Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009r., znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (jednolity tekst: Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późniejszymi zmianami, zwana dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania [...] od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2009r., znak: [...], uchylił w całości powyższą decyzję i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia [...] maja 2007r., Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...], umorzył postępowanie administracyjne w sprawie budowy ogrodzenia na terenie [...] przy ul. [...] oraz przy ul. [...] w [...].
Następnie po wszczęciu na wniosek [...] postępowania o stwierdzenie nieważności w/w decyzji [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2009r., znak: [...], odmówił stwierdzenia jej nieważności.
Rozpoznając odwołanie od ww. decyzji organu pierwszej instancji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że [...] nie przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu nieważnościowym, gdyż nie jest właścicielem, użytkownikiem wieczystym ani też zarządcą działki znajdującej się w obszarze oddziaływania spornego obiektu budowlanego. Przedmiotowe ogrodzenie nie ma wpływu na wykonywanie przez [...] prawa własności nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...], zatem nie może ona wnieść prawnie skutecznego wniosku o stwierdzenie nieważności w/w decyzji organu powiatowego z dnia [...] maja 2007r.
W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiotowej sprawie zastosowanie winien znaleźć przepis art. 157 § 3 k.p.a., w trybie którego należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Wobec wszczęcia jednak postępowania przez organ pierwszej instancji, organ II instancji zobowiązany był uchylić decyzję i umorzyć postępowanie przed organem pierwszej instancji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2009r., złożyła [...] wnosząc o jej uchylenie. Wskazała, że z naruszeniem przepisu art. 28 k.p.a. została pozbawiona przymiotu strony. Podniosła, że wywodzi swój interes prawny z faktu złożenia w dniu 5 września 2008r. do Sądu Rejonowego dla [...] wniosku o stwierdzenie zasiedzenia służebności gruntowej obciążającej nieruchomość, na której położone są budynki o nr [...], [...] oraz [...]wraz z wykonanym samowolnie ogrodzeniem przy ul. [...] (sygnatura akt: [...]).
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.
Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.
Przedmiotowe postępowanie było prowadzone w trybie nadzwyczajnym, niewaźnościowym. W tym miejscu podkreślenia wymaga fakt, że zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie nieważnościowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W związku z powyższym, aby organ mógł prowadzić postępowanie na żądanie strony, niezbędne jest ustalenie czy z wnioskiem o stwierdzenie nieważności aktu wystąpił podmiot legitymująca się przymiotem strony w danym postępowaniu.
Ponadto w orzecznictwie sądowym przyjmuje się jednolicie, że postępowanie o stwierdzenie nieważności jest nowym postępowaniem, a więc na nowo ustala się krąg stron postępowania. Tak więc nie zawsze ten kto był stroną w postępowaniu zwykłym jest automatycznie stroną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności i odwrotnie.
Zgodnie z art. 28 k. p. a. stroną jest każdy kto ma interes prawny. Tak więc osoba, która składała wniosek o stwierdzenie nieważności musi wykazać swój interes prawny w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza ustalenie powszechnie obowiązującego przepisu prawa -najczęściej materialnego na podstawie, którego formułuje się żądania i obowiązki. Tylko zatem taki przepis prawa stanowiąc podstawę interesu prawnego, stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową w postępowaniu administracyjnym. O tym, czy podmiot ten ma interes prawny nie może decydować jedynie sama wola tego podmiotu z różnych przyczyn zainteresowanego prowadzeniem tegoż postępowania. Interes prawny nie jest tożsamy z interesem faktycznym, który oznacza, iż określony podmiot jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz to "zainteresowanie" nie znajduje oparcia w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, które stanowiłoby podstawę żądania stosownych czynności organu administracji.
W procesie budowlanym o tym, kto ma przymiot strony rozstrzyga prawo budowlane. Zgodnie z przepisem art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, który stanowi wobec regulacji art. 28 k.p.a. lex specialis stroną postępowania w sprawie o pozwolenie budowlane jest ten, kto jest właścicielem, użytkownikiem wieczystym, zarządcą nieruchomości pozostającą w obszarze oddziaływania obiektu. Za obszar oddziaływania obiektu należy uznać obszar określony dla projektowanego obiektu budowlanego w chwili wszczęcia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę tego obiektu, na podstawie jego rodzaju i charakterystyki. Właściciele, użytkownicy wieczyści i zarządcy nieruchomości sąsiadujących z projektowaną budową, muszą wskazać konkretny przepis, przewidujący w konkretnej sytuacji ograniczenie w swobodnym korzystaniu z ich nieruchomości, wprowadzone ze względu na powstanie w sąsiedztwie określonego obiektu budowlanego.
Tylko ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości wynikające z konkretnego przepisu prawa dają podstawę do uczestnictwa w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pozwolenia na budowę. Natomiast ograniczenia, które nie są wynikiem istnienia przepisów prawnych nie dają podstawy do uznania danego podmiotu za stronę postępowania w tego typu sprawie, wówczas, bowiem istnieje interes faktyczny, a nie interes prawny. Pojęcie "interes prawny" nie zostało zdefiniowane w przepisach kodeksu, doktryna i orzecznictwo przyjmuje, że oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego.
Zatem rzeczą organu w pierwszej kolejności jest ustalenie czy osoba składająca wniosek o stwierdzenia nieważności jest do złożenia takiego wniosku uprawniona, a jeśli tak to w następnej kolejności organ ustala krąg osób będących stronami danego postępowania i rozstrzyga sprawę. W przypadku gdy organ ustali brak interesu prawnego, bez względu na to czy istnieje interes faktyczny, osoby składającej wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji powoduje to niedopuszczalność rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w tym przedmiocie. W sytuacji, gdy już z żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wynika w sposób oczywisty, że podmiot wnoszący żądanie nie ma interesu prawnego, winna nastąpić odmowa stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 157 § 3 Kpa.
W przedmiotowej sprawie ogrodzenie położone między budynkami o nr [...] i [...] oraz [...] i [...], przy ul. [...] w [...] nie mają żadnego wpływu na wykonywanie przez skarżącą [...] właścicieli sąsiedniej nieruchomości prawa własności, a tym bardziej w żaden sposób nie ograniczają tego prawa.
Będąca we władaniu [...] działka o nr ewid. [...] położona przy ul. [...] nie znajduje się w strefie oddziaływania ogrodzenia, położonych między budynkami o nr [...] i [...] oraz [...] i [...], przy ul. [...] w [...], będących przedmiotem prowadzonego przez PINB [...] postępowania. Powyższe oznacza, że [...] nie przysługuje przymiot strony postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] maja 2007 r., Nr [...], znak: [...], umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie budowy wzmiankowanego ogrodzenia, gdyż strona skarżąca nie posiada w rozpoznawanej sprawie interesu prawnego, a jedynie faktyczny, który nie stanowi przesłanki do uznania jej za stronę postępowania.
Skoro jednak w przedmiotowej sprawie organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne na wniosek podmiotu nie legitymującego się przymiotem strony, należało takie postępowanie umorzyć jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdza, iż w kontekście ustalonego stanu prawnego i faktycznego niniejszej sprawy, pozostają one bez wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia. W szczególności wszczęcie postępowania z wniosku skarżącej spółdzielni w sprawie zasiedzenia służebności gruntowej, nie może uzasadniać przyznania jej przymiotu strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] maja 2007r, Nr [...] umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie budowy ogrodzenia na terenie [...] przy ul. [...], [...] oraz przy ul. [...], [...] w [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)