Uzasadnienie
A. Ł. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie VII SA/Wa 2138/15. Z treści wniosku wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącą pozostaje mąż, przy czym utrzymują się z dochodów w łącznej wysokości 2350 zł, na które składają się renta skarżącej w kwocie 850 zł oraz wynagrodzenie jej męża w wysokości 1500 zł. Skarżąca zwróciła uwagę na swoje problemy zdrowotne. Wskazała, że po opłaceniu zobowiązań, kredytów skarżącej zostaje około 450 zł.
Pismem z dnia 31 grudnia 2015 r., w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego, zobowiązano A. Ł. do uzupełnienia, w terminie 7 dni, danych zawartych w złożonym wniosku. Skarżąca nie odpowiedziała na ww. wezwanie.
Postanowieniem z dnia 2 marca 2016 r. referendarz sądowy, po rozpoznaniu wniosku A. Ł. odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W postanowieniu wskazano, że złożone przez skarżącą oświadczenie jest niewystarczające dla ustalenia jej faktycznych możliwości finansowych, a skarżąca na skierowane do niej wezwanie nie przedstawiła żądanych informacji. W ocenie referendarza sądowego A. Ł. nie wykazała zatem, aby jej sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy.
Na postanowienie to A. Ł. złożyła sprzeciw. Wskazała, że podała w złożonym wniosku dane o dochodach własnych i męża, wyraziła niezadowolenie z żądania dodatkowych informacji ("skoro oświadczam, to proszę moje oświadczenie przyjąć jako pewne", "nic nie będę więcej posyłać").
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego wydanego w przedmiocie prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy.
Zgodnie z art. 246 ustawy prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Podkreślić należy, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 ustawy). Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.
Treść art. 246 ustawy nie pozostawia wątpliwości, że to wnioskodawca powinien udowodnić, iż jego sytuacja finansowa uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zatem zawierać wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Jeżeli zaś oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy).
Mając na uwadze powołane przepisy oraz treść wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy i sprzeciwu stwierdzić należy, iż A. Ł. nie wykazała w sposób niebudzący wątpliwości, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy, brak jest więc podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia.
W treści złożonego wniosku A. Ł. oświadczyła, że utrzymuje się wraz z mężem z dochodów w łącznej wysokości 2350 zł, przy czym po opłaceniu stałych zobowiązań pozostaje jej kwota około 450 zł.
Przypomnieć trzeba, że pismem z dnia 31 grudnia 2015 r. (w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 23 grudnia 2015 r.) wezwano skarżącą do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku poprzez:
- - podanie stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem własnym i rodziny (żywność, leki, odzież, itp.) oraz mieszkania/domu (opłaty stałe media, telewizja, telefon itp.) i innych (np. ew. samochód),
- - udokumentowanie wysokości renty skarżącej i wynagrodzenia za pracę jej męża,
- - wskazanie, na jaki cel i w jakiej wysokości wnioskodawczyni zaciągnęła kredyty, jaka kwota pozostała obecnie do spłaty i jaka jest miesięczna rata,
- - wskazanie, czy skarżąca otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak, należało nadesłać ostatnie decyzje przyznające pomoc,
- - podanie, czy wnioskodawczyni otrzymuje pomoc materialną bądź finansową od rodziny, bądź osób trzecich, jeśli tak należało wskazać, na czym ona polega,
- - nadesłanie kopii dokumentu PIT rozliczenia podatku dochodowego za 2014 r. wnioskodawczyni i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym,
- - nadesłanie kopii wyciągu z rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące, wnioskodawczyni i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym.
A. Ł. nie udzieliła żadnej odpowiedzi na pismo z dnia 31 grudnia 2015 r., wzywające do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku.
Przypomnieć wobec tego należy, że to na stronie składającej wniosek ciąży obowiązek wykazania przesłanek określonych w art. 246 ustawy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny i wiarygodny, w interesie strony leży udzielenie wszelkich informacji niezbędnych do rozpoznania wniosku. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte w złożonym wniosku jest niewystarczające dla oceny jej sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej lub budzi wątpliwości, a strona (pomimo wynikającego z art. 255 ustawy obowiązku) nie udziela w ogóle bądź nie udziela dokładnej i pełnej odpowiedzi na skierowane do niej wezwanie, nie jest możliwe przyznanie stronie prawa pomocy, jedynie w oparciu o jej twierdzenia o trudnej sytuacji finansowej. Niedopełnienie przez stronę w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia wymaganych dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 31 stycznia 2013 r. I OZ 51/13 LEX nr 1273885, z 19 grudnia 2012 r. II FZ 1036/12 LEX nr 1240482, z 14 marca 2013 r. II FZ 92/13 LEX nr 1302897, z 4 lipca 2013 r. I OZ 546/13 LEX nr 1345177).
W ocenie Sądu informacje przedstawione przez A. Ł. w złożonym wniosku są niewystarczające do oceny jej sytuacji finansowej i nie pozwalają na bezsporne stwierdzenie, że spełnione zostały przesłanki określone w art. 246 ustawy. A. Ł. przedstawiła swoją sytuację finansową w sposób bardzo ogólnikowy, uchyliła się przy tym od jej dokładniejszego wyjaśnienia. Skarżąca wskazała jedynie, że utrzymuje się z mężem z dochodów w wysokości 2350 zł. Wprawdzie skarżąca oświadczyła także w złożonym wniosku, że stałe zobowiązania wynoszą 1900 zł miesięcznie, po opłaceniu których pozostaje jej jedynie 450 zł, to jednak nie wyszczególniła konkretnych rodzajów i wysokości wydatków składających się na tę kwotę. A. Ł. nie wyjaśniła także, czy otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej oraz czy uzyskuje pomoc od rodziny bądź osób trzecich. Skarżąca uchylając się od udzielenia odpowiedzi na pismo z dnia 31 grudnia 2015 r. wzywające do uzupełnienia złożonego wniosku uniemożliwiła tym samym dokonanie rzetelnej oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych.
W takiej sytuacji uznać należy, że A.Ł. nie wykazała w sposób przekonujący, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, zasadne jest zatem utrzymanie w mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 2 marca 2016 r.
W związku z powyższym Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.