Uzasadnienie
Sygn, akt VII SA/Wa 2007/08
Główny Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] września 2008r. ([...]) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz.1071 ze zm.,), dalej zw. kpa, oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. z 2002r. Nr 132, poz. 1115) i na podstawie art. 37 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2006r. Nr 122, poz. 851, ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Z.Z. od decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia [...] października 2007r. ([...]) zmieniającej własną decyzję ostateczną z dnia [...] sierpnia 2000r. ([...]) o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - pylicy płuc i orzekającej o stwierdzeniu u Z.Z. tejże choroby, wymienionej w wykazie chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294, ze zm.) - uchylił w całości zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie w I instancji.
Organ podniósł, że sprawa choroby zawodowej Z.Z. została zakończona prawomocnym wyrokiem NSA we Wrocławiu z dnia [...] lipca 2003r. oddalającym skargę na ww. decyzję z dnia [...] sierpnia 2000r.
Jednak w związku ze złożeniem w dniu [...] czerwca 2007r. nowego orzeczenia lekarskiego przez [...] Oddział [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy [...] o rozpoznaniu u Z.Z. pylicy płuc, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...] wszczął z urzędu postępowanie i decyzją z dnia [...] października 2007r., działając w trybie art. 154 kpa, zmienił własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2000r. orzekając o stwierdzeniu u zainteresowanego ww. choroby zawodowej wymienionej rozporządzeniu z 1983r.
W ocenie organu odwoławczego nie budzi wątpliwości możliwość zmiany decyzji ostatecznej orzekającej o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, organ I instancji nie mógł jednak zmienić własnej decyzji w trybie art. 154 kpa, gdyż zmieniło się rozporządzenie, na podstawie którego została ona wydana. Straciło bowiem moc rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r., a obecnie obowiązuje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. z 2002r. Nr 132, poz. 1115).
Organ odwoławczy wskazał, powołując się na orzecznictwo, że art 154 i 155 kpa mogą być stosowane tylko w czasie, kiedy obowiązuje podstawa prawna, na jakiej decyzje te zostały wydane. Zmiana regulacji prawnej oznacza konieczność rozpatrywania uprawnień strony w świetle nowego stanu prawnego i prowadzi do powstania nowej sprawy administracyjnej.
Ponadto, w sprawie nie miał zastosowania § 10 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002r. zgodnie z którym, postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Postępowanie to zostało bowiem wszczęte [...] sierpnia 2007r., zatem już pod rządami nowego rozporządzenia.
Z tej przyczyny organ winien spowodować wszczęcie nowego postępowania i nie będzie to przypadek wydania decyzji w sprawie już rozstrzygniętej decyzją ostateczną, gdyż objawy pylicy płuc mogą wystąpić dopiero po dłuższym czasie od zakończenia pracy w warunkach narażenia.
Skargę na tą decyzję złożył Z.Z. wskazując, że jest ona niezgodna ze stanem faktycznym, gdyż nie uwzględniono wszystkich wyników oraz innych dowodów, między innymi opinii biegłych. Wyrok NSA z 3 lipca 2003r. nie uwzględnił wszystkich dowodów tj. pisma do dr N., wypisu ze szpitala, rozpoznania choroby przez Głównego Orzecznika w 2000r, opinii z [...] lipca 1999r., z [...] kwietnia 2005r. oraz [...] marca 2006r., wyroku Sądu w S. z [...] listopada 2007r.
Skarżący nadmienił, że podstawą zakazu zjazdu do kopalni było rozpoznanie u niego choroby związanej z pracą w warunkach szkodliwych, która jest uważana za wypadek w pracy i każdy górnik odchodził na rentę zawodową. W konsekwencji skarżącego nie przyjęto do pracy.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Na wstępie wskazać trzeba, że stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, oz.1270), dalej zw. ppsa, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest związany granicami skargi, co oznacza, iż władny jest usunąć zaskarżoną decyzję z obrotu prawnego również z innych przyczyn niż zarzuty wskazane w skardze.
Przy czym Sąd z urzędu bierze pod uwagę naruszenie przepisów dające podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] września 2008r, którą organ ten uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia [...] października 2007r. zmieniającej własną decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - pylicy płuc i orzekającej o stwierdzeniu u skarżącego tejże choroby i umorzył postępowanie w I instancji.
Sąd miał na uwadze, że orzekając w przedmiotowej sprawie organ naruszył art. 139 kpa. Przepis ten stanowi bowiem, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. W przepisie tym wprowadzono instytucję zakazu reformationis in peius, która należy do podstawowych gwarancji procesowych stron postępowania administracyjnego (por. wyrok SN z 24.06.1993 r., III ARN 33/93 (PiP 1994, Nr9s.112).
Istotą tej instytucji jest procesowe zagwarantowanie stronie odwołującej się, że w wyniku złożenia odwołania jej sytuacja prawna nie ulegnie pogorszeniu. Innymi słowy zakaz reformationis in peius ma na celu spowodowanie, aby strona w obawie przed pogorszeniem swej sytuacji prawnej nie rezygnowała ze składania odwołań od decyzji.
Dodać również trzeba, że zakaz ten nie ma zastosowania jedynie w sytuacji, gdy organ odwoławczy wydaje decyzję kasacyjną z art. 138 § 2 kpa, w wyniku której organ pierwszej instancji ponownie rozpatruje sprawę (patrz uchwała 7 sędziów NSA z dnia 4 maja 1998 r, sygn. FPS 2/98, ONSA 1998/3/79, wyroki NSA z dnia 26 marca 1999 r. sygn. I SA/Gd 546/97, Lex Nr 36829, z dnia 21 grudnia 1998 r., sygn. I SA 820/98, Lex Nr 44547, wyrok WSA z dnia 24 lutego 2005 r, sygn. VII SA/Wa 1626/04, Lex Nr 165003, wyrok SN z dnia 6 kwietnia 2000 r., sygn. III RN 161/99 OSNP).
W kontrolowanej sprawie, po rozpatrzeniu odwołania Z.Z. od decyzji organu I instancji zmieniającej własną decyzję ostateczną o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - pylicy płuc i orzekającej o stwierdzeniu tej choroby zawodowej u skarżącego, Główny Inspektor Sanitarny uchylił to rozstrzygnięcie i umorzył postępowanie w I instancji.
Rozstrzygnięciem tym organ II instancji niewątpliwie pogorszył sytuację prawną strony, naruszając tym samym art. 139 kpa, co w konsekwencji stanowi kwalifikowaną wadę wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, skutkującą stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji.
Wprawdzie Główny Inspektor Sanitarny zasadnie wskazał, że wobec zmiany przepisów będących podstawą wydania decyzji zmienianej nie było dopuszczalne zastosowanie art. 154 kpa przez organ I instancji, tym niemniej - jak to już wyżej Sąd wyjaśnił - organ nie mógł wydać rozstrzygnięcia na niekorzyść skarżącego (patrz: wyrok NSA z dnia 27 września 2002r, \U SA 330/01 OSP 2004/9/111; wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja2007, I SA/Wa 328/07, LEX nr 346389).
W związku z powyższym, Sąd usunął z obrotu prawnego również decyzję pierwszoinstancyjną, podzielając jednocześnie stanowisko organu odwoławczego, że wobec rozpoznania u Z.Z. pylicy płuc nie budzi wątpliwości konieczność wydania nowej decyzji o stwierdzeniu tej choroby zawodowej u skarżącego.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winnym mieć również na uwadze, co także umknęło organowi odwoławczemu, że wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie sygn. akt P 23/07 orzekł o niezgodności z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.
W świetle poczynionych ustaleń Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa orzekł jak w punkcie I, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 135 ppsa i art. 152 ppsa orzekł jak w pkt II i III sentencji.