Uzasadnienie
W dniu 7 kwietnia 2010 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez A. P. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych.
Zarządzeniem z dnia 21 kwietnia 2010 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez podanie jakie ponosi miesięczne koszty stałe związane z utrzymaniem mieszkania (czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, itp.) należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, jaką kwotę miesięcznie przeznacza na bieżące potrzeby życia codziennego, tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych, itp., czy ponosi koszty związane z leczeniem siebie lub żony, jeśli tak, należało podać ich wysokość, czy uzyskuje jakąkolwiek pomoc od rodziny lub znajomych, organizacji społecznych lub państwowych jeśli tak, należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie.
W dniu 7 maja 2010 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane wyjaśnienia.
W niniejszej sprawie zważono, co następuje:
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.
Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Powołany wyżej przepis wskazuje, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskującym, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości 2.906,12 złotych brutto miesięcznie.
Wnioskodawca podał, że posiada mieszkanie o powierzchni 35,5 m ² natomiast innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiada.
Z nadesłanych do sprawy dodatkowych wyjaśnień wynika, że emerytury są jedynym źródłem utrzymania wnioskodawcy i jego małżonki. Wnioskodawca oświadczył, że jego emerytura w całości przeznaczana jest na zakup żywności i innych niezbędnych produktów do życia. Z emerytury żony opłacane są natomiast koszty związane z mieszkaniem w wysokości 400,00 złotych i jego eksploatacją (telefon, gaz, energia elektryczna) w wysokości 200,00 złotych oraz koszty związane z dojazdem żony do lekarzy i zakupem lekarstw w wysokości 400,00 złotych. Pozostała kwota w wysokości 300,00 złotych przeznaczana jest na zakup odzieży i środków czystości. Wnioskodawca dodał, że nie uzyskuje żadnej pomocy od organizacji społecznych lub państwowych oraz innych osób.
Mając na uwadze powyższe dane stwierdzić należy, że wnioskodawca wykazał, iż nie jest w stanie jednorazowo uiścić wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 500,00 złotych, bez spowodowania uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i rodziny.
Z tego względu, przyznano wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500,00 złotych. Jednocześnie uznano, że ewentualne pozostałe koszty sądowe wnioskodawca ograniczając niektóre wydatki nie będące niezbędnymi będzie w stanie uiścić samodzielnie i nie spowoduje to utraty jego płynności finansowej.
Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiści obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub gdy ich poniesienie było związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych.
W niniejszej sprawie uznano, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego samodzielnie.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia.