Uzasadnienie
A. G. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku podał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, a działalność gospodarcza przynosi straty.
Starszy referendarz sądowy zarządzeniem z 16 listopada 2017 r. wezwał skarżącego do udzielenia dodatkowych wyjaśnień odnośnie jego sytuacji majątkowej i dochodowej. A. G. został wezwany m. in. do wyjaśnienia jakiego rodzaju prowadzi działalność gospodarczą, udokumentowania wysokości przychodów (poniesionej straty), podania gdzie mieszka i jakie są koszty jego utrzymania a także do złożenia określonych dokumentów (odpisów zeznań podatkowych, wyciągów z rachunków bankowych).
Skarżący w odpowiedzi na to pismo w dniu 28 listopada 2017 r. nadesłał do Sądu formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w całości "wykreskowany".
W tych okolicznościach faktycznych i prawnych, starszy referendarz sądowy postanowieniem z 28 grudnia 2017 r. odmówił A. G. przyznania prawa pomocy. Zdaniem referendarza sądowego, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Referendarz dodał, że to strona ma inicjatywę dowodową w wykazaniu, że spełnia przesłanki do otrzymania prawa pomocy, a Sąd (referendarz sadowy) nie prowadzi samodzielnych ustaleń odnośnie sytuacji majątkowej, dochodowej, rodzinnej wnioskującego o przyznanie tego prawa.
W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący działając przez pełnomocnika podniósł, że "postanowienie jest nieuzasadnione i krzywdzące" i stwierdził, że złożył formularz "z którego wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że nie stać go na poniesienie kosztów".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zdaniem Sądu starszy referendarz sądowy zasadnie przyjął, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie jest uzasadniony, ponieważ wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym, co oznacza, że sprzeciw skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako Sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Wynika z tego, że Sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, a nie rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo.
Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca nie zwarł informacji niezbędnych do ustalenia, czy spełnia on przesłankę przyznania prawa pomocy określoną w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Także mimo wezwania referendarza, skarżący nie starał się udowodnić, że nie jest w stanie bez uszczerbku w swoim koniecznym utrzymaniu ponieść kosztów niniejszej sprawy. Trzeba przypomnieć, że od A. G. zażądano wyjaśnień oraz dokumentów, które powinny znajdować się w jego dyspozycji (wyciągów z rachunków bankowych, dokumentów dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej, odpisów zeznań podatkowych). W ten sposób referendarz zamierzał ocenić sytuację materialną wnioskodawcy i w ten sposób ustalić, czy może on bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu partycypować w kosztach sądowych.
W tej sytuacji referendarz sądowy nie był w stanie zweryfikować, czy skarżący jest w stanie ponieść koszty postępowania sądowego bez uszczerbku w swoim koniecznym utrzymaniu (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) i dlatego zasadnie odmówił przyznania prawa pomocy.
Z powyższego wynika, że nie ma podstaw do uchylenia postanowienia referendarza jako naruszającego prawo.
Mając powyższe na uwadze sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 260 § 1 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.