Uzasadnienie
B. T. pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności. decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...].04.1995 r. nakazującej B. T. rozbiórkę domku letniskowego wybudowanego na działce nr [...] położonej na terenie wsi [...] przyległym do kanału fortecznego z rzeką [...] w terminie do dnia [...].07.1995 r., która została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...].06.1995 r., znak: [...]. Prawomocnym wyrokiem z dnia 04.04.1996 r., sygn. akt SA/Bk 829/95, Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku oddalił skargę B. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...].06.1995 r.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r., znak: [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji Wojewody [...] z dnia [...].06.1995 r., znak: [...] utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...].04.1995 r., nakazującą B. T. rozbiórkę domku letniskowego wybudowanego na działce nr [...] położonej na terenie wsi [...] przyległym do kanału fortecznego z rzeką [...].
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał w uzasadnieniu, że zasadnicze znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy miał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Białymstoku z dnia 4.04.1996 r., oddalający skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...].06.1995 r.
Organ wyjaśnił, że sąd administracyjny nie był związany granicami skargi i oddalając skargę na decyzję przesądził o jej zgodności z prawem, tzn. o zgodności ustalonego stanu faktycznego i dokonanej do niego subsumpcji stanu prawnego. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Białymstoku z dnia 04.04.1996 r., stosownie do art. 170 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), wiąże nie tylko strony i sąd, który go wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby.
Organ wskazał na uchwałę NSA z dnia 7.12.2009 r., sygn. akt: I OPS 6/09 (LEX nr 530338), w której stwierdzono, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 Kpa) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania, organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...].07.2014 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wskazując ponownie w uzasadnieniu swojej decyzji, że Na wstępie należy wyjaśnić, że przepis art. 61a Kpa dopuszcza możliwość wydania rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn o charakterze podmiotowym lub przedmiotowym. Organ wyjaśnił, ze niedopuszczalność przedmiotowa zachodzi m.innymi w sytuacji gdy żądanie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności dotyczy decyzji, która była już uprzednio kontrolowana w trybie art. 156 § 1 Kpa i organ administracji odmówił stwierdzenia jej nieważności.
Orzekając w przedmiotowej sprawie wskazał ponownie, że prawomocnym wyrokiem z dnia 4.04.1996 r., sygn. akt SA/Bk 829/95, Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku oddalił skargę B. T. na decyzję z dnia [...].06.1995 r.
W skardze skierowanej do Sądu B. T. zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie, z uwagi na wydany uprzednio wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Białymstoku z dnia 4 kwietnia 1996 r., sygn. akt SA/Bk 828/95, istnieje przeszkoda przedmiotowa czyniąca niedopuszczalnym wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, podczas gdy przedmiotem tego wniosku były okoliczności, których Naczelny Sąd Administracyjny nie brał pod uwagę - niezałatwienie (lub niepoinformowanie o sposobie załatwienia) mojego wniosku indywidualnego z dnia [...] czerwca 1994 r. w sprawie wydania pozwolenia na użytkowanie domku letniskowego i nieprawidłowość załatwienia "zbiorowego" wniosku o wydanie pozwolenia na użytkowanie z dnia [...] maja 1994 r.
Zdaniem strony w sprawie nie występują przeszkody przedmiotowe czyniące niedopuszczalnym rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji bowiem kwestie podnoszone we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie były badane przez Naczelny Sąd Administracyjny Oddział Zamiejscowy w Białymstoku co zdaniem strony wynika z treści uzasadnienia wyroku z dnia 4 kwietnia 1996 r., wydanym w sprawie o sygn. akt SA/Bk 828/95.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie została uwzględniona.
W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2014r. oraz poprzedzające je postanowienie tego organu z dnia [...] lipca 2014r. nie naruszają prawa.
Sąd podziela zdanie organu orzekającego w trybie nadzoru, iż żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 K.p.a.)
Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Ponadto zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe.
Prawomocnym wyrokiem z dnia 4.04.1996 r., sygn. akt SA/Bk 829/95, Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku oddalił skargę B. T. na decyzję z dnia [...].06.1995 r. w sprawie rozbiórkę domku letniskowego wybudowanego na działce nr [...] położonej na terenie wsi [...] przyległym do kanału fortecznego z rzeką [...].
Z mocy art. 30 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), obowiązującym w dacie wydawania decyzji, a aktualnie art. 153 ustawy z dnia 30.08.2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), związanie oceną prawną i jej konsekwencjami w postaci wskazań co do dalszego postępowania lub oceny zawartej w uzasadnieniu orzeczenia sądowego może być wyłączone tylko w razie istotnej zmiany (po wydaniu wyroku) stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także po wzruszeniu wyroku w drodze rewizji nadzwyczajnej.
Ocena prawna - w rozumieniu cytowanych przepisów - to wyjaśnienie przez sąd istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku, a więc nie tylko sama wykładnia w ścisłym tego słowa znaczeniu. Ocena ta może odnosić się do przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego.
Powołany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego zawiera wiążącą ocenę prawną w kwestii podnoszonej w skardze. Otóż Sąd po analizie materiału dowodowego stwierdził w uzasadnieniu, że zaskarżona do Sądu decyzja jest zgodna z prawem.
Wskazać trzeba, iż gdyby kontrolowana przez sąd decyzja obarczona była wadami określonymi w art. 156 § 1 k.p.a. - na co wskazuje Skarżąca - to Sąd Administracyjny dokonując jej kontroli w sprawie z całą pewnością orzekłby o jej nieważności. Zatem fakt utrzymania w mocy decyzji na skutek oddalenia skargi na nią przez sąd administracyjny zamyka organom administracji legitymowanym do uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego. W kontekście powyższych rozważań wskazać należy na tezę powołanej przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009r. I OPS 6/09 "Żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 K.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym."
W uzasadnieniu tej tezy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził również, że "Niezbędne zatem jest stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 K.p.a.), wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji. Jeśli tak, wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd, formułując zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji).. "
Wskazać trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, iż oddalenie skargi na niezgodność decyzji z prawem zamyka organowi administracyjnemu drogę do stwierdzenia nieważności decyzji, ze względu na związanie go oceną prawną zawartą w wyroku sądu. Próby zaś stwierdzenia nieważności decyzji kontrolowanej już przez sąd - oddalający skargę na niezgodność tej decyzji z prawem - są zaś w istocie, w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie sądu (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 listopada 2004 r., sygn. akt: IV SA 1849/03, LEX nr 164517).
Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, rozpoznając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji trafnie podniósł, że w związku z kontrolą jakiej dokonał w niniejszej sprawie Sąd sprawa nie może być ponownie badana, ani przez organ administracji publicznej, ani też przez sąd administracyjny. Oddalenie skargi w roku 1996 przez Naczelny Sąd Administracyjny na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1995 r. w przedmiocie rozbiórki domku letniskowego wybudowanego na działce nr [...] położonej na terenie wsi [...] przyległym do kanału fortecznego z rzeką [...] a więc stwierdzenie przez sąd, że kontrolowana decyzja nie naruszała prawa a więc nie zawierała również wad najcięższych jakie określone zostały w art. 156 k.pa. zamyka organowi administracyjnemu drogę do stwierdzenia nieważności decyzji, ze względu na związanie oceną prawną zawartą w wyroku z dnia 17 listopada 2003 r. (sygn. akt IV SA 2051/03) w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego.
Mając powyższe na względzie stwierdzić więc trzeba, iż w przedmiotowej sprawie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zasadnie odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności w/w decyzji.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), skargę jako bezzasadną należało oddalić.