Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez T. C. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, w których wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem. Źródłem utrzymania rodziny wnioskodawcy są dochody z tytułu prowadzenia własnej działalności gospodarczej w wysokości 1 000 000 zł. rocznie (dochód za 2016 r.), co miesięcznie daje kwotę około 83 333 zł. W uzasadnieniu wniosku, zawartym w sprzeciwie od decyzji, wnioskodawca wskazał, że zwolnienie od wpisu i ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest zasadne z tego względu, iż wnioskodawca nie był inicjatorem postępowania administracyjnego i nie zamierza ponosić kosztów z tym związanych, jak też opłacać adwokata. Dodał, że pełnomocnik z urzędu jest konieczny z uwagi na skomplikowany charakter sprawy. Wskazał posiadanie domu o pow. 300 m2 o wartości około 1 miliona zł., innych nieruchomości o wartości około 4 milionów zł., przedmiotów wartościowych o wartości około 200 000 zł. Podał, że posiada kredyt obrotowy w wysokości 1 000 000 zł. inne koszty miesięczne to około 20 000 zł.
W sprawie zważono, co następuje.
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy.
Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie wnioskującej.
Prawo pomocy obejmować zatem powinno osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 131/12 Sąd ten wskazał, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (Lex nr 1121260).
Rozpoznając złożony przez T. C. wniosek należy wskazać, że wnioskodawca nie wykazał, by jego sytuacja materialna była tak trudna by kwalifikowała do przyznania prawa pomocy. Przede wszystkim należy wskazać, że wnioskodawca posiada stałe dochody (średnio za 2016 r. miesięcznie 83 333 zł.) i majątek w postaci nieruchomości, posiada przedmioty wartościowe. Okoliczności te wskazują, że stronę nie można zaliczyć do osób ubogich, a tylko takim należy przyznawać prawo pomocy, jako umożliwienie dostępu do sądu. Ponadto należy zauważyć, w uzasadnieniu wniosku nie wskazano żadnych okoliczności związanych z przesłankami przyznania prawa pomocy (wykazanie, że nie jest się w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania). W tej sytuacji trudno domniemywać, że wnioskodawca jest w trudnej sytuacji finansowej.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Podstawowy koszt sądowy w niniejszej sprawie to kwota 200 zł. wpisu sądowego od uiszczenia którego uzależnione jest nadanie sprawie biegu i rozpoznanie sprawy. Koszt ten bez wątpienia jest w zasięgu finansowym strony. Pozostałe koszty sądowe mogą się w sprawie nie pojawić, gdyż ich wystąpienie zależne będzie od woli stron (złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku, jeżeli uzasadnienie wyroku nie będzie sporządzane z urzędu - 100 zł., wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej - 100 zł.) Również opłacenie zawodowego pełnomocnika, z którego, jak wynika z akt administracyjnych, wnioskodawca korzystał na etapie postepowania przez organami administracji, wobec podanych zarobków, jest w zasięgu możliwości finansowych strony.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.