącym naruszeniem art. 35 ust. 1 pkt b Prawa budowlanego wobec niezgodności udzielonego pozwolenia na budowę z wymogami decyzji o warunkach zabudowy.
Ponadto organ wskazał, że inwestorka – W. B. - w dniu [...] sierpnia 2002 r. złożyła wniosek o wydanie pozwolenia na budowę domu mieszkalnego jednorodzinnego oraz garażu wolnostojącego na dz. nr ewid. [...] w obrębie [...]. Jak natomiast wynika z kontrolowanej decyzji Wójta gminy [...] z dnia [...] września 2002 r. udzielono pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego, garażu, przyłącza wodociągowego i kanalizacyjnego, zbiornika bezodpływowego prefabrykowanego na nieczystości, płyty fundamentowej w celu ustawienia zbiornika gazu. Oznacza to, że decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2002 r., w części zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej W. B. pozwolenia na budowę przyłącza wodociągowego i kanalizacyjnego, zbiornika bezodpływowego prefabrykowanego na nieczystości, płyty fundamentowej w celu ustawienia zbiornika gazu na dz. nr ewid. [...] w obrębie [...] - została wydana z naruszeniem art. 32 ust. 4 pkt 1 Prawa budowlanego.
- 4. Zdaniem Sądu, stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia nie budzi wątpliwości.
- II. Zarzuty podniesione w skardze i stanowiska pozostałych stron
- 1. Skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli W. i W. B..
Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:
- 1) art. 10 kpa, polegające na nie zapewnieniu im, jako stronom tego postępowania, czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem zaskarżonej decyzji, umożliwienia nam wypowiedzenia, tzw. "ostatniego słowa", bowiem w aktach sprawy brak jest dowodów świadczących o tym, aby organ drugiej instancji doręczył im stosowne zawiadomienie w tym zakresie;
- 2) art. 107 § 3 kpa, ponieważ uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada warunkom określonym tymi przepisami; nie wyjaśniono i wykazano jakie wady o charakterze materialnym, a nie formalnym, tkwią w samej decyzji i na czym one polegają; tą kwestią organ odwoławczy w ogóle się nie zajął, koncentrując się jedynie na wadliwości postępowania dowodowego, poprzedzającego wydanie decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2002 r.;
- 3) art. 16 § 1 kpa, poprzez wadliwe przeprowadzenie postępowania administracyjnego w trybie nadzwyczajnym;
- 4) art. 156 § 1 kpa, poprzez błędne uznanie iż decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2002 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa, i powołali orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące wykładni zwrotu "rażące naruszenie prawa";
- 5) art. 7 kpa, polegające na nie podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co miało decydujący wpływ na wydanie zaskarżonych decyzji organów obu instancji; organy błędnie ustaliły, że okap budynku wystaje 0.50 m poza obrys budynku, że na sąsiedniej działce nr ewid. [...] (względem działki inwestycyjnej) istnieje budynek w odległości 4 m, gdyż w sensie formalnym działka ta nie jest zabudowana, jako że znajdujący się na niej zdewastowany barak, stanowi samowolę budowlaną, a przy tym nie jest budynkiem, w rozumieniu przepisów art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego.
Zdaniem skarżących w zaskarżonej decyzji organ nie ustosunkował się do zarzutów odwołania.
- 2. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
- III. Podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Przez prawo należy rozumieć prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
2. Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. stwierdzającą na wniosek Gminy [...] nieważność decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2002 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej W. B. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, garażu, przyłącza wodociągowego i kanalizacyjnego, zbiornika bezodpływowego prefabrykowanego na nieczystości, płyty fundamentowej w celu ustawienia zbiornika na gaz propan na działce nr [...] położonej w obrębie [...].
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Sąd podziela stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
3.1. Jak wynika z akt sprawy, postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. o stwierdzenie nieważności decyzji własnej z dnia [...] września 2002 r.
3.2. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym, stanowi formę nadzoru. Przedmiotem tego postępowania jest wyłącznie ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna poddana nadzorowi w nadzwyczajnym trybie jest dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. A zatem, w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej obowiązkiem organu jest wyłącznie rozpatrzenie sprawy w granicach określonych w art. 156 § 1 kpa, co oznacza, że w postępowaniu tym organ administracji nie jest władny rozstrzygnąć sprawę co do istoty, jak może to uczynić w postępowaniu odwoławczym, może działać tylko jako organ kasacyjny.
Stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 kpa, a ponieważ przesłanki stwierdzenia nieważności zostały wymienione wyczerpująco w art. 156 § 1 kpa, powinny być interpretowane dosłownie, a nie rozszerzająco.
Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji administracyjnej jest jednoznacznie sprzeczna z treścią przepisu prawa, i gdy taka decyzja nie może być zaakceptowana przez organy praworządnego państwa powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego.
Nie jest rażącym naruszeniem prawa rozstrzygnięcie wynikające z odmiennej interpretacji przepisu, nawet jeżeli później zostanie ono uznane za nieprawidłowe. Rażącym naruszeniem prawa nie jest również błąd w wykładni przepisu, który, nawet przy zastosowaniu wszelkich zasad poprawnej interpretacji, może być interpretowany odmiennie. Rażącym naruszeniem prawa jest przekroczenie prawa, czyli naruszenie w sposób oczywisty i jednoznaczny przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Jeśli zastosowanie przepisu prawa wymaga interpretacji i subsumcji do konkretnego stanu faktycznego – nie ma rażącego naruszenia prawa.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowo-administracyjnym o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - czyli skutki, które wywołuje decyzja. O tym, czy naruszenie prawa jest "rażącym", decyduje ocena skutków społeczno-gospodarczych, jakie dane naruszenie za sobą pociąga. Za "rażące" należy uznać wyłącznie takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności. Utożsamianie tego pojęcia z każdym naruszeniem jest oczywiście wadliwe. Nie każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa może być uznane za rażące, nie jest też decydujący charakter przepisu, jaki został naruszony.
3.3. Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...] o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wydanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 z późn. zm.) ustalił dla W. B. warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie doku jednorodzinnego podpiwniczonego o wym. 17 m x 10 m, powierzchni zabudowy 170 m², kubaturze 750 m³, budowie garażu wolnostojącego o wym. 5 m x 4 m, wykonaniu płyty fundamentowej o wym. 2 m x 3 m x 0,3 m w celu ustawienia zbiornika gazu propan o poj. 2700 l wykonaniu przyłącza do budynku, wykonaniu bezodpływowego zbiornika na nieczystości oraz przyłącza wodociągowego - na działce nr ewid. [...].
Z akt sprawy wynika również, że W. B. pismem z dnia [...] sierpnia 2002 r. wniosła o udzielenie pozwolenia na budowę spornej inwestycji oraz złożyła do akt sprawy wypis z aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 2001 r. stanowiący dowód na dysponowanie przez nią na cele budowlane nieruchomością stanowiącą działkę nr ewid. [...], a Wójt [...] decyzją z dnia [...] września 2002 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, garażu, przyłącza wodociągowego i kanalizacyjnego, zbiornika bezodpływowego prefabrykowanego na nieczystości, płyty fundamentowej w celu ustawienia zbiornika na gaz propan na działce nr [...] położonej w obrębie [...].
Z projektu zagospodarowania terenu wynika, że ściana spornego budynku mieszkalnego od strony frontowej została usytuowana bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką nr ewid. [...] należącą do Skarbu Państwa, a jedna ze ścian bocznych została usytuowana bezpośrednio przy granicy z działką nr ewid. [...], należącą do Gminy [...]. Jak słusznie zauważył organ, analiza projektu budowlanego zatwierdzonego kontrolowaną decyzją wykazała, że okap projektowanego budynku wystaje 0,50 m poza obrys budynku (rys. nr 7, "Rzut parteru"), wobec czego projektowany budynek niewątpliwie przekracza granice działki nr ewid. [...] - jego okap zaprojektowany został na działkach nr ewid. [...] i [...], a inwestor w toku postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę nie wykazał, że posiada prawo do dysponowania na cele budowlane nieruchomościami stanowiącymi działki nr ewid. [...] oraz [...].
3.4. Zgodnie z art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126), według stanu obowiązującego na dzień [...] września 2002 r., pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto wykazał prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a stosownie do art. 33 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego, do wniosku o pozwolenie należy dołączyć dowód stwierdzający prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Skoro W. B. w toku postępowania w sprawie o udzielenie pozwolenia na budowę nie wykazała prawa dysponowania nieruchomościami stanowiącymi działki nr ewid. [...] i [...] na cele budowlane, oznacza to, jak słusznie stwierdził organ, że decyzja z dnia [...] września 2002 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 32 ust. 4 pkt 2 art. 33 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego.
Sąd podziela stanowisko organu, że z analizy usytuowania spornego budynku mieszkalnego oraz spornego budynku garażowego względem granic z działkami sąsiednimi, wynika, że usytuowanie tych budynków narusza § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a zatem przedmiotowe pozwolenie na budowę zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. c Prawa budowlanego w związku z § 12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia.
Słusznie organ stwierdził również, że decyzja o pozwoleniu na budowę rażąco narusza wymogi decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2002 r. w części dotyczącej powierzchni garażu wolnostojącego, bowiem, zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy garaż powinien posiadać wymiary 5 m x 4 m, a zatem 20 m², natomiast, z projektu budowlanego zatwierdzonego spornym pozwoleniem wynika, że garaż posiada powierzchnię zabudowy 127 m², co wskazuje, że decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2002 r. o pozwoleniu na budowę została wydana z rażącym naruszeniem art. 35 ust. 1 pkt b Prawa budowlanego wobec niezgodności udzielonego pozwolenia na budowę z wymogami decyzji o warunkach zabudowy.
Z akt sprawy wynika, co wskazał organ, że inwestorka W. B. w dniu [...] sierpnia 2002 r. złożyła wniosek o wydanie pozwolenia na budowę domu mieszkalnego jednorodzinnego oraz garażu wolnostojącego na działce nr ewid. [...] w obrębie [...], natomiast kontrolowanej decyzji Wójta gminy [...] z dnia [...] września 2002 r. wynika, że udzielono pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego, garażu, przyłącza wodociągowego i kanalizacyjnego, zbiornika bezodpływowego prefabrykowanego na nieczystości, płyty fundamentowej w celu ustawienia zbiornika gazu. Oznacza to, że decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2002 r., w części zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej W. B. pozwolenia na budowę przyłącza wodociągowego i kanalizacyjnego, zbiornika bezodpływowego prefabrykowanego na nieczystości, płyty fundamentowej w celu ustawienia zbiornika gazu na dz. nr ewid. [...] w obrębie [...] - została wydana z naruszeniem art. 32 ust. 4 pkt 1 Prawa budowlanego.
- 3.5. Podzielić należy stanowisko organu, że skutki naruszenia powyższych przepisów są poważne - przepisy te mają charakter bezwzględnie obowiązujący, dotyczą poszanowania prawa własności oraz gwarancji porządku zagospodarowania przestrzennego, a akceptowanie tego rodzaju naruszeń byłoby akceptacją społecznie nagannej tendencji obchodzenia czy nawet naruszania obowiązujących przepisów dotyczących zagospodarowania terenu.
- IV. Wobec powyższego, odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, iż są one niezasadne.
- V. Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane.
Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, w szczególności art. 10 kpa, 107 § 3, 16 § 1, 156 § 1, 7 kpa - wymienionych w skardze, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
- VI. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji.
- - ---------------------- 6