Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 24 września 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2122/24

Uzasadnienie

K. D. (dalej: skarżący), pismem z 19 lipca 2024 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie czyniąc przedmiotem zaskarżenia "akt" Ministra Nauki o odwołaniu ze składu Zespołu Identyfikującego Członków Rady Narodowego Centrum Nauki, zawarty w piśmie w formie elektronicznej opatrzonym datą 19 czerwca 2024 r. Zaskarżonemu aktowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 39 § 1 i 3 pkt 1, art. 391 pkt 1 oraz art. 107 § 1 pkt 4, 6 i 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.), ponadto art. 6, art. 8 i art. 11 k.p.a. Dodatkowo skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki (Dz. U. z 2023 r. poz. 153) oraz art. 2 Konstytucji RP.

Wywodząc jak w skardze, skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu, ewentualnie jego uchylenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Nauki wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie jej oddalenie. Wniosek o odrzucenie skargi organ uzasadniał faktem, iż jej przedmiot nie dotyczy sprawy objętej kognicją sądów administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.). Przepis ten ma charakter normy o charakterze ustrojowym i wyznacza zakres kognicji sądów administracyjnych.

Zgodnie z art. 3 § 2, § 2a i § 3 p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2022 r. poz. 813 ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
5. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

a także w sprawach, w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę.

Z treści skargi i nadesłanych przez organ dokumentów wynika, że dotyczy ona informacji nadesłanej przez Ministra Nauki na adres e-mail skarżącego, której pierwsze zdanie brzmi: (cyt.) "Szanowny Panie Profesorze, odwołuję Pana ze składu Zespołu Identyfikującego Członków Rady Narodowego Centrum Nauki.".

W ocenie Sądu, obowiązki organu związane z kształtowaniem składu osobowego Zespołu Identyfikującego Członków Rady Narodowego Centrum Nauki, w tym odwołanie ze składu Zespołu przed upływem jego kadencji, która to czynność/akt stanowi przedmiot zaskarżenia w niniejszej, nie stanowią żadnej z władczych form działania administracji publicznej wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-7 p.p.s.a. W szczególności nie jest to, wyprowadzany przez skarżącego akt przewidziany w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Z przepisów ustawy o Narodowym Centrum Nauki nie wynika, by odwołanie członka Zespołu Identyfikującego, niosło za sobą jakikolwiek element władztwa administracyjnego, następuje zaś w drodze aktu indywidualnego ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, do którego nie mają zastosowania przepisy k.p.a. Ustawa o Narodowym Centrum Nauki w art. 12 ust. 1 formułuje obowiązek powołania przez ministra na okres czterech lat Zespół Identyfikujący Członków Rady Narodowego Centrum Nauki. W dalszych przepisach ustawodawca reguluje kto może zostać powołany w skład Zespołu (art. 12 ust. 2 i 3) oraz określa zasady wypłaty należności z tytułu udziału w pracach Zespołu (art. 13 ustawy).

Następnie ustala terminy realizacji zadania w postaci przygotowania listy kandydatów na członków Rady Narodowego Centrum Nauki (art. 14 ustawy). Ustawa ta tylko w nieznacznym zakresie tj. w art. 33 ust. 4 przewiduje odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, co dotyczy postępowań w sprawie przyznania środków finansowych na badania zakwalifikowane do finansowania w drodze konkursów, o których mowa w art. 20 ust. 2, z wyłączeniem art. 10, art. 13, art. 14, art. 28, art. 31, art. 56, art. 61 § 4, art. 63, art. 64, art. 75-103, art. 107, art. 114-122 oraz art. 123. Zatem w odniesieniu zarówno do aktów powołania członków Zespołu, jak i ich odwołania, k.p.a. nie znajdzie zastosowania, tym bardziej że w k.p.a. nie można odnaleźć takiej formy prawnej jak odwołanie z funkcji, czy anulowanie aktu powołania.

Skoro zatem Minister ma taką możliwość kreacyjną i nie stosuje się w tym przypadku przepisów k.p.a. - to zarówno powołanie członków Zespołu Identyfikującego Członków Rady jak i ich odwołanie wchodzą w zakres swobodnej funkcji kreacyjnej Ministra. W doktrynie prawa administracyjnego wskazuje się, że akty wewnętrzne regulują tzw. "ius interna administracji" i mogą dotyczyć w szczególności struktury organizacyjnej, zasad działania, procedury decyzyjnej, sposobu obsady stanowisk w organach administracji publicznej itp." (M. Śliwa-Wajda [w:] Prawo administracyjne, red. J. Jagielski, M. Wierzbowski, Warszawa 2019, s. 75).

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Taka też sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Kontrolowany akt "odwołania ze składu Zespołu Identyfikującego Członków Rady Narodowego Centrum Nauki" jest przejawem funkcji kreacyjnej Ministra, nie ma charakteru decyzji administracyjnej, postanowienia lub innego aktu administracyjnego w rozumieniu art. 3 § 2, § 2a czy § 3 p.p.s.a. Nie stosuje się w tym zakresie przepisów regulowanych w k.p.a., a to też oznacza, że niniejsza sprawa nie mieści się w katalogu spraw rozpoznawanych przez sądy administracyjne. W takiej sytuacji skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Stwierdzenie powyższego oznacza, że skarga w niniejszej sprawie, jako dotycząca aktu nieobjętego zakresem właściwości sądów administracyjnych podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 1 sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi orzeczono stosownie do treści art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji postanowienia).