Uzasadnienie
Stowarzyszenie [...] w skardze wniesionej na postanowienie Wojewody [...] z [...] listopada 2008r. zawarło wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Składając wniosek na urzędowym formularzu, określając w rubryce 4. zakres wniosku stowarzyszenie wskazało częściowe zwolnienie od kosztów, dopisując jednocześnie "lub odroczenie terminu wpłaty do dnia wyroku sądowego". W tej sytuacji wniosek potraktowano jako złożony jedynie w zakresie wpisu sądowego od skargi.
W treści wniosku złożonego na urzędowym formularzu strona skarżąca wskazała, że wysokość środków finansowych stowarzyszenia wynosi 77,45 zł, a wysokość strat za ostatni rok obrotowy wyniosła 0,30 zł. Pismem z dnia 24 lutego 2009r., na podstawie art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wezwano wnioskodawcę do wskazania, ilu członków liczy stowarzyszenie, w jakiej wysokości ustalone są składki członkowskie i jak często są pobierane, jakie miesięczne koszty związane z działalnością ponosi stowarzyszenie. W odpowiedzi na to wezwanie strona skarżąca wskazała, iż obecnie stowarzyszenie liczy 6 członków, wysokość składek wynosiła minimum 30 zł rocznie, zaś w roku 2009 - 50 złotych płatne do końca kwietnia.
W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Przypomnieć należy, że zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 ustawy). Udzielenie stronie prawa pomocy przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe.
W orzecznictwie i w doktrynie przyjmuje się, iż ubiegając się o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania strona obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada środków na ich poniesienie, ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 kwietnia 2008r. II OZ 318/08, z dnia 6 czerwca 2008r. II OZ 582/08, z dnia 1 kwietnia 2008r. II OZ 266/08; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008 r.).
Podkreślić trzeba, że sam fakt, iż stowarzyszenie jest organizacją non profit i działa w interesie społecznym nie zwalnia go od obowiązku zapewnienia środków na ponoszenie kosztów sądowych. Stowarzyszenie prowadząc statutową działalność, która obejmuje m.in. występowanie w postępowaniach sądowych, winno liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych w postępowaniach, w których uzna swój udział ze celowy i mieć przygotowane na ten cel odpowiednie środki finansowe. Przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na państwo, np. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, spowodowałoby, że faktycznie działalność stowarzyszenia stałaby się finansowana ze środków publicznych, a to prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku.
Stowarzyszenie [...] będące stowarzyszeniem zwykłym, prowadzi swą działalność w oparciu o majątek powstający ze składek członkowskich. Jak wynika z treści pisma z dnia 10 marca 2009r. wysokość składek ustalonych na rok 2009 wynosi 50 zł rocznie, przy czym stowarzyszenie liczy 6 członków. Warto jednocześnie zauważyć, że w regulaminie stowarzyszenia przyjęto, że jego celem jest ochrona praw, godności i interesu członków stowarzyszenia i ich rodzin, innych osób za ich zgodą oraz interesu społecznego, w sprawach administracyjnych, sądowych, karnych, cywilnych, zobowiązań daninowych, w sprawach Iustracyjnych, ochrony danych osobowych, praw i swobód obywatelskich, ekonomicznych, ochrony zdrowia i jakości życia oraz opieki społecznej, ochrony i kształtowania środowiska, nauki, kultury i edukacji, kultury fizycznej i sportu, praw i zabezpieczeń socjalnych, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, o roszczenia alimentacyjne, ustalenie ojcostwa oraz o przysposobienie, ochrony konsumentów i konkurencji oraz przeciwdziałania praktykom monopolistycznym, zamówień publicznych.
Stowarzyszenie realizuje swój cel m.in. poprzez: występowanie w sprawach i postępowaniach sądowych, administracyjnych, podatkowych w imieniu członków stowarzyszenia, innych osób za ich zgodą oraz w interesie publicznym; organizowanie spotkań, manifestacji, obozów, turniejów, rajdów, konferencji, szkoleń, pielgrzymek, konkursów, wystaw, bankietów, świątecznych spotkań okolicznościowych i obiadów publicznych, imprez sportowych i kulturalnych, akcji leczniczych i profilaktycznych; prowadzenie działalności informacyjnej, prasowej, wydawniczej, audiowizualnej, radiowo-telewizyjnej; współpracę z innymi instytucjami i organizacjami społecznymi w kraju i za granicą; prowadzenie badań naukowych, sondażowych, konsumenckich; wsparcie finansowe członków stowarzyszenia i innych osób w zakresie: działalności naukowej, oświatowej, kulturalnej, kultury fizycznej i sportu, ochrony środowiska, ochrony zdrowia i pomocy społecznej, rehabilitacji zawodowej i społecznej inwalidów.
Mając na uwadze tak szerokie określenie działalności stowarzyszenia i jednocześnie fakt ustalenia wysokości składek rocznych na tak niskim poziomie, jak wskazano wyżej, uznać trzeba, że Stowarzyszenie [...] samo pozbawiło się możliwości zdobycia środków na poniesienie kosztów sądowych. Prawo pomocy może być natomiast przyznane tylko wówczas, gdy wnioskodawca – z przyczyn od siebie niezależnych – nie może pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego.
Skoro zatem strona dobrowolnie pozbawiła się środków, z których mogłaby pokryć koszty postępowania, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych nie może być uwzględniony. Ponadto należy zauważyć, że w niniejszej sprawie wpis od skargi należny jest w wysokości jedynie 100 zł, co również przemawia za oddaleniem wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Mając powyższe względy na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.