Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] (nr [...]) wydanym z urzędu, na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 i ust 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2006r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.),dalej Prawo budowlane, oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej kpa – wstrzymał roboty budowlane w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. K. w W. i nałożył na inwestora – M. Ż. obowiązek przedstawienia ekspertyzy technicznej dot. prawidłowości wykonanych robót budowlanych, związanych z przebudową poddasza na cele mieszkalne i nadbudową tej części budynku, z uwzględnieniem konstrukcji stropu między lokalami nr [...] i nr [...] i jego warunków akustycznych oraz wpływu nadbudowy na pozostałą część ww. budynku. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości podania sposobu ich usunięcia. Organ określił termin obowiązku – 30 dni od dnia doręczenia postanowienia.
W uzasadnieniu wskazano, że decyzją z dnia [...] ([...]) Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] ([...]) odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej M. Ż. pozwolenia na adaptację strychu na mieszkanie ww. budynku i stwierdził nieważność tej decyzji.
Wyeliminowanie ww. decyzji z obrotu prawnego obligowało organ powiatowy do wstrzymania robót budowlanych prowadzonych bez pozwolenia na budowę.
Organ wskazał, że w razie uzasadnionych wątpliwości co do jakości wykonywanych samowolnie robót organ może nałożyć obowiązek przedstawienia ekspertyzy technicznej, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, a w przypadku stwierdzenia przez osobę uprawnioną, że roboty budowlane zostały wykonane niezgodnie z obowiązującymi przepisami lub normami, ocena winna zawierać zakres robót niezbędnych do wykonania w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem.
Po rozpoznaniu zażalenia M. Ż., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] (nr [...]), na podstawie art. 138 § 2 kpa w związku z art. 144 kpa oraz art. 83 ust. 2 Prawo budowlane – uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi.
Uzasadniając swoje stanowisko [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł, że organ I instancji nie podjął wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w związku z czym uchybił przepisom art. 7, 77 i 80 kpa.
Z zażalenia M. Ż., a także protokołu nr [...] z dnia [...] sporządzonego przez organ I instancji wynika, że roboty budowlane prowadzone na podstawie ww. decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] zostały zakończone i w dniu 7 października 1996r. Urząd Dzielnicy [...] przyjął zawiadomienie o przystąpieniu do użytkowania lokalu nr [...].
Organ odwoławczy stwierdził, że nie mógł poczynić stosownych ustaleń, ponieważ w aktach sprawy nie ma dokumentacji dotyczącej przystąpienia do użytkowania przedmiotowego lokalu i wskazał, że prawidłowe przystąpienie do użytkowania, poprzedzone skutecznym zawiadomieniem nie daje organom nadzoru budowlanego możliwości prowadzenia postępowania w trybie art. 50, 51 Prawa budowlanego i może być prowadzone wyłącznie w zakresie prac nieobjętych zawiadomieniem. Z tej przyczyny organ I instancji winien ustalić szczegółowo zakres zgłoszenia i w przypadku zgodności tego zakresu z faktycznie wykonanymi pracami, umorzyć postępowanie prowadzone w trybie art. 50, 51 Prawa budowlanego.
Skargę na powyższe postanowienie wniosła K.G., wnosząc o jego uchylenie w całości lub w części dotyczącej obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej.
Skarżąca zarzuciła, między innymi, naruszenie art. 7 i 8 kpa oraz 138 § 2 kpa poprzez pominięcie całości materiału dowodowego na podstawie którego organ powiatowy wydał postanowienie z dnia [...], z oczywistym błędem co do daty protokołu nr [...]. W ocenie skarżącej, organ odwoławczy bezpodstawnie zarzucił niedostateczne dokonanie ustaleń faktycznych, nie wskazując jakie dodatkowe ustalenia winny być wykonane, a także uchylając przedmiotowe postanowienie, utrzymał patologiczny stan wykonanych przez inwestora robót budowlanych zagrażających życiu i zdrowiu skarżącej. Ocena materiału została dokonana powierzchownie mimo, że organ odwoławczy jest uprawniony i zobowiązany do kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu administracyjnym.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z dyspozycją art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa). Przy czym stosownie do treści art. 134 § 1 ww. ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W związku z tym sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego także wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze.
Niniejszą sprawę rozpoznano w trybie art. 119 pkt 1 ppsa, zgodnie z którym Sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, jeżeli decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 kpa lub w innych przepisach, albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania.
Sąd dopatrzył się naruszeń prawa procesowego o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 141 § 2 kpa, skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa.
Zgodnie z brzemieniem art. 134 kpa, który stosuje się do zażaleń na mocy art. 144 kpa, organ odwoławczy zobligowany jest do badania z urzędu, czy termin do wniesienia zażalenia jest zachowany.
Termin przewidziany do wniesienia zażalenia wskazany w art. 141 § 2 kpa wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie (...).
Jak wynika z akt niniejszej sprawy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] zostało doręczone M. Ż. w dniu 24 lipca 2007r. (ZPO nr [...]), natomiast zażalenie nadano w Urzędzie Pocztowym – W., w dniu 1 sierpnia 2007r. (data stempla pocztowego na kopercie), a zatem po upływie ww. 7 dniowego terminu.
Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność zażalenia, czego następstwem jest ostateczność postanowienia wydanego w I instancji, co w konsekwencji wyłącza dopuszczalność jego skontrolowania w zwyczajnym postępowaniu odwoławczym.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, ugruntowany jest pogląd, że rozpatrzenie odwołania (zażalenia) wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa - określone w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, czyli decyzji, która korzysta z ochrony trwałości w myśl art. 16 § 1 kpa (vide wyrok NSA z dnia 10 listopada 1999r., IV SA 2273/98, LEX nr 48734)
Rażące naruszenie prawa procesowego, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia, wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 in fine kpa.
O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić w sytuacji wadliwości postanowienia, powstałej wskutek naruszenia norm prawnych normujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnym ciężarze gatunkowym. Tym samym rażące naruszenie prawa zachodzi w każdym przypadku, gdy czynność zmierzająca do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, lecz o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (por. wyroki NSA z 21 sierpnia 2001r., II SA 1726/00, LEX nr 51233, z 26 września 2000r., V SA 2998/99, LEX nr 51249 oraz z 5 października 2000r., III SA 2244/99, LEX nr 47084).
W ocenie Sądu, z takim przypadkiem naruszenia prawa mamy do czynienia w rozstrzyganej sprawie, bowiem [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] rozpatrzył zażalenie wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 141 § 2 kpa, co wykazano powyżej.
W tym stanie rzeczy, nie przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 ppsa orzekł jak w punkcie I i II wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.