Uzasadnienie
W wyniku przeprowadzonego postępowania wszczętego na podstawie skargi wniesionej przez adw. K. W. reprezentującego pasażerów: M. K., Z. K., T. W., K. W., B. J., R. J., P. B., J. D., A. W -J, A. J., D. F., K. D., K. S., K. W., P. W., I. S., K. Z., E. L., O. L., W. K., A. K., V. K., M. S., K. T., P. S., P. O., W. L., E. Z.-L., J. K., G. S., J. P., T. W., J. B., B. B., A. W., B. C., T. G., J. T., D. T., A. K., Ł. S., E. B., R. B., B. K., T. K., I. C., R. C., A. S., W. S., B. J., J. J., D. J., T. L., P. L., H. P., J. P., J. C., M. G., R. K., K. B., M. B., H. B., H. Ż. i A. Ż., będących pasażerami lotu z dnia [...] września 2011 roku na trasie [...]- [...] /Republika [...]/ o oznaczeniu kodowym [...], Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wydał w dniu [...] września 2013 roku decyzję znak: [...], w której stwierdził naruszenie przez przewoźnika lotniczego [...]sp. z o.o. przepisu art. 7 ust. 1 lit. b Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez zaniedbanie obowiązku wypłaty w/w pasażerom odszkodowania w wysokości €400; ustalił termin usunięcia w/w nieprawidłowości w ciągu 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji, nałożył na przewoźnika lotniczego [...] sp. z o.o. karę pieniężną za naruszenie postanowień Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w łącznej wysokości 65.000,- zł.
Jak wynika z uzasadnienia motywem takiego rozstrzygnięcia było to, iż [...] sp. z o.o. ani nie wykazała, iż w sprawie do opóźnienia lotu [...] doszło w wyniku nadzwyczajnej okoliczności, ani nie wypłaciła pasażerom odszkodowania.
Spółka z o.o. [...] zwana dalej Przewoźnikiem wniosła o ponowne rozpatrzenie w/w sprawy. Przewoźnik w całości nie zgodził się z treścią decyzji i: podniósł, że w sprawie nastąpiło naruszenie procedury administracyjnej poprzez całkowite pominięcie argumentacji Przewoźnika odnośnie przedawnienia roszczeń:
ponownie podniósł zarzut przedawnienia;
podniósł również, że w sprawie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności skutkujące zwolnieniem Przewoźnika z obowiązku wypłaty odszkodowania;
Ponadto zakwestionował wysokość nałożonej kary pieniężnej.
Uzasadniając powyższe zarzuty Przewoźnik podniósł, że zgodnie z orzeczeniem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-139/11 termin na wytoczenie powództwa o odszkodowanie, o którym mowa w art. 5 i 7 Rozporządzenia "jest ustalany zgodnie z przepisami każdego państwa członkowskiego w dziedzinie przedawnienia roszczeń". Ponadto, ETS stwierdził, że: "dwuletniego okresu przedawnienia ustanowionego w art. 29 konwencji warszawskiej i w art. 35 konwencji montrealskiej nie można uznać za mający zastosowanie do powództw wytoczonych w szczególności na mocy art. 5 i 7 rozporządzenia nr 261/2004".
Przewoźnik wskazał, że zgodnie z art. 205 Prawa lotniczego: "Do umowy przewozu lotniczego, w tym czarteru lotniczego oraz do innych stosunków cywilnoprawnych związanych z przewozem lotniczym, nieuregulowanych przepisami niniejszej ustawy i umowami międzynarodowymi, stosuje się przepisy prawa cywilnego."
Skoro tak to, zdaniem Przewoźnika, roszczenie pasażera względem przewoźnika ma źródło w Rozporządzeniu, a jego charakter jest cywilnoprawny, mimo że jest dochodzone w postępowaniu administracyjnym. W prawie polskim przedawnienie roszczeń regulują przepisy art. 117 i n. kc oraz przepisy szczególne. W przypadku przewozu osób prawo przewiduje termin szczególny (art. 778 kc w zw. z art. 118 kc). Zgodnie z art. 778 kodeksu cywilnego "roszczenia z umowy przewozu osób przedawniają się z upływem roku od dnia wykonania przewozu, a gdy przewóz nie został wykonany - od dnia, kiedy miał być wykonany". Przewóz objęty skargą w niniejszym postępowaniu został wykonany w dniu [...] września 2011 r. W ciągu roku po tej dacie tj. do [...] września 2012 r. nie została dokonana żadna czynność, która mogła by skutkować przerwaniem biegu przedawnienia. Skarga w imieniu Pasażerów została złożona dopiero [...] listopada 2012 r. A zatem na podstawie przywołanego art. 778 kc roszczenie Pasażerów o odszkodowanie na podst. art 7 w zw. z art. 6 Rozporządzenia przedawniło się z upływem roku od dnia wykonania przewozu tj. w dniu [...] września 2012 r. W tej sytuacji, zgodnie z regułami prawa cywilnego dotyczącymi przedawnienia roszczeń, zdaniem Przewoźnika, może on skutecznie uchylić się od spełnienia świadczenia (art. 117 § 2 kc) powołując się na przedawnienie dochodzonego roszczenia, co niniejszym czyni.
Z ostrożności Przewoźnik poniósł, że w przypadku opóźnienia przedmiotowego lotu ([...] w dniu [...] września 2011 r.[...]) wystąpiły nadzwyczajne okoliczności, które w myśl art. 5.3 Rozporządzenia zwalniają przewoźników z obowiązku zapłaty ryczałtowego odszkodowania na rzecz pasażerów. Zdaniem Przewoźnika, bezpośrednią przyczyną opóźnienia rejsu były niezależne od przewoźnika zakłócenia komunikacyjne na terenie miasta [...] związane z odbywającym się w tym dniu Kongresem Kultury oraz maratonem [...], które spowodowały znaczne wydłużenie czasu dojazdu załóg z i na lotnisko oraz konieczność zarezerwowania hoteli dla załóg w znacznej odległości od lotniska (w [...]) w związku z nadzwyczajnym obłożeniem hoteli wrocławskich, co było wynikiem ww. wydarzeń na terenie tego miasta.
Przewoźnik zakwestionował również wysokość nałożonych kar pieniężnych twierdząc, że z treści art. 209b Prawa Lotniczego i z treści załącznika 2 do Prawa lotniczego nie wynika by kara miała być naliczana odrębnie od każdego pasażera. Ustawa nakłada karę za "naruszenie obowiązku" co wskazywałoby, że ustawodawca miał na celu nałożenie kary za naruszenie danego "typu" obowiązku, bez uwzględniania liczby pasażerów, których to naruszenie dotyczyło. W przeciwnym wypadku ustawodawca posłużyłby się terminem "za każde naruszenie obowiązku" bądź "za naruszenie obowiązku względem każdego pasażera".
Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postepowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 267 oraz z 2014 r. poz. 183) w związku;; art 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 pkt 2, art. 205b ust. 5, art. 209b ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 roku - Prawo lotnicze (tekst jednolity Dz. U. z 2013r. poz. 1393) w zw. z art. 5 ust. 3, art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1 lit. b, art, 8 ust. 1, art. 9 ust. 1 i 2 oraz art. 14 ust. 2 i art. 16 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91 (Dz. U. UE L 46 z 17 lutego 2004r.) decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. utrzymał w mocy własną [...] z dnia [...] września 2013r. w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego [...] Sp. z o.o. prawa, w szczególności postanowień art. 7 ust. 1 lit. b w zw. z art. 6 ust. 1 rozporządzenia, w zakresie ustalenia obowiązku wypłaty odszkodowania w wysokości 400 EUR dla każdego z pasażerów w terminie 14 dni od doręczenia przewoźnikowi decyzji ostatecznej oraz w przedmiocie nałożonej kary administracyjnej w wysokości 65000 zł, w związku z opóźnieniem lotu nr [...] z [...] do [...] ([...]) w dniu [...] września 2011 roku.
W uzasadnieniu decyzji Prezes ULC odnosząc się do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazał, że nie znajduje podstaw prawnych i faktycznych, by uznać wykładnię art. 6 w zw. z art. 7, dokonaną przez Trybunał, za błędną.
Odnośnie wniosku strony o zawieszenie postępowania do czasu wydania przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzeczenia w sprawie C-629/10 lub innych wyżej wymienionych.
Zdaniem Prezesa Urzędu nie można było zawiesić postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, ponieważ nie zostały spełniona przesłanki zawieszenia. Ponadto, Prezes Urzędu poinformował, że nie może również zastosować art. 98 § 1 Kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu, ponieważ pasażer, na którego żądanie postępowanie zostało wszczęte, nie wystąpił z takim wnioskiem.
Odnosząc się do argumentacji Przewoźnika o nadzwyczajnych okolicznościach Prezes ULC wskazał, że planowanie czasu pracy załóg, ich odpoczynku, należy do normalnej działalności przewoźnika lotniczego, a wszelkie problemy z tym związane są wliczone w ryzyko prowadzonej działalności gospodarczej. Przewoźnik powinien zatem uwzględniać ewentualne spóźnienia pracowników do pracy. Przewoźnik nie wykazał, że dysponował odpowiednią rezerwą czasu, by uniknąć opóźnienia. Trudno uznać za nadzwyczajną okoliczność problemy ze znalezieniem hotelu dla załogi. Imprezy masowe organizowane w różnych miastach również nie są niczym nadzwyczajnym, nagłym, a problemy jakie mogą przy okazji wystąpić są łatwe do przewidzenia, zwłaszcza, li organizatorzy z wyprzedzeniem o tym informowali. Organizacja pracy załóg, w tym organizacja następstwa, należy do zadań ściśle zależnych od przewoźnika lotniczego. Nie mam więc w sprawie zdarzenia nadzwyczajnego, niezależnego od przewoźnika, któremu przewoźnik nie mógłby zapobiec poprzez podjęcie odpowiednich racjonalnych środków.
Odnośnie nałożonych kar administracyjnych, Prezes Urzędu podtrzymał swoje stanowisko co do zasadności i wysokości sankcji.
W skardze skierowanej do sądu,[...]Spółka z o. o. z siedzibą w [...] zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:
- - prawa materialnego poprzez nie zastosowanie w sprawie przepisów art. 205 Prawa lotniczego oraz art. 118 i 778 kodeksu cywilnego, a także błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w prawie przepisów art. 5 ust. 3, 6, 7 ust. 1 lit (b), 9 Rozporządzenia (WE) 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego Opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/EWG oraz przepisów art. 209b ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze;
- - prawa procesowego poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie administracji publicznej z mocy art. 6,11, 77 i 80 kpa.
Uzasadniając skargę Przewoźnik podniósł, że Prezes ULC naruszył zasady procedury administracyjnej, w tym zwłaszcza art. 77 i 80 kpa. Prezes ULC całkowicie pominął i nie odniósł się w żadnej z decyzji w żaden sposób do zgłaszanego przez Skarżącego zarzutu przedawnienia w zakresie roszczenia Uczestników o ryczałtowe odszkodowanie z art. 7 Rozporządzenia. Wskazał również na brak jakiejkolwiek analizy ze strony Prezesa ULC co do zgłoszonego zarówno w piśmie wyjaśniającym z [...] kwietnia 2013 r., jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] października 2013 r. zarzutu przedawnienia co zdaniem Przewoźnika oznacza naruszenie procedury w sposób ciężki poprzez nie rozważenie całokształtu materiału zgromadzonego w sprawie.
Przewoźnik wskazał również na rozważania Prezesa ULC poświęca w decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r. dot. wniosków Skarżącego, których Skarżący w ogóle nie stawiał we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (np. zarzut naruszenia art. 7 poprzez uznanie, że nie stosuje się on do sytuacji opóźnienia rejsów, rzekomy wniosek o zawieszenie w trybie art. 97 kpa).
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269ze zm.), kontroluje jedynie legalność zaskarżonej decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.
Uwzględnienie skargi następuje wówczas, gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm.), przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji.
Skarga spółki [...] zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie zapadła po wszechstronnym wyjaśnieniu stanu faktycznego. Ze względu na naruszenie przez organ przepisów postępowania w toku ponownego rozpatrywania sprawy, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy zaskarżoną decyzję należało uchylić.
Zgodnie art. 7 Kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W związku z art. 7 KPA pozostaje art. 77 KPA, który wprost stwierdza, iż organ administracji publicznej ma obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Należy również zauważyć, iż zgodnie z art. 140 kpa organ odwoławczy tak samo, jak organ I instancji związany jest przepisami art. 7 kpa, art. 77 kpa, art. 80 kpa i art. 107 § 3 kpa, a dodatkowo jeśli istnieją braki w materiale dowodowym zgromadzonym przez organ I instancji, to organ II instancji może skorzystać z przepisu art. 136 kpa, dającego możliwość przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego.
Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy trzeba stwierdzić, że organ naruszył omówione wyżej przepisy oraz zasady prawa procesowego i to w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy ponieważ nie odniósł się do głównego zarzutu zawartego we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy a dot. przedawnienia
Słusznie Skarżąca podniosła w skardze, że z niezrozumiałych przyczyn Prezes Urzędu całkowicie pominął w zaskarżonej decyzji argumentację Skarżącej odnośnie przedawnienia. Pominięcie najistotniejszych dla wyjaśnienia sprawy dowodów i wyjaśnień stanowi w oczywisty sposób istotne naruszenie przepisów postępowania (zwłaszcza art. 77 i 80 kpa) oraz może prowadzić do błędnych ustaleń faktycznych i błędnego zastosowania prawa materialnego (art. 5.3 Rozporządzenia).
Brak jakiejkolwiek analizy ze strony Prezesa ULC co do zgłoszonego zarówno w piśmie wyjaśniającym z [...] kwietnia 2013 r., jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] października 2013 r. zarzutu przedawnienia oznacza,że wniosek ten nie był przedmiotem analizy Prezesa ULC zgodnie z wyżej opisanymi zasadami. Potwierdza to również analiza przeprowadzona w ponownym postępowaniu dot. kwestii zawieszenia postępowania mimo nie podnoszenia jej przez Przewoźnika we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Mamy więc w tym przypadku na tyle istotne naruszenie procedury że wymaga to ponownego rozpatrzenia i przeanalizowania wniosku Przewoźnika i ustosunkowania się do zawartym w tym wniosku zarzutów.
Wobec stwierdzenia przez Sąd istotnych uchybień, które mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, skargę należało uwzględnić i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270) orzec jak w sentencji wyroku.