Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek J. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Wniosek ten został rozpoznany przez referendarza sadowego. Mocą postanowienia z dnia 23 listopada 2012 r. odmówiono przyznania prawa pomocy. Na postanowienie to w dniu 11 grudnia 2012 r. został złożony sprzeciw, stąd z mocy przepisu zawartego w art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a., straciło ono moc, a sprawa przyznania prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo.
Skarżący podał, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z synem, synową i wnuczką. Zadeklarowany dochód w rodzinie wynosi 2434,18 zł., na który składa się emerytura wnioskodawcy. Wnioskodawca wskazał, że nie ma żadnych innych dochodów. Posiada we współwłasności dom dwurodzinny, w którym zajmuje mieszkanie o pow. 78 m2, dodatkowo syn ma mieszkanie spółdzielcze (nie wskazano wielkości). Wnioskodawca podał, że jego mieszkanie nie nadaje się od kilku lat do użytku. Do skargi załączył dwie kserokopie zaświadczeń z urzędu pracy o pozostawaniu osobami bezrobotnymi przez syna i synową wnioskodawcy.
W sprzeciwie wnioskodawca wskazał, że nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, nie posiada rachunku bankowego, a emerytura, którą wnioskodawca otrzymuje pozwala jedynie na skromne życie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zawodowego pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie.
Prawo pomocy obejmować zatem powinno osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady.
W przedmiotowej sprawie Sad uznał, że wnioskodawca wykazał, iż jego sytuacja materialna kwalifikuje go do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem, synową i wnuczką. Czteroosobowa rodzina utrzymuje się z emerytury wnioskodawcy w wysokości 2434,18 zł. Dochód ten podzielony na jedną osobę wynosi 608,5 zł. Syn i synowa są osobami bezrobotnymi, bez prawa do zasiłku. Tym samym Sąd uznał, że z uzyskiwanych dochodów strony nie będzie stać na samodzielne opłacenie kosztów sądowych i zawodowego pełnomocnika.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.