Uzasadnienie
W dniu 8 października 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek o przyznanie prawa pomocy T. B. na formularzu PPF. Wniosek ten został rozpoznany postanowieniem referendarza sądowego z dnia 8 grudnia 2014 r., na które został złożony sprzeciw, stąd w oparciu o przepis art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., straciło ono moc, a sprawa przyznania prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo.
Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i synem. Z treści wniosku wynika, iż skarżący posiada mieszkanie w [...] przy ul. K. o powierzchni 35,96 m2 o wartości ok. 287 680 zł, ponadto razem z żoną posiadają spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego w [...] przy ul. A. o powierzchni 61 m2 o wartości ok. 488 000 zł. Żona skarżącego posiada także nieruchomość rolną o powierzchni 3,53 ha. Skarżący oświadczył, że jedynym dochodem trzyosobowego gospodarstwa domowego jest kwota 2 720 zł brutto, na którą składa się renta skarżącego i dochody z najmu mieszkania. Podniósł, że syn pracuje dorywczo i wszystkie środki wydaje na swoje potrzeby, obecnie poszukuje pracy. Do wydatków zaliczył: czynsz za mieszkanie przy ul. A. – 694 zł, czynsz za mieszkanie przy ul. K. – 594 zł, wydatki na leki – ok. 200 zł, opłaty za gaz – ok. 35 zł, za telefon – 150 zł, za prąd – ok. 260 zł, internet i telewizję – 68 zł, wydatki na odzież, obuwie, środki czystości – ok. 100 zł.
W dodatkowym piśmie złożonym na wezwanie Sądu wskazał, że nie posiada odcinka renty, bowiem otrzymuje rentę na konto, żona nie pracuje, zajmuje się domem, nie uzyskuje dochodów z gospodarstwa rolnego, w 2014 roku otrzymała dopłatę do nieruchomości rolnej w wysokości 2 627,50 zł. Oświadczył, że 23 października 2014 r. otrzymał rentę w kwocie 1 175,17 zł. oraz, że nie wie, jakie syn ma dochody, gdyż jest na swoim utrzymaniu.
W sprzeciwie wnioskodawca nie wskazał dodatkowych informacji wskazujących na trudną sytuację materialną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych bądź ustanowieniu pełnomocnika z urzędu.
Zaznaczyć należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek, środki majątkowe, a w szczególności zaś posiada zgromadzone oszczędności pieniężne, to powinna partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania sądowego.
Powołany wyżej przepis wskazuje, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy.
W niniejszej sprawie Sąd uznał, że na podstawie przedstawionych danych w formularzu wniosku PPF oraz w dodatkowych pismach wyjaśniających, iż wnioskodawca nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ponieważ skarżący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy.
T. B. posiada majątek w postaci dwóch mieszkań, z których jedno służy wyłącznie w celu wynajmu. Ponadto żona posiada gospodarstwo rolne o pow. ponad 3,5 ha, do którego otrzymała dopłatę w 2014 r. w wysokości 2 627,50 zł. Okoliczności te wskazują, że wnioskodawcy nie można zaliczyć do osób ubogich, a tylko takim osobom powinno przyznawać się prawo pomocy.
W dalszej kolejności należy wskazać, że wnioskodawca nie wyjaśnił precyzyjnie kwestii dochodów uzyskiwanych przez syna. W formularzu wskazano, że syn pozostaje razem w gospodarstwie domowym z wnioskodawcą i jego żoną. Natomiast nie podano jego dochodów, które należy uwzględnić przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pamiętać należy, że przy badaniu sytuacji materialnej wnioskodawcy nie można ograniczać się jedynie do jego dochodów i składników posiadanego majątku, lecz należy również uwzględnić sytuację majątkową i dochody wszystkich domowników prowadzących wspólne gospodarstwo domowe zwłaszcza, że zgodnie z art. 87 w związku z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz. U. z 2012 r., poz. 788) rodzice i dzieci mają obowiązek wzajemnego wspierania się i dostarczania środków utrzymania. Porównanie takie jest konieczne dla oceny rzeczywistych możliwości finansowych strony składającej wniosek (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 29 listopada 2012 r. sygn. akt II GZ 442/12 Lex nr 1240669, z dnia 10 września 2013 r. I GZ 375/13 Lex nr 1363597). W dodatkowym piśmie z dnia 7 listopada 2014 r. wnioskodawca wskazał, że syn jest na swoim utrzymaniu i nie zna jego dochodów.
W tej sytuacji Sąd uznał, że udzielone przez skarżącego informacje nie są spójne i wiarygodne i nie dają wystarczającej podstawy do przyznania prawa pomocy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. W sytuacji, w której zachodzą rozbieżności pomiędzy poszczególnymi dokumentami lub oświadczeniami, gdy strona w sposób wybiórczy bądź ze sobą sprzeczny przedstawia okoliczności związane z sytuacją materialną, niemożliwe jest dokonanie rzetelnej oceny jej sytuacji finansowej, a tym samym uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 lipca 2013 r. II FZ 371/13 Lex nr 1347052, z dnia 13 stycznia 2011 r. I GZ 456/10 Lex nr 741446, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 września 2010 r. I SA/Rz 478/10 Lex nr 764503, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 kwietnia 2014 r. I SA/Bd 1172/13 Lex nr 1457060).
Mając na uwadze powołane okoliczności uznano, że T. B. nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.