Uzasadnienie
W dniu 13 stycznia 2014r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął nadesłany przez skarżących W. S. i Z. S. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w którym wnieśli o zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu wniosku wnioskodawcy wskazali, że wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania rodziny jest dochód uzyskiwany przez wnioskodawców z tytułu emerytur w łącznej wysokości 3.825,15 złotych netto miesięcznie. Wnioskodawcy zaznaczyli, że oprócz emerytury żadnych innych dochodów nie uzyskują. Podali, że są współwłaścicielami mieszkania o powierzchni 90 m² oraz posiadają działkę rekreacyjną. Oświadczyli, że zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiadają. Wskazali, że są starszymi schorowanymi ludźmi, którzy znaczną część uzyskiwanych dochodów przeznaczają na leczenie siebie i zakup lekarstw. Oświadczyli, że wnioskodawczyni jest inwalidką posiadającą orzeczoną I grupę inwalidztwa, dlatego wydatki związane z jej leczeniem i zakupem lekarstw wynoszą 1.200,00 złotych miesięcznie. Wskazali, że koszty związane leczeniem wnioskodawcy i zakupem lekarstw wynoszą 1.000,00 złotych miesięcznie.
Łącznie na leczenie i zakup lekarstw wnioskodawcy przeznaczają miesięcznie około 2.200,00 złotych. Wnioskodawcy wskazali, że ponoszą koszty związane z utrzymaniem mieszkania w tym za ogrzewanie gazem, energię elektryczną, gaz dla celów bytowych (podgrzewanie wody), telefon i bieżące remonty o łącznej wysokości 1.200 złotych miesięcznie. Wskazali, iż na utrzymanie pozostaje im kwota w wysokości 425,00 złotych z której pokrywają także wydatki na zakup środków czystości, uzupełnienie odzieży i obuwia.
Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2014r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał W. S. i Z. S. adwokata z urzędu, w pozostałym zakresie wniosek oddalił.
Na powyższe postanowienie wnioskodawcy wnieśli sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu wnioskodawcy podnieśli, że ze względu na duże obciążenia i wydatki bieżące, które zwiększają się znacznie z upływem czasu, nie mają możliwości ponieść koszty wpisu sądowego od skargi w wysokości 100,00 złotych.
Wskazali, że Z. S. poniósł opłatę w wysokości około 100,00 złotych za dodatkowe badania. Leczy się u lekarzy specjalistów na schorzenia, które wskazał w sprzeciwie i w związku z tym ponosi znaczne koszty. Pokreślili, że muszą ponieść dodatkowy wydatek w miesiącu marcu w wysokości około 2.000,00 złotych na zakup aparatu słuchowego dla wnioskodawczyni. Wnioskodawcy powtórzyli wymienione we wniosku ponoszone wydatki na leczenie, stałe opłaty i bieżące utrzymanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje
Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawców sprzeciwu na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z dyspozycją art. 246 § 1 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.)
Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594).
W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia).
Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy.
W niniejszej sprawie, oceniając sytuację finansową wnioskodawców uznać należy, że nie wykazali oni, że znajdują się w sytuacji materialnej, uzasadniającej przyznanie im prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z formularza wniosku jak i sprzeciwu nie wynika, aby wnioskodawcy byli w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej.
Wskazać należy, że wnioskodawcy posiadają stały dochód miesięczny uzyskiwany z tytułu emerytur w wysokości 3.825,35 złotych netto miesięcznie. Taki dochód pozwala na zaspokojenie koniecznych potrzeb życiowych tj. na poniesienie kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania, wydatków na leki i leczenie oraz wyżywieniem.
Zaznaczyć należy, iż na obecnym etapie postępowania koszty postępowania w sprawie to ewentualny wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100,00 złotych od wyroku Sądu z dnia 29 listopada 2013r., gdyby wnioskodawcy zdecydowali się na jej wniesienie.
W ocenie Sądu, mając na uwadze wysokość kosztów postępowania sądowego oraz łączną wysokość emerytur skarżących nie można uznać, iż ich poniesienie nie jest możliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawców, a zatem brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o zwolnienie z kosztów sądowych. Oceniono, że wnioskodawcy są w stanie samodzielnie ponosić koszty sądowe w sprawie. Jednocześnie uznano, że poniesienie przez wnioskodawców wydatku związanego z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, przekroczyłoby możliwości finansowe wnioskodawców wobec ich comiesięcznych wydatków, wobec czego Sąd uznał, że w tym zakresie wniosek należało uwzględnić.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.