Uzasadnienie
Krajowy Sąd Dyscyplinarny Izby Architektów postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009 r., sygn. akt [...], po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku B. U. z dnia [...] sierpnia 2008 r. dotyczącego:
- 1. wznowienia postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej arch. G. K. zakończonego prawomocną decyzją Krajowego Sądu Dyscyplinarnego z dnia [...] lutego 2008 r., sygn. akt [...] (w I instancji sygn. akt [...]);
- 2. przekazania wznowionego postępowania innej, iż właściwa do rozpoznania okręgowej izbie architektów, z uwagi na stronniczość organów tej izby w prowadzeniu przedmiotowego postępowania;
- 3. wyłączenia od udziału we wznowionym postępowaniu w w/w sprawie arch. M. J. Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej oraz arch. M. G. Okręgowego rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Architektów, z uwagi na ich stronniczość w trakcie prowadzenia przedmiotowego postępowania;
- 4. wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przeciwko arch. M. J. Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej oraz arch. M. G. Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Architektów, w związku z rażącym naruszeniem przez te osoby przepisów postępowania i zasad etyki zawodowej w sprawie odpowiedzialności pani arch. G. K.;
działając na podstawie przepisu art. 65 § 1 i art. 66 § 1, art. 61 § 1 w związku z art. 28, art. 148 § 1 art. 24 § 3 i art. 26 § 2 pkt 1 oraz art. 230 k.p.a. w zw. z art. 11 ust. 1, art. 19 ust. 1 pkt 1 i art. 29 ust. 1 oraz w zw. z art. 33 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. z 2001 r. Nr 5, poz. 42 z późn. zm.), postanowił:
- 1. przekazać według właściwości Okręgowemu Sądowi Dyscyplinarnemu [...] Okręgowej Izby Architektów (dalej [...]) wniosek B. U. z dnia [...] sierpnia 2008 r. dotyczący wznowienia postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej arch. G. K. zakończonego prawomocną decyzją KSD z dnia [...] lutego 2008 r., sygn. akt [...] (w I instancji sygn. akt [...]);
- 2. postanowił, że wniosek B. U. o przekazanie sprawy o wznowienie postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej sygn. akt [...] (w I instancji sygn. akt [...]) i jego merytoryczne rozpoznanie sądowi dyscyplinarnemu innemu niż OSD [...] Okręgowej Izby Architektów nie stanowi podstawy do wszczęcia postępowania o wyłączenie organu wobec faktu, że został wniesiony przez osobę nieuprawnioną;
- 3. zawiadomić wnioskodawcę o możliwości wniesienia wniosku o wyłączenie od udziału w sprawie dotyczącej odpowiedzialności zawodowej arch. G. K., o której mowa w pkt 1) powyżej, po jej ewentualnym wznowieniu przez OSD [...]; wniosek ten w odniesieniu do:
- - Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej, należy złożyć do Krajowej Rady Izby Architektów (dalej KRIA) jako organu właściwego;
- - Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Architektów, należy złożyć do Rady [...] Okręgowej Izby Architektów ([...]) jako organu właściwego.
- 4. zawiadomić wnioskodawcę o możliwości wniesienia skargi na nieprawidłowe działanie:
- - arch. M. J. działającej jako Krajowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej do KRIA jako organu właściwego;
- - arch. M. G. Okręgowego działającej jako Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Architektów do [...] jako organu właściwego.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w zakresie punktu 1, organ przywołał przepisy art. 147 i 148 § 1 k.p.a., oraz wskazał, iż w świetle w/w artykułów organem właściwym do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania w sprawie sygn. akt [...] (w I instancji sygn. akt [...]) jest Okręgowy Sąd Dyscyplinarny [...] Okręgowej Izby Architektów.
W zakresie punktu 2 rozstrzygnięcia, organ zauważył, że w świetle przepisów k.p.a. wyłączenie od udziału w sprawie pracownika oraz organu (per analogiam osoby pełniącej funkcję rzecznika) następuje w ściśle określonych sytuacjach z mocy prawa, względnie z urzędu, na żądanie strony lub na żądanie pracownika organu. Organ stwierdził, iż B. U. nie była stroną postępowania, w sprawie sprawy sygn. akt [...] (w I instancji sygn. akt [...]), a zatem nie ma legitymacji do złożenia wniosku o przekazanie do rozpoznania sprawy innej, niż [...] Okręgowa Izba Architektów.
Krajowy Sąd Dyscyplinarny wskazał także, że nie znalazł również przesłanek do wyłączenia od udziału w sprawie [...] z urzędu.
Ponadto organ podniósł, iż w postępowaniu z zakresu odpowiedzialności zawodowej organem właściwym do rozpoznania wniosku o wyłączenie od udziału w sprawie osoby pełniącej funkcję OROZ oraz wyłączenia tego organu właściwa jest Okręgowa Rada danej Izby zgodnie z przepisem art. 24 § 3 k.p.a. i art. 26 § 2 pkt 1, w związku z przepisem art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. z 2001 r. Nr 5, poz. 42 z późn. zm.). Natomiast do rozpoznania wniosku o wyłączenie osoby pełniącej funkcję KROZ oraz wyłączenie tego organu na podstawie przepisu art. 24 § 3 k.p.a., art. 26 § 2 pkt 1 k.p.a. właściwa jest Krajowa Rada Izby Architektów zgodnie z art. 29 ust. 1 w związku z art. 33 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów.
W postanowieniu tym zawarto pouczenie o prawie wniesienia od niego zażalenia do Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Izby Architektów, "jako organu II instancji, w terminie 14 dni od daty otrzymania postanowienia, za pośrednictwem tutejszego sądu".
Powyższe postanowienie zostało doręczone B. U. w dniu 17 lutego 2009 r.
Pismem z dnia 1 marca 2009 r. (3 marca 2009 r. - wpływ do organu) B. U. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie organu I instancji.
Po rozpatrzeniu zażalenia, Krajowy Sąd Dyscyplinarny Izby Architektów postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r., sygn. akt [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Skargę na powyższe postanowienie Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Izby Architektów z dnia [...] marca 2009 r., sygn. akt [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła B. U., wnosząc o jego uchylenie, oraz o uchylenie zawiadomienia bez dat, o sygn. akt [...], informującym skarżącą o błędnym pouczeniu zawartym w w/w postanowieniu.
W uzasadnieniu swojej skargi B. U. wskazała, iż KSD IA II instancji w ślad za KSD IA I instancji powielił błąd dotyczący niezgodnego z przepisami ustalenia właściwości organu do wznowienia postępowania z zakresu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie arch. G. K.. Podniosła, że zgodnie z art. 150 § 1 k.p.a. organem właściwym w sprawie wymienionej w art. 149 k.p.a., jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji, a więc KSD IA w [...] (decyzja z dnia [...] lutego 2008 r., sygn. Akt [...]).
Skarżąca w swojej skardze odniosła się również do prowadzonego postępowania z zakresu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie arch. G. K. Stwierdziła, że OROZ rażąco naruszył obowiązujące przepisy, bowiem wszczął niewłaściwe postępowanie, niezgodnie z art. 45 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów, które następnie prowadził niezgodnie z art. 11 ust. 1 w/w ustawy oraz § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 października 2002 r.
Wskazała ponadto, iż z uwagi na zmianę trybu prowadzonego postępowania (z zakresu odpowiedzialności dyscyplinarnej na odpowiedzialność zawodową), została pozbawiona możliwości obrony swoich praw.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W konsekwencji sąd administracyjny dokonuje kontroli rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania.
Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Biorąc pod uwagę powyższe kryteria Sąd stwierdził, iż skarga powinna zostać uwzględniona, ponieważ zaskarżone postanowienie Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Izby Architektów z dnia [...] marca 2009 r., zapadło z rażącym naruszeniem prawa, co skutkować musiało stwierdzeniem jego nieważności i wyeliminowaniem z obrotu prawnego na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Zgodnie z przepisem art. 141 k.p.a. na postanowienie służy stronie zażalenie, gdy Kodeks tak stanowi, przy czym w sprawach nie uregulowanych w rozdziale dotyczącym zażaleń do tego rodzaju środków zaskarżenia mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań (art. 144 k.p.a.). Stosownie do treści art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.
Natomiast zgodnie z art. 141 § 2 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie.
Warunkiem skuteczności wniesienia środka odwoławczego jest zachowanie ustawowego terminu do jego dokonania, a uchybienie terminu powoduje jego bezskuteczność. Organ II instancji obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy środek odwoławczy został wniesiony w przewidzianym przepisami terminie.
Rozpatrzenie zażalenia (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa - art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Oznacza bowiem weryfikację postanowienia, które korzysta już z ochrony trwałości (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck, wyd. 8 z 2006 r., str. 598).
O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić w sytuacji wadliwości decyzji (postanowienia) w wyniku naruszenia norm prawnych normujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnym ciężarze gatunkowym. Tym samym rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku, gdy czynność zmierzająca do wydania decyzji administracyjnej (postanowienia) oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, lecz o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (por. m.in. wyroki NSA z 21 sierpnia 2001r., sygn. akt II SA 1726/00, LEX nr 51233, z 26 września 2000r., sygn. akt V SA 2998/99, LEX nr 51249 oraz z 5 października 2000r., sygn. akt III SA 2244/99, LEX nr 47084).
W ocenie Sądu, z takim przypadkiem rażącego naruszenia prawa mamy do czynienia w rozstrzyganej sprawie, bowiem Krajowy Sąd Dyscyplinarny Izby Architektów postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r., sygn. akt [...], rozpatrzył środek odwoławczy wniesiony z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 141 § 2 k.p.a., co więcej z naruszeniem przepisu art. 144 w związku z art. 127 § 3 k.p.a.
Wskazać należy, iż w treści postanowienia organu I instancji zawarto błędne pouczenie o możliwości wniesienia "zażalenia w terminie 14 dni od daty otrzymania postanowienia". Organ jednakże przed merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy obowiązany był uprzednio zbadać zachowanie przez stronę ustawowo określonego terminu do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Takich ustaleń organ nie przeprowadził.
W stanie faktycznym sprawy, postanowienie organu I instancji zostało doręczone B. U. w dniu 17 lutego 2009 r. Zatem termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upływał w dniu 24 lutego 2009 r. Jak natomiast wynika z akt sprawy "zażalenie" skarżącej z dnia 1 marca 2009 r. wpłynęło do organu w dniu 3 marca 2009 r. (data prezentaty).
W takiej sytuacji organ II instancji nie miał podstaw do merytorycznego rozpatrzenia "zażalenia" strony. Organ administracji winien stosownie do art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 127 § 3 wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Zauważyć należy, iż stosownie do treści art. 112 w związku z art. 126 k.p.a., błędne pouczenie w postanowieniu co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. W związku z powyższym, skarżącej przysługuje prawo złożenia wniosku do Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Izby Architektów o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od postanowienia z dnia [...] stycznia 2009 r.
W związku ze stwierdzeniem kwalifikowanej wadliwości zaskarżonego postanowienia, skutkującą koniecznością wyeliminowania go z obiegu prawnego, poza sferą rozważań Sądu w niniejszym postępowaniu pozostała kwestia merytorycznego odniesienia się do podniesionych w skardze zarzutów.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.