Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2007 r., Nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania D. D. od decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2007 r., znak: [...], orzekającej, iż D. D. od dnia [...] lutego 2004 r. nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu posiadania statusu bezrobotnego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2007 r.
Stan sprawy przedstawiał się następująco:
D. D. został zarejestrowany jako osoba bezrobotna i jako osoba bezrobotna niepodlegająca ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego przez Powiatowy Urząd Pracy [...] z dniem [...] stycznia 2002 r.
Starosta Powiatu W., decyzją z dnia [...] marca 2004 r. orzekł o utracie przez D. D. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] lutego 2004 r. Od w/w decyzji D. D. wniósł odwołanie do Wojewody [...]. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004 r. zawiesił postępowanie w sprawie odwołania od decyzji Starosty Powiatu W. z dnia [...] marca 2004 r.
W związku z tym, iż w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania odwoławczego D. D. nie zwrócił się o jego podjęcie, na podstawie art. 98 § 2 k.p.a., żądanie wszczęcia postępowania uznano za wycofane, o czym odwołujący został poinformowany przez [...] Urząd Wojewódzki [...] pismem z dnia [...] kwietnia 2007 r., znak: [...].
D. D. zwrócił się do dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego oraz o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu posiadania statusu bezrobotnego.
Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, po rozpatrzeniu sprawy, wydał w dniu [...] kwietnia 2007 r. decyzję znak: [...] stwierdzającą, iż D. D. od dnia [...] lutego 2004 r. nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu posiadania statusu bezrobotnego, bowiem na mocy decyzji Powiatowego Urzędu Pracy [...] z dnia [...] marca 2004 r., znak: [...], utracił z dniem [...] lutego 2004 r. status osoby bezrobotnej.
Po rozpatrzeniu odwołania D. D., Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., Nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia. W uzasadnieniu decyzji Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wskazał, iż należy ustalić, czy decyzja Starosty Powiatu W. z dnia [...] marca 2004 r. znak: [...], orzekająca o utracie z dniem [...] lutego 2004 r. przez D. D. statusu osoby bezrobotnej, jest ostateczna.
Ponownie rozpatrując sprawę dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wydał w dniu [...] lipca 2007 r., decyzję Nr [...], orzekającą, iż D. D. od dnia [...] lutego 2004 r. nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu posiadania statusu bezrobotnego. Organ wydał swoje rozstrzygnięcie w oparciu o pismo Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] lipca 2007 r., znak: [...], informujące, że decyzja Starosty Powiatu W. z dnia [...] marca 2004 r., znak: [...], jest ostateczna.
Od tej decyzji D. D. wniósł w dniu [...] sierpnia 2007 r. odwołanie.
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, po rozpatrzeniu odwołania wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji, iż na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 24 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 z późn. zm.) obowiązującej od dnia 1 października 2004 r., zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 23 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.) obowiązującej do dnia 30 września 2004 r. oraz art. 8 pkt 15 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz.153 z późn. zm.) obowiązującej do dnia 31 marca 2003r. - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego (podlegały) podlegają bezrobotni niepodlegający obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu.
Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 15 pkt 5 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz.153 z późn. zm.) oraz art. 16 pkt 7 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45 poz. 391 z późn. zm.) oraz art. 73 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 z późn. zm.) - (powstawał) powstaje z dniem uzyskania statusu bezrobotnego, a (wygasał) wygasa z dniem utraty tego statusu.
Organ odwoławczy podniósł, iż D. D. został zarejestrowany jako osoba bezrobotna i jako osoba bezrobotna niepodlegająca ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego przez Powiatowy Urząd Pracy [...] z dniem [...] stycznia 2002 r. Starosta Powiatu W. decyzją z dnia [...] marca 2004 r. orzekł o utracie przez D. D. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] lutego 2004 r.
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004 r. zawiesił postępowanie w sprawie odwołania D. D. od decyzji Starosty Powiatu W. z dnia [...] marca 2004 r. orzekającej o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] lutego 2004r.
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia stwierdził, że w związku z tym, iż w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania odwoławczego D. D. nie zwrócił się o jego podjęcie, na podstawie art. 98 § 2 k.p.a., żądanie wszczęcia postępowania uznano za wycofane o czym odwołujący został poinformowany przez [...] Urząd Wojewódzki [...] pismem z dnia [...] kwietnia 2007 r., znak: [...]. Ponadto organ powołał się na pismo Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] lipca 2007 r., znak: [...], informujące, że decyzja Powiatowego Urzędu Pracy [...] z dnia [...] marca 2004 r., znak: [...], jest ostateczna.
Skargę na powyższą decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył D. D. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił jej naruszenie: art. 68 ust. 1 w związku z art. 81 Konstytucji, wskutek pozbawienia prawa do ochrony zdrowia, art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w związku z art. 21 § 3 pkt 3 k.p.a., wskutek niezastosowania tych przepisów w postępowaniu administracyjnym oraz art. 98 § 2 k.p.a. w związku z art. 101 § 2 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że Sąd, rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja lub postanowienie nie narusza przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 134 § 1 w/w ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowym jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2007 r., Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2007 r., Nr [...], orzekającą, iż D. D. od dnia [...] lutego 2004 r. nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu posiadania statusu bezrobotnego.
W ocenie Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie naruszyły podstawowe zasady prawa administracyjnego wyrażone w art. 7 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a., które stanowią, iż organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli, prowadząc zaś postępowanie administracyjne, obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Zdaniem Sądu organy obu instancji nie miały podstaw do przyjęcia, iż D. D. nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu posiadania statusu bezrobotnego, bez właściwego ustalenia, czy decyzja Starosty Powiatu W. z dnia [...] marca 2004 r., znak: [...], orzekająca o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] lutego 2004 r., jest decyzją ostateczną.
Wbrew temu co organy uznały za wiążące, o ostateczności lub braku takiego przymiotu w/w decyzji orzekającej o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] lutego 2004 r. nie może decydować, stanowisko zawarte w piśmie Powiatowego Urzędu Pracy [...] z dnia [...] lipca 2007 r., znak: [...], ani wyjaśnienie skierowane do skarżącego pismem [...] Urzędu Wojewódzkiego [...] z dnia [...] kwietnia 2007r., znak: [...], w którym informuje się, iż w związku z tym, że w okresie trzech lat od dat zawieszenia postępowania odwoławczego od decyzji Starosty Powiatu W. z dnia [...] marca 2004 r., strona nie zwróciła się o jego podjecie, żądanie wszczęcia postępowania uważa się, zgodnie z art. 98 § 2 k.p.a., za wycofane.
Wskazać należy, iż zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa i doktryny, w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 98 § 2 k.p.a., o zakończeniu postępowania odwoławczego organ wypowiada się w formie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego, w trybie art. 105 k.p.a.
Postępowanie administracyjne kończy się zawsze decyzją (chyba, że przepisy kodeksu stanowią inaczej - art. 104 § 1 k.pa.), która rozstrzyga sprawę merytorycznie albo w inny sposób kończy sprawę w danej instancji (art. 104 § 2 k.p.a.). Zatem w sytuacji gdy postępowanie administracyjne zostało wszczęte, musi być zakończone w sposób przewidziany przepisami prawa procesowego. Dotyczy to również zakończenia postępowania w sprawie, w której na wniosek strony zawieszono postępowanie. Artykuł 98 § 2 k.p.a. nie wprowadza w tym zakresie regulacji szczególnej, która dałaby podstawę do odstąpienia od ustanowionej w art. 104 formy zakończenia postępowania. Odstąpienie od formy decyzji narusza możliwości obrony interesu przez stronę, a nie można wykluczyć sytuacji, że organ administracji publicznej nie naruszy art. 98 § 2, np. przez wadliwe obliczenie trzyletniego terminu liczonego zamiast od daty zawieszenia postępowania, od daty złożenia żądania zawieszenia postępowania przez stronę.
W takim zatem przypadku należy na podstawie art. 105 § 1 umorzyć postępowanie w formie decyzji (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wyd. 6, s. 444).
W niniejszej sprawie niezbędne jest ustalenie, czy z określoną datą skarżący utracił status osoby bezrobotnej, przy czym ustalenie to musi wynikać z decyzji ostatecznej w tym przedmiocie. Organ Narodowego Funduszu Zdrowia nie będzie miał wpływu na prawidłowość trybu zakończenia postępowania w przedmiocie statusu bezrobotnego skarżącego, ale to czy decyzja Starosty Powiatu W. z dnia [...] marca 2004 r. jest ostateczna nie może wywodzić z pism. Rozpoznając sprawę ponownie organ Narodowego Funduszu Zdrowia musi dysponować zatem odpisem decyzji z urzędowym stwierdzeniem jej ostateczności.
Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).