Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wraz ze skargą wniesioną na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. Nr [...] wpłynął na uzupełnionym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy M. K. w którym wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych. We wniosku przedstawił swoją sytuację finansową, majątkową i rodzinną.
W niniejszej sprawie zważono, co następuje:
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.
Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepub.).
Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia).
Z powyższego wynika, że strona ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych ale po spełnieniu przesłanek wskazanych w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy.
Oceniając dane przedstawione w formularzu uznano, że wnioskodawca nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Z nadesłanego formularza wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Wspólnie utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur w wysokości 4.800,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawca podał, że posiada dom o pow. 208m ² wraz z działką na której jest on posadowiony o pow. 400 m ². Dodał, że posiada także z małżonką mieszkanie o pow. 53 m ². Oświadczył, że nie posiada oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych.
Wnioskodawca wskazał, że ponosi następujące wydatki tj. koszty związane z utrzymaniem domu w wysokości 760,00 złotych miesięcznie, koszty związane z utrzymaniem mieszkania w wysokości 420,00 złotych miesięcznie, spłata kredytu zaciągniętego na dom w wysokości 618,32 CHF miesięcznie co w przeliczeniu po średnim kursie waluty na dzień 20 lutego 2014 r. (cena za 1 funt (CHF) 3,424 złotych) stanowi kwotę w wysokości 2.117,12 złotych. Po podsumowaniu wydatki te wynoszą ok. 3.297,12 złotych.
Biorąc pod uwagę powyższe dane stwierdzono, że wnioskodawca jest w stanie samodzielnie ponosić w całości koszty sądowe bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla siebie i rodziny. Zaznaczyć bowiem należy, iż instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie jedynie wobec osób znajdujących się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej zaspokojenie bieżących potrzeb.
Mając na uwadze powyższe tj. stan posiadania, osiągany stały dochód przez wnioskodawcę i jego małżonkę uznano, że do takich osób nie można go zaliczyć. Podkreślić należy, że prawo pomocy nie może być nadużywane w sytuacji gdy, wnioskodawca wraz z żoną posiadają stały i niemały dochód miesięczny. W przedmiotowej sprawie wnioskodawca z małżonką mają zapewnione potrzeby bytowe o czym świadczy wysokość miesięcznego dochodu jaki wspólnie uzyskują tj. w wysokości 4.800,00 złotych miesięcznie. Posiadanie przez wnioskodawcę i jego małżonkę miesięcznych dochodów w takiej wysokości wyklucza możliwość, uznania go za osobę wykazującą trudności w zakresie zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i nie będącą w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, a w szczególności posiada stały miesięczny dochód, to powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego.
Argumentem za przyznaniem prawa pomocy nie może być również fakt zaciągnięcia przez wnioskodawcę kredytu i spłaty rat miesięcznych w wysokości 618,32 CHF miesięcznie. Wskazać należy, iż aby uzyskać, a następnie spłacać kredyt skarżący winien uprzednio wykazać wysoką zdolność kredytową, czyli zdolność do terminowej spłaty zadłużenia wraz z towarzyszącymi mu kosztami dodatkowymi.
Obowiązek zaś spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z wniosku nie wynika, że wnioskodawca miał problemy ze spłatą rat kredytu z uzyskiwanych dochodów.
Dbałość o płynność finansową i regulowanie zobowiązań prywatnoprawnych nie wyklucza konieczności regulowania nie mniej ważnych należności o charakterze publicznoprawnym, np. wpisu sądowego. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., I OZ 83/06).
Odmawiając przyznania prawa pomocy uwzględniono również fakt, iż koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami.
W tych okolicznościach oceniono, że wnioskodawca jest w stanie samodzielnie ponieść koszty sądowe bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla siebie i małżonki.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.