Uzasadnienie
Sygna. akt VII SA/Wa 1925/10
Zakład Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr znak [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 - ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania P.P. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2010r. znak [...] przyznającej radcy prawnemu P.P. – kuratorowi wyznaczonemu przez sąd dla nieobecnego uczestnika postępowania – W.L. wynagrodzenie w łącznej kwocie 60 zł
- - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie miało następujący przebieg.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] w związku z zadłużeniem [...] Sp. jawna W.L., M. G., S. J., podjął czynności mające na celu przeniesienie odpowiedzialności za zobowiązania składkowe spółki na jej wspólnika -W.L.
W toku postępowania nie ustalono aktualnego miejsca pobytu ani zameldowania W.L. w związku z czym Sąd Rejonowy w [...] III Wydział Rodzinny i Nieletnich, na wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2009r. wyznaczył radcę prawnego P.P. kuratorem dla nieobecnego uczestnika postępowania – W.L., w celu reprezentowania jego interesów w postępowaniu administracyjnym.
Postępowanie administracyjne, z udziałem kuratora, zakończone zostało wydaniem, przez organ rentowy decyzji, od której nie zostało wniesione odwołanie do sądu powszechnego.
Następnie, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] decyzją z dnia [...] maja 2010r., przyznał kuratorowi P.P. - wynagrodzenie w kwocie 60,00 zł.
Po rozpoznaniu odwołania od ww. decyzji zapadła zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia [...] czerwca 2010 r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że czynności kuratora polegały na zapoznaniu się z aktami sprawy, odebraniu decyzji i ocenie możliwości jej zaskarżenia. Wnioskowane przez kuratora wynagrodzenie, uzależnione od wartości przedmiotu sporu w łącznej kwocie 290.15 zł jest w ocenie organu zbyt wysokie wobec nakładu pracy kuratora. Organ podkreślił, że nie ma aktu prawnego, który ściśle regulowałby zasady wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony postępowania administracyjnego. Wysokość tego wynagrodzenia uzależniona jest od oceny indywidualnego przypadku, a przy jego ustalaniu należy brać pod uwagę okoliczności sprawy oraz zasady gospodarności.
Ponieważ nie ma aktu prawnego, który regulowałby zasady wynagradzania kuratora ustanowionego dla strony postępowania administracyjnego przy jego ustalaniu należy brać także pod uwagę przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2010r., złożył P.P. wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji.
Zaskarżonej decyzji, zarzucił naruszenie § 11 ust. 2 cytowanego wyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r., poprzez jego błędne zastosowanie, naruszenie prawa materialnego, tj. § 6 pkt 4 cyt. rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie do obliczenia stawki należnego kuratorowi wynagrodzenia; naruszenie § 2 pkt 3 rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie i nie doliczenie do wynagrodzenia kuratora stawki VAT.
Skarżący podniósł, że rodzaj sprawy, w której był kuratorem jest całkowicie odmienny od tego, który określa § 11 ust. 2 rozporządzenia. Przepis ten dotyczy świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego, a więc gdy wnioskodawca występuje do ZUS o rentę lub emeryturę. W niniejszej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wystąpił z roszczeniem o zapłatę zaległości składkowych co oznacza, ze sprawa miała charakter typowo majątkowy, w związku z czym stawka wynagrodzenia winna być zatem uzależniona od wartości przedmiotu sporu.
P.P. wskazał, że przyznane wynagrodzenie w kwocie 60 zł nie uwzględniło zwrotu poniesionych wydatków w kwocie 70,55 zł. oraz należnego podatku VAT.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Przed przystąpieniem do oceny zaskarżonej decyzji we wskazanym wyżej zakresie, Sąd administracyjny zobowiązany jest do ustalenia, czy w danej sprawie jest właściwy rzeczowo do jej rozpoznania.
Szczegółowe unormowanie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych zawierają przepisy art. 1, art. 2, art. 3, art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.)
Zgodnie z art. 3 § 2 cytowanej ustawy kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 -4.
Ponadto, stosownie do art. 3 § 3 ustawy - sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
W świetle powyższych regulacji, nie wszystkie sprawy dotyczące relacji o charakterze administracyjnym (publicznoprawnym) zostały poddane przez ustawodawcę kognicji sądów administracyjnych. Istnieją bowiem od tej zasady wyjątki mające swoje umocowanie w przepisach rangi ustawowej.
W niniejszej sprawie decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2010r., na podstawie art. 83b ust. 1 i art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przyznano skarżącemu, jako wyznaczonemu kuratorowi, wynagrodzenie w kwocie 60 zł. Decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2010r. zaskarżoną do Sadu.
Organ wskazując, jako materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia art. 83b ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przyjął, że jest to rozstrzygniecie kończące postępowanie w sprawie incydentalnej nie związanej z istotą sprawy, lecz z czynnościami postępowania. Stosownie do art. 264 § 1 kpa. orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania zapada jednocześnie z wydaniem decyzji w sprawie, a zatem jest ono integralną częścią tego postępowania.
Wskazać nadto należy że zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1989r sygn. akt III CZP 117/88, OSNC 1990/1/11 wyznaczenie, przez sąd powszechny, na wniosek organu administracyjnego, przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego następuje na podstawie art. 184 k.r.o., a wynagrodzenie takiego przedstawiciela należy do kosztów postępowania administracyjnego.
Należy podkreślić, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja, w przedmiocie przyznania kuratorowi wynagrodzenia, zapadła w związku z postępowaniem administracyjnym, które zakończyła decyzją z dnia 3 grudnia 2009r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych orzekł o przeniesieniu odpowiedzialności na W.L. za zobowiązania składkowe [...] Sp. jawna W. L., M. G., S. J. Decyzja ta, wydana na podstawie art. 83 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych podlegała zaskarżeniu do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych o czym prawidłowo pouczono stronę.
Zasada racjonalności ustawodawcy, każe przyjąć, że nie powierzył aktów jednego postępowania administracyjnego, choć w różnym zakresie, dwu różnym rzeczowo sądom - powszechnemu co do decyzji w sprawie, a administracyjnemu co do decyzji w przedmiocie kosztów tego postępowania.
Mająca na uwadze powyższą argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja nie podlega kognicji sądów administracyjnych i orzekł, jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).