Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do sprawy VII SA/Wa 2095/17 wpłynął na formularzu PPF wniosek R. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Z treści złożonego wniosku wynika, iż wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. W uzasadnieniu wniosku podano, że wniosek jest zasadny z uwagi na brak środków na pokrycie wpisu sądowego. W rubryce dotyczącej uzyskiwanych dochodów wnioskodawca wpisał, że ponosi stratę z tytułu prowadzonej działalności. Innych danych w formularzu PPF nie zawarto.
Postanowieniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 2095/17 odmówiono R. B. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw.
W sprzeciwie wnioskodawca wskazał, że postanowienie referendarza jest nieuzasadnione i krzywdzące. Z formularza wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżącego nie stać na poniesienie kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie, wobec czego postanowienie z 8 grudnia 2017 r. należało utrzymać w mocy.
Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawcę sprzeciwu - na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie do § 2 tego przepisu - w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu własnym i rodziny.
Jak wynika z powołanego przepisu ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie.
Instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja ta ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w wobec osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych.
W niniejszej sprawie - jak słusznie zauważył referendarz w postanowieniu z 8 grudnia 2017 r. - wnioskodawca nie wykazał, aby jego sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Wskazać należy, że wnioskodawca w ogóle nie przedstawił swojej sytuacji materialnej, ograniczając wypełnienie formularza do dwóch ogólnikowych zdań. Nie jest wiadome z jakich środków wnioskodawca się utrzymuje, jaki posiada majątek osobisty i w związku z prowadzoną działalnością, czy posiada obciążające zobowiązania, jakie są wydatki gospodarstwa domowego, z jakich środków są finansowane.
Ponadto z akt niniejszej i pozostałych spraw wnioskodawcy wynika, że dorosłymi domownikami wnioskodawcy są B. N. i C. N., którzy nie zostali uwzględnieni jako osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowe. Okoliczność ta, wobec wskazania, że wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, znacząco obniża wiarygodność wniosku. Należy również zauważyć, że z ogólnodostępnych danych (KRS) wynika, że wnioskodawca posiada 20 udziałów o wartości 20 000 zł w spółce "[...]" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...], której jest wspólnikiem i pełni funkcję członka zarządu. Danych tych w formularzu PPF nie zawarto, co również znacząco obniża wiarygodność wniosku.
Należy również zauważyć, że przesyłając wnioskodawcy formularz PPF poinformowano wnioskodawcę o konieczności przedstawienia dokładnych danych o stanie majątkowym i dochodach. Nie jest rolą Sądu prowadzenie dochodzeń w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Wskazane wyżej przepisy prawa ciężarem dowodu obciążają wnioskodawcę, który powinien wykazać swoją trudną sytuację materialną. W niniejszej sprawie zarówno z formularza, jak i sprzeciwu w zasadzie nie wynika w jakiej sytuacji materialnej znajduje się wnioskodawca. Skoro zaś sytuacji materialnej nie wykazano, stąd brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy.
Nie wiadomo zatem z jakich środków wnioskodawca się utrzymuje, jaki posiada majątek osobisty i w związku z prowadzoną działalnością, czy posiada jakikolwiek obciążające zobowiązania, jakie są wydatki gospodarstwa domowego, z jakich środków są finansowane.
Podkreślenia wymaga, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest na wniosek strony i to w interesie osoby składającej wniosek leży udzielenie wszelkich informacji niezbędnych do rozpoznania wniosku. Strona ubiegająca się o przyznanie jej prawa pomocy powinna zatem poprzez rzetelne i wiarygodne przedstawienie w złożonym wniosku wszelkich informacji niezbędnych do oceny jej sytuacji majątkowej, a także poprzez złożenie stosownych dokumentów wykazać, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania we własnym zakresie. Do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy jedynie ogólnikowe stwierdzenie strony: "brak środków na pokrycie wpisu sądowego".
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że należało odmówić przyznania prawa pomocy, dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 260 § 1 i § 2 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.