Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 15 lipca 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącym – B. Z. i J. Z. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu referendarz wskazał, że jest to kolejny wniosek w przedmiocie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych złożony w niniejszej sprawie. Poprzedni wniosek skarżących został rozstrzygnięty prawomocnym postanowieniem z dnia 10 lutego 2016 r. Referendarz podkreślił, że zmiana stanowiska i odmienne rozstrzygnięcie w przedmiocie aktualnie rozpatrywanego wniosku o przyznanie prawa pomocy jest możliwe wyłącznie, jeśli nastąpiła zmiana okoliczności, które stanowiły podstawę wcześniejszego orzeczenia wydanego w przedmiocie prawa pomocy. Wniosek taki może być zatem uwzględniony tylko wówczas, gdy nastąpiło istotne pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy.
W ocenie referendarza sądowego skarżący nie wykazali w sposób bezsporny i niebudzący wątpliwości, aby w okresie pomiędzy złożeniem pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy, a wnioskiem z dnia 6 maja 2016 r. zaszły takie zmiany w ich sytuacji finansowej, które uzasadniałyby zmianę postanowienia wydanego w niniejszej sprawie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący nie udowodnili, że nastąpiło pogorszenie ich sytuacji finansowej w stosunku do sytuacji opisanej we wcześniejszym wniosku, brak jest więc podstaw do uwzględnienia kolejnego wniosku skarżących o zwolnienie od kosztów sądowych.
Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw.
W sprzeciwie skarżący podnieśli, że od lutego 2016 r. prowadzą ze swoją córką osobne gospodarstwa domowe. Do końca stycznia 2015 r. mieszkanie stanowiące wspólność skarżących zajmowała ich rodzina z małym dzieckiem. Po zwolnieniu lokalu przeprowadziła się do niego córka skarżących i od tego czasu prowadzi ona samodzielne gospodarstwo domowe. Ponadto skarżący wskazali, że ich sytuacja uległa znacznemu pogorszeniu bowiem z końcem czerwca 2016 r. skarżący stał się osobą bezrobotną. Tym samym wskazane w formularzu zobowiązania finansowe pozostały bez zmian, natomiast zmniejszeniu uległ dochód skarżących.
Jak wynika z zaświadczenia z dnia 25 października 2016 r. wydanego przez Urząd Pracy w [...], skarżący od 4 lipca 2016 r. figuruje jako osoba bezrobotna od dnia 4 lipca 2016 r. Za okres 1.092016 r. – 30.09.2016 r. pobrał świadczenie w wysokości 997,40 zł brutto (851,63 zł netto). Od 2 października skarżącemu przysługiwać będzie zasiłek w wysokości 783,20 zł brutto (678,71 zł netto). Zasiłek przysługuje do 365 dni.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Na wstępie zauważyć trzeba, że wniosek z dnia 9 maja 2016 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) jest kolejnym wnioskiem skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych złożonym w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2015 r., po rozpoznaniu wcześniejszego wniosku, referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu, następnie po rozpoznaniu sprzeciwu skarżących, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 10 lutego 2016 r. odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W dniu 9 maja 2016 r. skarżący złożyli ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, który to wniosek został rozpoznany przez referendarza sądowego. Postanowieniem z dnia 15 lipca 2016 r. referendarz odmówił przyznania skarżących prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wobec braku podstaw do zastosowania art. 165 p.p.s.a.
Zgodnie z treścią art. 165 p.p.s.a postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Tym samym orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy może być zmienione musi jednak nastąpić zmiana okoliczności sprawy (stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych), które stanowiły podstawę wcześniejszego orzeczenia. Wniosek taki może zatem być uwzględniony wówczas, gdy nastąpiło istotne pogorszenie sytuacji materialnej wnioskodawcy.
W ocenie Sądu sytuacja skarżących, wobec okoliczności, iż skarżący od 4 lipca 2016 r. figuruje w ewidencji bezrobotnych, uległa zmianie. Skarżący otrzymuje co prawa świadczenie w postaci zasiłku, jednakże jest ono znacznie niższe aniżeli uzyskiwany wcześniej dochód. Natomiast jak wskazali skarżący ich zobowiązania nie uległy zmniejszeniu. W ocenie Sądu sytuacja finansowa skarżących uległa zmianie uzasadniającej przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
W związku z powyższym Sąd postanowił o przyznaniu skarżącym prawa pomocy na podstawie art. 165 oraz art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.